Nowe wzory aktów małżeństwa – neutralne określenia zamiast „mężczyzna” i „kobieta”

Od 2026 roku w polskich urzędach stanu cywilnego zaczną obowiązywać nowe, ujednolicone formularze aktów małżeństwa. Najważniejsza zmiana to zastąpienie określeń „mężczyzna” i „kobieta” neutralnymi sformułowaniami „pierwszy małżonek” oraz „drugi małżonek”.

Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało projekt rozporządzenia, które modyfikuje dotychczasowe wzory odpisu zupełnego i skróconego aktu małżeństwa oraz zaświadczeń z rejestru stanu cywilnego. Zmiany dotkną m.in.:

• rubryk z danymi osób zawierających małżeństwo
• oznaczeń rodziców (zamiast „ojciec mężczyzny” / „matka kobiety” pojawią się „ojciec pierwszego małżonka”, „matka drugiego małżonka” itp.)
• sekcji dotyczącej nazwisk po zawarciu związku małżeńskiego

Nowe brzmienie ma umożliwić bezproblemową transkrypcję zagranicznych aktów małżeństwa zawartych przez osoby tej samej płci, zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z 25 listopada 2025 r. oraz z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1191.

Kiedy zmiany wejdą w życie?
Rozporządzenie przewiduje 8-miesięczny okres przejściowy od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Czas ten potrzebny jest na aktualizację systemów informatycznych rejestru stanu cywilnego, testy, przygotowanie formularzy papierowych i elektronicznych oraz szkolenia pracowników USC.

Szacowany koszt wdrożenia to około 2,8 mln zł. Resort cyfryzacji podkreśla, iż zmiany mają charakter wyłącznie techniczny i porządkujący – nie zmieniają definicji małżeństwa obowiązującej w polskim prawie. Ich celem jest wyłącznie zapewnienie zgodności z prawem unijnym i wyeliminowanie przeszkód formalnych przy uznawaniu małżeństw zawartych za granicą.

Urzędy stanu cywilnego już teraz powinny przygotować się do aktualizacji systemu i procedur. Nowe wzory powinny ułatwić życie zarówno parom jednopłciowym wracającym z zagranicy, jak i urzędnikom prowadzącym rejestrację takich związków.