Nowe przepisy dotyczące greenwashingu. Czy produkt jest ekologiczny?

13 godzin temu
Zdjęcie: nowe przepisy dotyczące greenwashingu


Produkt jest ekologiczny. Ale czy przedsiębiorca potrafi to udowodnić? Greenwashing staje się jednym z najdroższych ryzyk marketingowych Nowe przepisy dotyczące greenwashingu. Firma finansuje sadzenie drzew, ogranicza zużycie plastiku, zmienia opakowania na bardziej przyjazne środowisku. Wszystko to może być prawdą. A mimo to jej reklama może naruszać prawo. Decyzja UOKiK o nałożeniu na Allegro ponad 54 mln zł kar pokazuje, iż w marketingu środowiskowym nie wystarczy już mieć dobre intencje i rzeczywiste osiągnięcia. Trzeba jeszcze umieć udowodnić dokładnie to, co obiecuje się klientom. Przez lata ekologiczność produktu była przede wszystkim argumentem handlowym. Zielone opakowanie, informacja o ograniczeniu emisji, deklaracja neutralności klimatycznej czy obietnica posadzenia drzewa miały wyróżniać ofertę na tle konkurencji. Dziś takie komunikaty coraz częściej stają się przedmiotem postępowań organów ochrony konsumentów. Przedsiębiorcy muszą więc odpowiedzieć na pytanie, które jeszcze niedawno rzadko pojawiało się podczas przygotowywania kampanii reklamowej: czy jesteśmy w stanie prawnie obronić każde istotne twierdzenie o środowiskowych zaletach naszego produktu? Co ważne, problem nie dotyczy wyłącznie przedsiębiorców, którzy świadomie wprowadzają klientów w błąd. Ryzyko może powstać również wtedy, gdy firma rzeczywiście podejmuje działania proekologiczne, ale przedstawia ich znaczenie w sposób nadmiernie uproszczony. Allegro i drzewa, które stały się problemem prawnym 18 listopada 2026 r. poinformowano o decyzji Prezesa UOKiK nakładającej na Allegro kary w łącznej wysokości ponad 54,7 mln zł za praktyki związane z akcją sadzenia drzew. Według ustaleń organu komunikaty marketingowe sugerowały, iż odebranie przez konsumenta określonej liczby przesyłek za pośrednictwem Allegro One będzie skutkowało posadzeniem drzewa. Tymczasem od 2024 r. realizacja tej obietnicy została uzależniona od dodatkowego działania użytkownika – zamieszczenia dedykacji w określonym terminie. UOKiK zakwestionował również sposób przedstawiania związku pomiędzy aktywnością konsumentów a realizowanymi nasadzeniami. Sprawa pozostaje na etapie decyzji administracyjnej, która może podlegać kontroli sądowej. Nie należy zatem traktować stanowiska organu jako ostatecznego rozstrzygnięcia wszystkich kwestii spornych. Nie zmienia to jednak znaczenia problemu prawnego. Załóżmy, iż przedsiębiorca rzeczywiście sfinansował posadzenie tysięcy drzew. Czy oznacza to, iż jego kampania reklamowa była zgodna z prawem? Niekoniecznie. o ile przekaz reklamowy tworzył u konsumenta przekonanie, iż jego konkretna decyzja zakupowa wywoła określony skutek środowiskowy, znaczenie ma również to, czy taki związek rzeczywiście istniał i na jakich warunkach. Właśnie tutaj przebiega granica między informowaniem o rzeczywistych działaniach ekologicznych a marketingiem mogącym wprowadzać w błąd. Można mówić prawdę i jednocześnie wprowadzać w błąd To najbardziej interesujący aspekt odpowiedzialności za greenwashing. W praktyce przedsiębiorcy często koncentrują się na weryfikacji dosłownej prawdziwości przekazu reklamowego. o ile firma rzeczywiście wykorzystuje surowce pochodzące z recyklingu, ograniczyła emisję albo finansuje przedsięwzięcia środowiskowe, uznaje, iż może posługiwać się odpowiednimi hasłami. Tymczasem zgodność reklamy z prawem nie zależy wyłącznie od tego, czy pojedyncze zdanie jest prawdziwe. Art. 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym obejmuje działania wprowadzające w błąd, w tym sposób przedstawienia informacji mogący wywołać u przeciętnego konsumenta mylne wyobrażenie o produkcie. Art. 6 dotyczy natomiast wprowadzających w błąd zaniechań, w szczególności pomijania istotnych informacji potrzebnych do podjęcia świadomej decyzji rynkowej. Z kolei art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W konsekwencji choćby informacja prawdziwa w sensie dosłownym może stać się elementem przekazu wprowadzającego w błąd, o ile pomija istotne ograniczenia albo sugeruje korzyść szerszą niż rzeczywiście występująca. Przykład? Producent opakowań informuje, iż jego produkt zawiera 50% materiałów pochodzących z recyklingu. o ile dane dotyczą wyłącznie jednego elementu opakowania, natomiast reklama sugeruje, iż połowa całego produktu pochodzi z recyklingu, powstaje istotne ryzyko prawne. Podobnie firma chemiczna może zgodnie z prawdą wskazywać, iż ograniczyła emisję określonej substancji w jednym procesie technologicznym. Nie oznacza to jednak automatycznie, iż może przedstawiać całą swoją działalność jako przyjazną środowisku. Prawdziwość danych nie zawsze oznacza prawdziwość wrażenia, jakie reklama wywołuje u konsumenta. I właśnie to rozróżnienie powinno znaleźć się w centrum oceny współczesnego marketingu środowiskowego. Czy przedsiębiorca musi udowodnić, iż jego produkt jest ekologiczny? Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, co dokładnie przedsiębiorca twierdzi. Innego uzasadnienia wymaga informacja, iż opakowanie zawiera określony procent materiałów pochodzących z recyklingu, a innego ogólne hasło sugerujące, iż produkt jest ekologiczny lub neutralny dla klimatu. Pierwsze twierdzenie dotyczy konkretnej, mierzalnej adekwatności. Można je weryfikować na podstawie dokumentacji materiałowej, danych technologicznych i odpowiednich metod badawczych. Drugie może odnosić się do całego cyklu życia produktu, obejmującego pozyskanie surowców, produkcję, transport, użytkowanie i zagospodarowanie odpadów. Przedsiębiorca, który posługuje się szeroką deklaracją środowiskową, powinien więc liczyć się z koniecznością uzasadnienia znacznie szerszego zakresu twierdzeń. Szczególnie niebezpieczne są sformułowania, których znaczenie nie zostało jasno określone: „produkt ekologiczny”, „przyjazny dla planety”, „zielona technologia” czy „neutralny środowiskowo”. Nie każde użycie takiego określenia jest automatycznie bezprawne. Problem polega jednak na tym, iż im bardziej ogólna deklaracja, tym trudniej jednoznacznie ustalić jej zakres i wykazać, iż przekaz nie wprowadza konsumenta w błąd. Nie wystarczy przy tym powołać się na dokument przygotowany przez dostawcę surowca, o ile nie potwierdza on adekwatności reklamowanego produktu końcowego. Dla przedsiębiorstw produkcyjnych ma to szczególne znaczenie. Informacje pochodzące z różnych etapów łańcucha dostaw mogą być prawidłowe, ale nie zawsze uprawniają do formułowania wniosków dotyczących całego wyrobu. Nowe przepisy zmieniają reguły gry Ryzyko związane z greenwashingiem nie wynika już wyłącznie z dotychczasowych ogólnych przepisów o nieuczciwych praktykach rynkowych. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 wprowadza bardziej szczegółowe wymagania dotyczące komunikatów środowiskowych. W Polsce została wdrożona ustawą z 4 września 2026 r., której zasadnicze przepisy mają wejść w życie 27 września 2027 r. Nowe regulacje przewidują między innymi ograniczenia dotyczące ogólnych twierdzeń środowiskowych, posługiwania się oznakowaniami dotyczącymi zrównoważonego charakteru oraz przedstawiania cech dotyczących jedynie części produktu jako adekwatności całego wyrobu. Szczególnie istotne jest zaostrzenie podejścia do deklaracji opartych na kompensowaniu emisji gazów cieplarnianych. Przedsiębiorca nie będzie mógł przedstawiać produktu jako neutralnego, mającego ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych, o ile twierdzenie takie opiera się na kompensowaniu emisji, w zakresie objętym nowym zakazem. Nie oznacza to zakazu finansowania projektów środowiskowych. Oznacza natomiast ograniczenie możliwości wykorzystywania takich przedsięwzięć jako uzasadnienia określonych deklaracji dotyczących samego produktu. To istotna zmiana filozofii regulacyjnej. Przedsiębiorca może podejmować wartościowe działania na rzecz środowiska, ale nie każde z nich pozwala mu przypisywać produktowi określone adekwatności ekologiczne. Co równie ważne, wejście w życie nowych przepisów nie oznacza, iż wcześniej greenwashing był dopuszczalny. Dotychczasowe

Idź do oryginalnego materiału