Rada Ministrów zatwierdziła projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, który ma pomóc beneficjentom programu Czyste Powietrze poszkodowanym przez nierzetelnych wykonawców. Nowe regulacje odpowiadają na problem wyłudzeń dotacji i niewykonanych inwestycji.
Najważniejsze założenia ustawy
- Ustawa umożliwia zawieszenie dochodzenia zwrotu nierozliczonych zaliczek lub refundacji od beneficjentów, którzy padli ofiarą nieuczciwych wykonawców.
- Aby skorzystać z tej możliwości, konieczne jest wszczęcie postępowania karnego dotyczącego przestępstwa na szkodę beneficjenta oraz złożenie wniosku do odpowiedniego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW).
- Po prawomocnym wyroku sądu orzekającym winę wykonawcy, beneficjent zostaje zwolniony z obowiązku zwrotu nierozliczonej zaliczki w zakresie, w jakim zawinił wykonawca.
Skala problemu i reakcja rządu
Według szacunków Ministerstwa Klimatu i Środowiska, proceder wyłudzania dotacji przez wykonawców, którzy pobierali zaliczki i nie realizowali inwestycji, mógł dotknąć ponad 8 000 rodzin w okresie od lipca 2022 roku do listopada 2024 roku. Łączna kwota nierozliczonych zaliczek wynosi około 285 mln zł.
Chcę jasno powiedzieć, iż chodzi o proceder wyłudzania dotacji przez wykonawców, którzy pobierali zaliczki z programu Czyste Powietrze i znikali bez wykonania prac. Szacujemy, iż skutki tego działania dotknęły choćby 8 000 rodzin, które składały wnioski w okresie od wprowadzenia prefinansowania w lipcu 2022 roku aż do momentu zatrzymania programu w listopadzie 2024 roku. Każda z tych historii to ludzki dramat, który wymaga reakcji. Zwiększenie bezpieczeństwa beneficjentów było dla nas priorytetem od początku 2024 roku. Wstrzymaliśmy program, przeprowadziliśmy jego gruntowny remont i rozpoczęliśmy szeroką kontrolę wykonawców oraz zrealizowanych inwestycji. Dzięki tej decyzji oraz wdrożeniu dodatkowych systemów osłony, realnie wzrosło bezpieczeństwo rodzin, emerytów i wszystkich osób korzystających z programu
– powiedziała ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska podczas konferencji.
Bezpieczniejsza nowa edycja programu Czyste Powietrze
Nowa edycja programu Czyste Powietrze, uruchomiona w marcu 2025 r., wprowadziła dodatkowe zabezpieczenia dla beneficjentów oraz ograniczyła możliwość nadużyć. Kluczową rolę pełnią operatorzy – gminy i wojewódzkie fundusze – wspierający beneficjentów na wszystkich etapach realizacji inwestycji.
Finansowanie programu
Rząd zagwarantował finansowanie programu Czyste Powietrze na poziomie ponad 44 mld zł, pochodzące m.in. z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS), Krajowego Planu Odbudowy oraz Funduszu Modernizacyjnego.
| Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) 2021-2027 | 7 900 |
| Krajowy Plan Odbudowy | 13 000 |
| Fundusz Modernizacyjny | 10 000 |
| Łącznie | ponad 44 000 |
Zobacz również:
- Kolejny miliard z KPO na program Czyste Powietrze – NFOŚiGW wzmacnia wsparcie dla termomodernizacji
- NFOŚiGW przekazał do certyfikacji ponad 1,56 mld zł w ramach programu Czyste Powietrze
- Nowe zmiany w programie Czyste Powietrze – łatwiejszy dostęp i wyższe dotacje od 20 lipca 2026
- Spotkania informacyjne o zmianach w programie Czyste Powietrze – zaproszenie dla wykonawców i samorządów
- MKiŚ przekazuje dokumenty ws. programu Czyste Powietrze – śledztwo Prokuratury Europejskiej
