Putin proponuje kompromis, ale mediator ma być „sprawdzony”. Unia i Ukraina mówią: nie

W czasie konferencji ekonomicznej w Petersburgu Władimir Putin przekazał dziennikarzom, iż USA – poprzez prezydenta Donalda Trumpa – miały zwrócić się do Rosji z prośbą o kompromis w sprawie porozumienia pokojowego z Ukrainą. Według relacji Reuters, Moskwa miałaby być skłonna do rozmów, ale wyłącznie pod warunkiem, iż Ukraina zrobi to samo. To sygnał, iż Kreml próbuje przenieść ciężar odpowiedzialności na stronę ukraińską, a jednocześnie utrzymać narrację o własnej „gotowości” do zakończenia działań.

Putin podkreślał, iż Rosja dysponuje zasobami, by realizować cele militarne, i iż wojska posuwają się na Ukrainie. Mimo to deklarował gotowość do porozumienia pokojowego, a na pytanie o zawieszenie broni wskazywał, iż przerwanie walk nie jest warunkiem koniecznym do negocjacji. Z perspektywy konserwatywnej w ocenie intencji Kremla najważniejsze jest to, iż każda próba rozmów bez zatrzymania przemocy może utrwalać przewagę jednej ze stron i tworzyć ryzyko pozornego „procesu”, zamiast realnej pauzy umożliwiającej bezpieczeństwo.

Trump i „kompromis”: warunek, którego nikt nie chce przyjąć w ciemno

Władimir Putin ocenił także propozycje pokojowe przypisywane Trumpowi jako potencjalną podstawę porozumienia. Jednocześnie zaznaczył, iż amerykański prezydent musiałby przekonać do tego Kijów. W praktyce oznacza to, iż choćby jeżeli w Waszyngtonie powstaje zarys planu, to ostateczne tempo i kształt ustaleń zależałyby od tego, czy strona ukraińska uzna go za akceptowalny.

Putin dopuszczał rolę Unii Europejskiej w nakłanianiu Ukrainy do kompromisu, ale – jak zaznaczył – Kijów ma nie być skłonny do przyjęcia takiego rozwiązania. W tej samej narracji Kreml krytykuje pomysł przekształcania UE w blok wojskowy, argumentując, iż tego typu kierunek jest dla Rosji źródłem „niepokoju”. To zderzenie dwóch perspektyw: z jednej strony rozmowy pokojowe, z drugiej – sprzeciw wobec europejskiego wzmocnienia bezpieczeństwa.

Schröder jako mediator: rola „zaufanego męża stanu”, którego nie chcą

Najbardziej wyrazisty element stanowiska Putina dotyczył wskazania osoby na mediatora między Rosją a Europą. Rosyjski prezydent stwierdził, iż taką rolę mógłby pełnić były niemiecki kanclerz Gerhard Schröder, dodając, iż nie jest on „przyjacielem”, tylko mężem stanu o własnych poglądach. Putin zaznaczał przy tym, iż Moskwa nie chce dyktować Europie, kto ma rozmawiać z Rosją w jej imieniu.

Jednocześnie w opisie zdarzeń wskazano, iż koncepcja Schrödera jako mediatora od lat utrzymującego bliskie relacje z Rosją została przez kraje europejskie oraz Ukrainę odrzucona. Dla odbiorców w Europie to czytelny sygnał: choćby jeżeli Kreml przedstawia negocjacyjny „pomost”, to nie każdy kierunek dialogu jest politycznie i społecznie akceptowalny. W takim układzie mediator nie zastąpi twardych decyzji stron, a może co najwyżej stać się elementem gry informacyjnej.

Gaz i broń: dwa równoległe tory presji

W wystąpieniu pojawił się również wątek dostaw gazu do Niemiec przez rurociąg Nord Stream. Putin zapewnił, iż Rosja jest gotowa wznowić dostawy, ale zaznaczył konieczność decyzji po stronie Niemiec, czy będą odbierać rosyjskie paliwo tą drogą. To przykład mechanizmu warunkowania: z perspektywy politycznej obietnice energetyczne bywają narzędziem nacisku, a nie wyłącznie gestem dobrej woli.

W tle deklaracji pokojowych Kreml pozostaje też w tonie testów i demonstracji możliwości. Putin miał mówić, iż Rosja nie użyła jeszcze w realnych warunkach bojowych hipersonicznego pocisku „Oriesznik”, ale testowała go, by obserwować rezultaty; pocisk jest zdolny do przenoszenia głowic nuklearnych i – zgodnie z relacją – ma zasięg ponad 5 tys. km. Wymowa jest prosta: rozmowy nie oznaczają rezygnacji z potencjału odstraszania i presji militarnej.