1 godzina temu
Jesień przynosi prawdziwy wysyp naborów o unijne pieniądze. Do końca 2026 roku w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski planowane jest uruchomienie 20 konkursów o łącznej wartości przekraczającej miliard złotych. Duża część środków ma służyć zwiększeniu bezpieczeństwa mieszkańców – od zaopatrzenia w wodę, budowli ochronnych i systemów alarmowania, przez awaryjne źródła zasilania, po cyberbezpieczeństwo, transport i przygotowanie ludności na sytuacje kryzysowe. To pieniądze, o które będą mogły zabiegać również samorządy, instytucje i podmioty z Nowego Sącza oraz Sądecczyzny.
Nowe rozdanie środków jest elementem projektu „Silna Małopolska. Inwestujemy w bezpieczeństwo”. Po zmianach w programie Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027 ponad miliard złotych przekierowano na działania związane z bezpieczeństwem i odpornością regionu.
– Fundusze Europejskie odgrywają dziś istotną rolę w budowaniu odporności naszego regionu – zarówno poprzez inwestycje infrastrukturalne, jak i rozwój technologii wzmacniających bezpieczeństwo mieszkańców – podkreśla marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka.
To szansa także dla Nowego Sącza i gmin Sądecczyzny
Z perspektywy naszego regionu szczególnie interesujące są konkursy, z których korzystać będą mogły samorządy oraz podmioty odpowiedzialne za usługi publiczne.
Pieniądze mają być dostępne m.in. na budowę i modernizację ujęć wody, stacji uzdatniania, wodociągów, kanalizacji czy alternatywnych źródeł wody pitnej. Wsparcie ma służyć nie tylko rozbudowie infrastruktury, ale także zwiększeniu jej odporności na awarie i sytuacje kryzysowe.
W harmonogramie programu na działanie związane ze wzmacnianiem bezpieczeństwa wodnego zapisano blisko 160 mln zł. O środki będą mogły ubiegać się m.in. jednostki samorządu terytorialnego, przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne i podmioty świadczące usługi publiczne. Nabór według aktualnego harmonogramu ma rozpocząć się 14 października.
Dla Nowego Sącza i licznych gmin powiatu nowosądeckiego może to oznaczać możliwość przygotowania kolejnych inwestycji w infrastrukturę, której znaczenie mieszkańcy odczuwają każdego dnia.
Droga czy parking mogą mieć dwie funkcje
Jednym z głównych założeń „Silnej Małopolski” jest finansowanie infrastruktury podwójnego zastosowania. Chodzi o inwestycje, które w normalnych warunkach służą mieszkańcom, natomiast w sytuacji kryzysowej mogą wspomagać ewakuację, dostawy, działania służb lub ochronę ludności.
Na strategiczne przedsięwzięcia transportowe – obejmujące drogi, parkingi i nowe pociągi – samorząd województwa przeznacza 400 mln zł.
– Transport to kręgosłup odporności regionu. Drogi i kolej stanowić będą kanały ewakuacji i dostaw, a węzły komunikacyjne mogą pełnić rolę punktów koncentracji i wsparcia ludności – wskazuje Łukasz Smółka.
To podejście jest szczególnie interesujące z punktu widzenia Sądecczyzny, gdzie kwestie dostępności transportowej, infrastruktury drogowej i kolejowej od lat należą do najważniejszych tematów rozwojowych.
Schronienia, alarmowanie i zasilanie awaryjne
Samorządy otrzymają również możliwość pozyskania pieniędzy bezpośrednio na działania związane z ochroną ludności.
W grę wchodzą m.in. budowle ochronne, systemy alarmowania i ostrzegania mieszkańców czy rozwiązania zapewniające zasilanie awaryjne.
W praktyce może to być istotne zarówno dla dużego Nowego Sącza, jak i mniejszych miejscowości powiatu nowosądeckiego. Nowe podejście do funduszy unijnych zakłada bowiem, iż infrastruktura publiczna powinna być przygotowana nie tylko do codziennego funkcjonowania, ale również na sytuacje nadzwyczajne.
Szpitale pod cyfrową ochroną
Drugim ważnym filarem jest cyberbezpieczeństwo. Małopolska przygotowuje regionalne zaplecze mające chronić systemy informatyczne placówek ochrony zdrowia.
Małopolskie Centrum Cyberbezpieczeństwa ma monitorować środowiska IT, analizować incydenty i wspierać szpitale w przypadku cyberataków. Ma to ograniczyć ryzyko sytuacji, w której atak informatyczny sparaliżuje dostęp do danych lub pracę placówki.
W aktualnym harmonogramie programu przewidziano również ponad 42 mln zł na cyberbezpieczeństwo w podmiotach opieki zdrowotnej.
Nie tylko infrastruktura. Pieniądze również na ludzi
Bezpieczeństwo ma być budowane nie tylko poprzez beton, drogi, serwerownie czy agregaty. Osobna pula środków zostanie przeznaczona na zdobywanie kompetencji.
Około 85 mln zł przewidziano na podnoszenie kwalifikacji związanych z ochroną ludności i cyberbezpieczeństwem, natomiast 26 mln zł ma trafić na przedsięwzięcia realizowane w szkołach i placówkach oświatowych.
Co ciekawe, właśnie Lokalny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Nowym Sączu organizuje 6 października szkolenie dla wnioskodawców dotyczące działania 15.1, czyli podnoszenia kompetencji pracodawców i ich pracowników w obszarach bezpieczeństwa, obrony cywilnej oraz adaptacyjności.
To już bardzo konkretny sądecki element nowego rozdania.
Blisko 400 mln zł w otwartych konkursach
Z ponad miliardowego pakietu około 400 mln zł ma zostać rozdysponowane w ramach naborów konkursowych. To właśnie o tę część pieniędzy będą mogły rywalizować samorządy, instytucje, przedsiębiorstwa czy organizacje społeczne z poszczególnych części województwa.
Pozostałe środki będą wykorzystywane w przedsięwzięciach strategicznych. Oprócz infrastruktury transportowej czy cyberbezpieczeństwa obejmują one m.in. technologie podwójnego zastosowania oraz bezpieczeństwo wodne. Komisja Europejska zaakceptowała przeznaczenie na cztery nowe priorytety programu regionalnego łącznie ponad miliarda złotych w formie dotacji.
Sądecczyzna ma o co walczyć
Dla Nowego Sącza i powiatu nowosądeckiego najbliższe miesiące mogą być więc ważnym okresem przygotowywania projektów. Potencjalny zakres jest szeroki: woda i kanalizacja, bezpieczeństwo infrastruktury publicznej, ochrona ludności, systemy ostrzegania, awaryjne źródła energii, cyberbezpieczeństwo czy szkolenia i edukacja.
Nie oznacza to oczywiście, iż określona pula z ponad miliarda złotych została z góry przypisana Sądecczyźnie – środki będą przyznawane zgodnie z zasadami poszczególnych działań i naborów. Sam zakres programu pokazuje jednak, iż również samorządy i instytucje z naszego regionu będą miały szerokie pole do przygotowania projektów.
Do końca roku ma zostać ogłoszonych 20 konkursów. Pierwsze już wystartowały, a jesień 2026 roku zapowiada się jako jeden z ważniejszych okresów walki o unijne pieniądze na bezpieczeństwo Małopolski – także Nowego Sącza i Sądecczyzny.
