Nawet 80 proc. powierzchni województwa podlaskiego może znaleźć się w strefie ograniczonego rozwoju

Nawet 80 proc. powierzchni województwa podlaskiego może znaleźć się w strefie ograniczonego rozwoju ze względu na przyrodniczy komponent programu „Tarcza Wschód”.

Wicemarszałek Senatu RP Maciej Żywno alarmuje, iż choć obrona granic i bezpieczeństwo państwa to absolutny priorytet, brak precyzyjnych informacji dotyczących skutków społeczno-gospodarczych budzi ogromny niepokój. Z tego powodu do kluczowych ministerstw i władz regionu skierował pilną interwencję z żądaniem wyjaśnień i wprowadzenia pakietu osłonowego.

Podczas konferencji w Ministerstwie Klimatu i Środowiska pod koniec maja 2026 r., z udziałem przedstawiciela MON, zaprezentowano założenia komponentu przyrodniczego programu „Tarcza Wschód”. Projekt zakłada utworzenie m.in. strefy „NO GO” (obejmującej obszar do 5 km od granicy, w tym 100 tys. ha terenów leśnych) oraz „SLOW GO” (do 50 km od granicy i dodatkowe 700 tys. ha lasów). W przypadku województwa podlaskiego strefa 50-kilometrowa obejmie od 13 do 16 tysięcy kilometrów kwadratowych. Oznacza to, iż specjalnymi rygorami zostanie objęte między 65 a 80 procent powierzchni całego regionu.

– Najsilniejsza granica to nie tylko fizyczna przeszkoda, ale cały system: ukształtowanie terenu, infrastruktura, służby i – co najważniejsze – odporna społeczność lokalna. „Tarcza Wschód” powinna wzmacniać bezpieczeństwo, ale nie może zamienić przygranicznych gmin w strefę ograniczonego rozwoju, a mieszkańców w ofiary tych ograniczeń – podkreśla Maciej Żywno, Wicemarszałek Senatu RP. – Bezpieczeństwo jest trwalsze wtedy, gdy mieszkańcy czują się jego integralną częścią. Tymczasem w obecnym kształcie przyszłość województwa podlaskiego historycznie i po raz pierwszy może stanąć pod tak ogromnym znakiem zapytania.

W ramach senackiej interwencji Wicemarszałek Żywno diagnozuje cztery główne obszary kryzysowe dla regionu:

• Zapewnienia o braku wywłaszczeń osób prywatnych nie znajdują potwierdzenia w faktach. Część domostw, np. w powiecie hajnowskim, leży zaledwie kilkadziesiąt metrów od granicy. Na mocy specustawy nieruchomości objęte inwestycjami staną się własnością państwa. Dodatek w wysokości 250 proc. minimalnego wynagrodzenia na koszty przeprowadzki w żaden sposób nie rekompensuje mieszkańcom utraty majątku.
• Przejęcie potężnych obszarów (m.in. przez MON czy Agencję Mienia Wojskowego) pozbawi podlaskie gminy części dochodów z podatku rolnego, a nadleśnictwa wpływów z gospodarki leśnej. Może to również wiązać się z redukcją zatrudnienia w regionalnych strukturach Lasów Państwowych.
• Tak potężna ingerencja w region nie została uwzględniona w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030 ani w analogicznej Strategii Województwa Podlaskiego. Brak pilnej aktualizacji tych dokumentów może poważnie zagrozić realizacji zaplanowanych inwestycji i wykorzystaniu funduszy unijnych.
• Brakuje jasnych deklaracji państwa, jak nałożone restrykcje wpłyną na prowadzenie obecnej działalności gospodarczej oraz możliwości budowy nowych inwestycji prywatnych i publicznych w regionie.

– Nikt nie podważa zasadności wzmacniania granicy, zwłaszcza gdy na wschodzie toczy się regularna wojna. Jednak kiedy program obronny ingeruje w niemal 80 procent terytorium województwa, rząd musi przedstawić kompleksowy plan wsparcia dla samorządów, firm i zwykłych obywateli. Mieszkańcy Podlasia muszą wiedzieć, jakie formy osłony własności prywatnej, odszkodowań i impulsów rozwojowych przygotowało państwo – dodaje Wicemarszałek Maciej Żywno.

Wicemarszałek Senatu skierował do Ministry Klimatu i Środowiska, Ministra Obrony Narodowej, Ministry Funduszy i Polityki Regionalnej, Generalnego Dyrektora Lasów Państwowych oraz Zarządu Województwa Podlaskiego szereg szczegółowych pytań z żądaniem odpowiedzi:

• Czy dokonano analizy wpływu proponowanych rozwiązań na rozwój województwa podlaskiego oraz funkcjonowanie mieszkańców regionu?
• Inwestycje obronne mogą pozbawić część mieszkańców ich nieruchomości, pozbawią gminy części dochodów (z podatku rolnego), wpłyną na wysokość przychodów z gospodarki leśnej. Czy są przewidziane, a jeżeli tak, to jakie formy osłony własności prywatnej mieszkańców regionu oraz ewentualne formy odszkodowania w tym zakresie?
• Projekt przewiduje ryczałt na przeprowadzkę (250 proc. minimalnego wynagrodzenia) w przypadku wywłaszczeń na mocy specustawy. Część nieruchomości leży kilkadziesiąt metrów od pasa granicznego i nie ma szans pozostać w prywatnych rękach. Jaka jest propozycja systemowego rozwiązania i pełnych odszkodowań dla takich sytuacji?
• Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej planuje aktualizację Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030 i uwzględnienie w niej zmian spowodowanych programem?
• Czy rząd prowadził konsultacje z Zarządem Województwa odnośnie 50-kilometrowej strefy? Czy Zarząd Województwa uwzględnił te ograniczenia w pracach nad aktualizacją Strategii Rozwoju Województwa Podlaskiego 2030?
• Czy zakłada się, iż to regionalne dyrekcje ochrony środowiska będą realizować większość zadań ochronnych w obszarze 50 km? Czy RDOŚ stanie się zarządcą tych terenów i jak odpowiada na to jego struktura prawna?
• Jaki jest plan na funkcjonowanie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku wraz z nadleśnictwami w strefie 50 km?
• Czy dokonana została analiza ewentualnych redukcji zatrudnienia?
  Czy przewidywane są ograniczenia w realizacji inwestycji publicznych i prywatnych oraz dla rozwoju już istniejących działalności gospodarczych?
• Jakie formy wsparcia planuje się dla mieszkańców województwa podlaskiego, samorządów i firm w związku ze zmianą funkcjonowania większości obszaru regionu?

Wicemarszałek Maciej Żywno oczekuje od przedstawicieli rządu pilnego odniesienia się do postawionych pytań oraz przeprowadzenia rzetelnych konsultacji społecznych, aby działania obronne nie doprowadziły do marginalizacji gospodarczej Podlasia.

Źródło: Biuro Prasowe Wicemarszałka Senatu RP