Politolog: Rozłam w PiS ujawnił niezadowolenie regionów i słabość przywództwa

Zdjęcie: 22.07.2025. Radio Kielce. Rozmowa Dnia. Na zdjęciu: Agnieszka Zaremba - politolog / Fot. Piotr Kwaśniewski - Radio Kielce

Rozłam w PiS pokazuje skalę niezadowolenia w strukturach regionalnych oraz osłabienie przywództwa Jarosława Kaczyńskiego – oceniła w rozmowie z PAP politolog dr Agnieszka Zaremba. Jej zdaniem Mateusz Morawiecki zbudował zaplecze silniejsze niż dotąd przypuszczano.

W piątek prezes PiS Jarosław Kaczyński poinformował, iż „trzydziestu kilku” posłów partii „zrezygnowało” z członkostwa w formacji po upłynięciu terminu ultimatum kierownictwa PiS – działacze mieli złożyć oświadczenia o nieprzynależeniu do żadnych stowarzyszeń. Sprawa dotyczyła przede wszystkim członków założonego przez Morawieckiego stowarzyszenia „Rozwój Plus”. Niezłożenie oświadczenia równa się według władz PiS rezygnacji z członkostwa w partii.

Na późniejszej konferencji Morawiecki powiedział o skupionym wokół niego środowisku, iż jest to 40 posłów, senator i 3 europarlamentarzystów. Zapytany czy powstanie nowa partia i klub w Sejmie, odpowiedział, iż wraz z działaczami stowarzyszenia nie rozmawiali o tym jeszcze. Dodał, iż wszystkie plany dotyczące przyszłości muszą dopiero przedyskutować.

Dr Agnieszka Zaremba, politolog z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, oceniła, iż taki finał sporu jest zaskoczeniem ze względu na determinację Morawieckiego, który zdecydował się na otwarty konflikt z kierownictwem partii. Jej zdaniem skala odejść pokazała, iż Morawiecki ma wewnątrz PiS znacznie silniejsze zaplecze, niż dotychczas sądzono. Tworzą je osoby, które „rzeczywiście kiedyś robiły wynik dla Prawa i Sprawiedliwości”.

Zaremba uważa, iż obecny kryzys wynika m.in. z „rozprzężenia wśród struktur” partii pozostającej w opozycji. Wskazała również na reformę władz regionalnych przeprowadzoną dwa lata temu, która – w jej ocenie – doprowadziła do niedocenienia części działaczy, w tym osób wywodzących się z Porozumienia Centrum. Część z nich związała się w tej chwili ze stowarzyszeniem Morawieckiego.

Politolog oceniła, iż wewnątrz ugrupowania „wyczuto słabość prezesa Kaczyńskiego”, co może być związane z pozostawaniem PiS w opozycji i brakiem nowych pomysłów politycznych. Jako przykład nieskutecznej decyzji wskazała partyjną nominację Przemysława Czarnka na kandydata na przyszłego premiera, która „nie odniosła takiego skutku, jakiego niektórzy by się spodziewali”. Zwróciła również uwagę na rosnącą konkurencję ze strony ugrupowań znajdujących się na prawo od PiS.

Zdaniem Zaremby, Morawiecki będzie starał się zagospodarować polityczną niszę, budując środowisko konserwatywne, odwołujące się do wartości chrześcijańskich, ale dystansujące się od skrajności reprezentowanych m.in. przez Konfederację Grzegorza Brauna. Przypomniała, iż pierwszy sondaż dający nowej inicjatywie ponad 6 proc. poparcia jest istotnym sygnałem dla dotychczasowego kierownictwa PiS.

W ocenie Zaremby obecny spór jest także częścią szerszego problemu sukcesji w PiS. Partia pozostaje silnie związana z postacią Kaczyńskiego, który przez lata rozstrzygał konflikty, decydował o odejściach i umożliwiał powroty dawnych koalicjantów oraz rozłamowców. Dodała, iż ugrupowanie ma charakter wodzowski i od początku opiera się na osobowości oraz pozycji Jarosława Kaczyńskiego.

– Choć poprzednie rozłamy, jak w przypadku Suwerennej Polski czy ugrupowania Jarosława Gowina, kończyły się powrotami pod skrzydła prezesa, obecna sytuacja wskazuje na głęboki kryzys. Prawo i Sprawiedliwość jest dzieckiem Jarosława Kaczyńskiego. Zastanawiam się, czy w tej partii w ogóle istnieje możliwość sukcesji – powiedziała.

Dr Zaremba zastrzegła, iż nie przesądza o rychłym zakończeniu politycznej aktywności Kaczyńskiego. Obecny rozłam uznała jednak za oznakę poważnego kryzysu, ponieważ po raz pierwszy od dłuższego czasu znacząca grupa parlamentarzystów otwarcie sprzeciwiła się decyzji prezesa i zaakceptowała możliwość działania poza PiS.

Jeśli poza PiS znajdzie się ponad 30 posłów, oznacza to, iż będzie możliwe powstanie nowego klubu poselskiego, gdyż minimalnie wymaga to 15 osób.