– Ten projekt to nasza tożsamość, nasze dziedzictwo, pamięć, zobowiązanie. Tak to traktujemy – tak dr Ewelina Lilia Polańska, dyrektor Książnica Zamojska im. Stanisława Kostki Zamoyskiego mówi o projekcie „Cyfrowe Archiwum Dzieci Zamojszczyzny”. Jego pierwszy etap został zrealizowany, drugi właśnie się rozpoczyna.
Dotychczas, dzięki tej inicjatywie, w cyfrowych zasobach Książnicy Zamojskiej znalazło się już ponad 14 tys. skanów dokumentów związanych z losami Dzieci Zamojszczyzny.
– W tych materiałach są rzeczy wyjątkowe – życiorysy, fotografie, których nigdzie indziej nie zobaczymy. Są także manualnie wypełniane formularze, ankiety. Dzięki temu, iż są teraz w formie cyfrowej, nie ulegną zniszczeniu – podkreśla dyrektor Polańska. Zapoznać się z nimi może każda osoba żywo zainteresowana historią. Można wcześniej skontaktować się z biblioteką, by umówić na udostępnienie materiałów albo po prostu przyjść na ulicę Kamienną 20 w Zamościu.
Bardzo ważnym elementem całości jest również cykl „Świadkowie historii” czyli działania edukacyjne polegające m.in. na organizacji spotkań z badaczami, regionalistami, historykami, nauczycielami, popularyzujących wiedzę historyczną, dziedzictwo regionu i pamięć o dramatycznych losach Dzieci Zamojszczyzny.
Niedługo cyfrowe zbiory biblioteki będą jeszcze obszerniejsze, bo działania podjęte w 2024 są kontynuowane dzięki środkom przyznanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Kultura Cyfrowa”.
Całkowity koszt projektu na lata 2026–2027 to ponad 174 tys. zł, z czego większość, bo 124 600 zł, pochodzi z dofinansowania, a pozostałe 50 tys. zł to wkład własny Książnicy Zamojskiej, wsparty dotacją Miasta Zamość.
W ciągu dwóch lat realizacji planowane jest opracowanie i udostępnienie około 3500 jednostek archiwalnych, co przełoży się na ponad 30 000 skanów dostępnych bezpłatnie w bibliotece cyfrowej Książnicy Zamojskiej.
Co istotne, realizacja projektu możliwa jest dzięki współpracy z partnerami, takimi jak, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, Archiwum Państwowe w Zamościu, Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych – Zarząd Okręgowy „Środowisko Dzieci Zamojszczyzny” w Zamościu oraz Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych – Oddział w Zamościu.
