Płacisz gotówką. Uważaj. Zakaz obejmie całą Unię Europejską

Gotówka nie zniknie ze sklepów, ale przy dużych zakupach pojawi się twarda granica. Od 10 lipca 2027 roku w Unii Europejskiej zacznie obowiązywać limit płatności gotówkowych za towary i usługi wynoszący 10 tys. euro. Przepis obejmie również Polskę. Co istotne, podzielenie jednej transakcji na kilka mniejszych płatności nie pozwoli ominąć ograniczenia.

Fot. Warszawa w Pigułce

Unia Europejska zdecydowała się na ujednolicenie zasad dotyczących największych transakcji gotówkowych. Nowe regulacje są elementem pakietu przepisów służących przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Najważniejsza zmiana znajduje się w art. 80 rozporządzenia UE 2024/1624. Zgodnie z nim osoby handlujące towarami lub świadczące usługi będą mogły przyjmować albo dokonywać płatności gotówkowych tylko do 10 tys. euro lub równowartości tej kwoty w innej walucie.

Jednego dużego zakupu nie będzie można rozbić na kilka płatności

Przepisy przewidują zabezpieczenie przed prostym obchodzeniem limitu. Granica 10 tys. euro dotyczy zarówno jednej operacji, jak i kilku operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Nie wystarczy więc przykładowo rozłożyć jednej dużej transakcji na kilka mniejszych płatności gotówką, o ile w rzeczywistości wszystkie stanowią element tego samego zakupu.

Dla Polaków 10 tys. euro oznacza kwotę rzędu ponad 40 tys. zł, choć dokładna równowartość będzie oczywiście zależała od kursu euro.

To nie jest zakaz posiadania gotówki

Wokół nowych regulacji narosło wiele nieporozumień. Unia Europejska nie zakazuje gotówki.

Nadal będzie można posiadać banknoty, wypłacać pieniądze z bankomatu i płacić nimi podczas zwykłych codziennych zakupów. Nowy przepis dotyczy dużych płatności gotówkowych za towary i usługi.

Co więcej, rozporządzenie zawiera bardzo istotny wyjątek. Unijny limit nie obejmuje płatności pomiędzy osobami fizycznymi, o ile nie działają one w ramach swojej działalności zawodowej lub gospodarczej.

To zasadnicza różnica. Inne reguły będą dotyczyć zakupu towaru lub usługi od przedsiębiorcy, a inne prywatnej transakcji między dwiema osobami fizycznymi.

Bank też nie odmówi przyjęcia większej gotówki tylko z powodu tego limitu

Kolejny wyjątek dotyczy operacji wykonywanych w instytucjach finansowych. Limit z art. 80 nie obejmuje określonych płatności lub wpłat dokonywanych w placówkach instytucji kredytowych, instytucji pieniądza elektronicznego oraz dostawców usług płatniczych. Rozporządzenie przewiduje jednak raportowanie określonych operacji przekraczających limit do jednostki analityki finansowej.

Nie można więc przedstawiać nowych regulacji jako zakazu trzymania większej kwoty w banknotach albo zakazu wpłacenia własnych pieniędzy do banku.

Państwa mogą ustalić jeszcze niższą granicę

10 tys. euro jest unijnym maksimum dla objętych regulacją dużych płatności gotówkowych. Państwa członkowskie mogą ustanowić niższe krajowe limity, po przeprowadzeniu wymaganej konsultacji z Europejskim Bankiem Centralnym. o ile w danym państwie funkcjonują już niższe ograniczenia, mogą one pozostać w mocy.

To ważne również w kontekście Polski, ponieważ już w tej chwili istnieją krajowe ograniczenia dotyczące rozliczeń gotówkowych przedsiębiorców.

Polskie przepisy od lat posługują się progiem 15 tys. zł dla określonych transakcji między przedsiębiorcami. W takich przypadkach znaczenie ma wartość całej transakcji, a nie sztuczne dzielenie jej na mniejsze płatności. Oficjalne materiały Ministerstwa Finansów również zwracają uwagę na próby podziału transakcji w celu obejścia progu.

Co ciekawe, kwestia polskiego limitu jest w tej chwili przedmiotem zmian legislacyjnych. W lipcu 2026 r. Europejski Bank Centralny opublikował opinię dotyczącą polskiego projektu przewidującego podwyższenie limitu gotówkowego w transakcjach między przedsiębiorcami.

Kolejna granica to 3 tys. euro

Nowe przepisy zawierają jeszcze jedną kwotę, o której będzie głośno. 3 tys. euro nie jest jednak kolejnym zakazem płacenia gotówką.

Przy okazjonalnych transakcjach gotówkowych o wartości co najmniej 3 tys. euro podmioty objęte regulacją AML będą w określonych sytuacjach zobowiązane do identyfikacji i weryfikacji klienta oraz beneficjenta rzeczywistego.

To oznacza, iż transakcja może być legalna, ale przestaje być tak anonimowa jak drobny zakup za kilkadziesiąt złotych.

Zmiana dopiero od 10 lipca 2027 roku

To najważniejsza data. Rozporządzenie zacznie być zasadniczo stosowane 10 lipca 2027 roku. Nie można więc pisać, iż ogólnounijny limit 10 tys. euro „już wszedł w życie” albo iż od dziś Polacy nie mogą zapłacić większej kwoty gotówką.

Zmiana będzie jednak istotna. Po raz pierwszy na poziomie całej Unii pojawi się wspólna granica dla największych płatności gotówkowych za towary i usługi.

Gotówka nie zostanie zakazana, ale od 10 lipca 2027 roku nie będzie można swobodnie używać jej przy każdej transakcji bez względu na wartość. Przy zakupach objętych przepisami granicą będzie 10 tys. euro, a państwa członkowskie będą mogły stosować jeszcze niższe limity.