PIGO o komunikacie KE ws. przyspieszenie GOZ i o sytuacji na rynku recyklatów

Warszawa, 19 stycznia 2026 r.

Minister Klimatu i Środowiska
Minister Rozwoju i Technologii
Minister Spraw Zagranicznych
Stałe Przedstawicielstwo RP przy UE

Stanowisko Polskiej Izby Gospodarki Odpadami
dotyczące Komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Przyspieszenie przejścia Europy na gospodarkę o obiegu zamkniętym: projekt pilotażowy mający na celu zwiększenie obiegu zamkniętego tworzyw sztucznych” z 23.12.2025 r., COM(2025) 805 oraz sytuacji na rynku recyklatów z tworzyw sztucznych

Polska Izba Gospodarki Odpadami (PIGO) przedstawia niniejszym uwagi oraz rekomendacje do Komunikatu Komisji Europejskiej z dnia 23 grudnia 2025 r. „Przyspieszenie przejścia Europy na gospodarkę o obiegu zamkniętym: projekt pilotażowy…” (COM(2025) 805) oraz przedstawionych w nim działań, w związku z pilną potrzebą wzmocnienia i stabilizacji rynku recyklatów z tworzyw sztucznych w UE.

W szczególności PIGO wskazuje na konieczność uzupełnienia proponowanych działań o instrumenty krótkoterminowe zwiększające popyt na recyklaty, zapewniające równe warunki konkurencji na jednolitym rynku oraz wzmacniające europejskie moce recyklingu. Jednocześnie Izba podkreśla potrzebę równoległych działań krajowych, w tym przyspieszenia prac nad wdrożeniem efektywnego systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) dla opakowań, jako kluczowego narzędzia poprawy jakości selektywnej zbiórki, finansowania systemu gospodarowania odpadami opakowaniowymi oraz budowy stabilnych bodźców dla recyklingu i rynku recyklatów w Polsce.

PIGO pozytywnie ocenia fakt, iż Komisja Europejska zidentyfikowała najważniejsze czynniki destabilizujące sektor recyklingu tworzyw sztucznych, w tym: wysokie koszty energii, wahania cen surowca pierwotnego, presję importową oraz brak jednolitych zasad obrotu recyklatami w UE. Jednocześnie Komisja Europejska odnotowuje istotne pogorszenie sytuacji w sektorze recyklingu tworzyw sztucznych w UE. W Komunikacie COM(2025) 805 Komisja Europejska wskazała, iż prognozowany do końca 2025 r. spadek netto mocy recyklingu tworzyw sztucznych w UE wynosi ok. 1 mln ton. W tym kontekście PIGO podkreśla, iż przedstawione w Komunikacie działania – choć potrzebne – wymagają uzupełnienia o dodatkowe instrumenty o charakterze natychmiastowym, które w krótkim horyzoncie zwiększą popyt na recyklaty i ograniczą ryzyko dalszej utraty potencjału przemysłowego branży.

Izba wskazuje również na potrzebę podjęcia równoległych działań krajowych, które wzmocnią inicjatywy unijne. Brak takich działań generuje wymierne koszty dla budżetu państwa: Najwyższa Izba Kontroli, odnotowując znaczący spadek wskaźnika cyrkularności w Polsce w latach 2018–2023 (z 10,5% do 7,5%), wskazała, iż w latach 2021–2024 Polska odprowadziła do budżetu UE ok. 9 mld zł z tytułu opłat za niepoddane recyklingowi odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych (tzw.podatek od plastiku)[1]. Powyższe potwierdza, iż realne usprawnienie funkcjonowania gospodarki o obiegu zamkniętym w Polsce – w tym skuteczniejsza selektywna zbiórka, lepsza jakość surowca oraz wyższa efektywność recyklingu – leży w istotnym interesie gospodarczym państwa.

W tym kontekście najważniejsze znaczenie ma przyspieszenie prac nad reformą Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) w zakresie odpadów opakowaniowych oraz nadanie tym działaniom statusu priorytetowego. Zasadniczym celem ROP powinno być zapewnienie pełnej, stabilnej i przejrzystej odpowiedzialności podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach za odpady powstające z tych opakowań – zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz zasadą kosztu netto. Umożliwito realne podniesienie poziomu i jakości selektywnej zbiórki, poprawę jakości strumienia surowców kierowanych do recyklingu oraz stworzenie przewidywalnych bodźców inwestycyjnych dla sektora sortowania i recyklingu.

Niestety, procedowany w tej chwili w Rządowym Centrum Legislacji projekt ustawy o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) nie realizuje założonych celów reformy ROP i wymaga istotnych zmian. W szczególności konieczne są: (1) jednoznaczne i kompletne uregulowanie ustawowe zasad odpowiedzialności producentów (wprowadzających produkty w opakowaniach) oraz mechanizmu finansowania opartego na zasadzie „zanieczyszczający płaci” i zasadzie kosztu netto – zamiast konstruowania systemu, w którym ciężar odpowiedzialności przenoszony jest na Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub inne jednostki państwowe; (2) wprowadzenie przejrzystych reguł kalkulacji, dystrybucji i rozliczania środków oraz ograniczenie uznaniowości systemu; (3) zapewnienie realnych bodźców do poprawy jakości selektywnej zbiórki, w tym wdrożenie mechanizmów ekomodulacji, a także (4) wsparcie inwestycji w sortowanie i recykling, przy jednoczesnym zapewnieniu mierzalności efektów ekologicznych i kontrolowalności wydatkowania środków.

W związku z powyższym PIGO wskazuje, iż konieczne jest oparcie reformy ROP na rozwiązaniach już uzgodnionych w ramach szerokiego porozumienia interesariuszy, które zapewniają spójność, transparentność i wykonalność systemu. PIGO postuluje przyjęcie rozwiązań wypracowanych w ramach szerokiego konsensusu reprezentatywnych organizacji samorządowych oraz organizacji branży gospodarowania odpadami, określanych jako model „Sprawiedliwy ROP”[2], który stanowi spójną i wykonalną podstawę do pilnego wdrożenia systemu.

Jednocześnie PIGO zwraca się z prośbą o uwzględnienie w działaniach Rządu RP na forum UE następujących postulatów:

1. Instrumenty krótkoterminowe wspierające popyt na recyklaty –wprowadzenie wiążących mechanizmów popytowych, w tym zielonych zamówień publicznych, oraz wzmocnienie mechanizmów ROP na poziomie UE, w sposób realnie zwiększający wykorzystanie recyklatów.
2. Priorytet dla recyklatów wytwarzanych w Europie – wprowadzenie rozwiązań zapewniających, aby realizacja unijnych wymagań zawartości recyklatu nie odbywała się głównie poprzez import, w szczególności poprzez weryfikowalne wymagania dotyczące pochodzenia recyklatu z odpadów pokonsumenckich zebranych i przetworzonych w Europie.
3. Równe warunki konkurencji i wiarygodna weryfikacja – skuteczne „klauzule lustrzane” dla importu, przyspieszenie wdrażania oraz rozszerzania kodów celnych rozróżniających recyklaty od tworzyw pierwotnych, a także wzmocnienie nadzoru nad deklaracjami zawartości recyklatu.
4. Ujednolicenie rynku – intensyfikacja prac nad ogólnounijnymi kryteriami utraty statusu odpadu (end-of-waste) dla mechanicznie recyklingowanych tworzyw oraz normami jakościowymi dla recyklatów, w celu ułatwienia obrotu recyklatami w UE.
5. Energia i inwestycje – zapewnienie sektorowi recyklingu dostępu do instrumentów obniżających koszty energii dla branż energochłonnych oraz skierowanie wsparcia na modernizację instalacji, poprawę efektywności energetycznej i redukcję kosztów operacyjnych.

Licząc na konstruktywny dialog i uwzględnienie powyższych uwag, pozostajemy do Państwa dyspozycji w celu doprecyzowania szczegółów proponowanych rozwiązań.

Z poważaniem,

Michał Dąbrowski
Przewodniczący Rady
Polskiej Izby Gospodarki Odpadami

[1] Informacja o wynikach kontroli NIK „Wdrażanie Gospodarki o Obiegu Zamkniętym” https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/ochrona-srodowiska/wdrazanie-gospodarki-obiegu-zamknietego.html

[2] Prezentacja modelu „Sprawiedliwy ROP” https://pigo.org.pl/2025/04/09/apel-polskiej-izby-gospodarki-odpadami-pigo-w-sprawie-modelu-rozszerzonej-odpowiedzialnosci-producenta-sprawiedliwy-rop/