Masz taki PESEL? Bank może zatrzymać wypłatę na 12 godzin. Padł pomysł, by dotyczyło to z automatu wszystkich Polaków

W ostatnim czasie zastrzeżenie numeru PESEL może się stać koniecznością. Pojawił się choćby pomysł, by PESEL był domyślnie zablokowany dla wszystkich. choćby o ile jesteśmy bardzo ostrożni, nasze dane mogą wyciec. Pokazuje to ostatnia historia. Dane milionów Polaków wyciekły w wyniku ataku z serwisu MyDr z którym współpracowało ministerstwo zdrowia. Część osób nie wie jednak, iż zastrzeżony PESEL uniemożliwia niektóre czynności i trzeba go odstrzec odpowiednio wcześniej.

Fot. Shutterstock

Cofnięcie zastrzeżenia po złożeniu dyspozycji już nie pomoże

Zastrzeżenie numeru PESEL jest jednym z najprostszych sposobów ochrony przed wykorzystaniem danych do zaciągnięcia kredytu lub pożyczki, ale mechanizm ma również mniej oczywisty skutek. Osoba z zastrzeżonym numerem PESEL, która przyjdzie do placówki bankowej po większą ilość gotówki, może usłyszeć, iż pieniędzy nie dostanie od razu. W 2026 roku granica wynosi 14 418 zł. o ile pojedyncza wypłata albo suma wypłat dokonanych tego samego dnia w placówkach danego banku przekroczy tę kwotę, bank musi sprawdzić status numeru PESEL. o ile jest on zastrzeżony, wypłata zostanie wstrzymana na 12 godzin. Co szczególnie istotne, natychmiastowe cofnięcie zastrzeżenia nie skraca rozpoczętego już okresu oczekiwania. Wynika to wprost z art. 105d Prawa bankowego.

To właśnie tutaj można wpaść w dość nieprzyjemną pułapkę. jeżeli klient wie, iż wybiera się do banku po dużą kwotę, może wcześniej cofnąć zastrzeżenie PESEL w aplikacji mObywatel, serwisie gov.pl albo w urzędzie. o ile jednak najpierw złoży dyspozycję wypłaty przekraczającej ustawowy limit, a dopiero podczas obsługi okaże się, iż jego PESEL jest zastrzeżony, bank ma obowiązek uruchomić 12-godzinne wstrzymanie. Cofnięcie zastrzeżenia minutę później nie anuluje tej blokady. Ministerstwo Cyfryzacji wyjaśniało wprost, iż po rozpoczęciu procedury wypłata pozostaje wstrzymana przez pełne 12 godzin, choćby jeżeli właściciel numeru w tym czasie zmieni jego status.

Próg nie jest przypadkową kwotą ustaloną przez bank. Ustawa wiąże go z trzykrotnością minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od 1 stycznia 2026 roku płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto, dlatego po przemnożeniu przez trzy otrzymujemy właśnie 14 418 zł. Bank bierze przy tym pod uwagę nie tylko jedną dużą operację. jeżeli klient rano wypłaci przykładowo 10 tys. zł, a kilka godzin później w innej placówce tego samego banku zechce wypłacić kolejne 5 tys. zł, druga operacja spowoduje przekroczenie ustawowego progu i uruchomi obowiązek sprawdzenia PESEL.

Reguła dotyczy wypłat gotówki dokonywanych w placówce banku. Nie oznacza, iż samo posiadanie zastrzeżonego PESEL blokuje zwykłe korzystanie z rachunku, przelewy czy płatności kartą. Banki informują również, iż opisany ustawowy mechanizm nie obejmuje w ten sam sposób wypłat z bankomatów. Te podlegają natomiast własnym limitom operatora, karty i banku, dlatego w praktyce nie są prostym sposobem na natychmiastowe pobranie bardzo dużej sumy.

Coraz więcej Polaków ma zastrzeżony PESEL

Znaczenie tej zasady rośnie, bo po kolejnych dużych wyciekach danych coraz więcej osób korzysta z rejestru zastrzeżeń. Szczególnie gwałtowny wzrost nastąpił po ujawnieniu cyberataku na firmę MyDr, w związku z którym pojawiła się informacja o ogromnej liczbie danych osobowych objętych incydentem. Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski mówił na początku września, iż aktywnie zastrzeżonych było już ponad 11 mln numerów PESEL, a w ciągu około dwóch tygodni po ujawnieniu incydentu zrobiło to dodatkowo ponad 2,5 mln osób.

Dla większości ludzi zastrzeżenie pozostaje korzystnym zabezpieczeniem i przez ogromną część czasu nie powoduje żadnych niedogodności. O jego istnieniu łatwo jednak zapomnieć. Problem może pojawić się właśnie wtedy, gdy właściciel rachunku potrzebuje jednorazowo większej sumy gotówki, na przykład przy zakupie samochodu, rozliczeniu większej transakcji albo innej sytuacji wymagającej wypłaty kilkunastu czy kilkudziesięciu tysięcy złotych. W takim przypadku warto sprawdzić status numeru PESEL jeszcze przed złożeniem dyspozycji w banku.

Padł pomysł, żeby PESEL był zastrzeżony automatycznie

Co ciekawe, kilka dni temu pojawił się pomysł pójścia znacznie dalej i całkowitego odwrócenia obecnej zasady. Nie przedstawił go jednak przedstawiciel rządu, ale szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki. 11 września w rozmowie na antenie Radia ZET, odnosząc się do skutków wielkiego wycieku danych, powiedział, iż warto rozpocząć dyskusję nad tym, czy numer PESEL nie powinien być domyślnie zastrzeżony automatycznie. W takim modelu obywatel nie musiałby sam uruchamiać ochrony po każdym dużym incydencie – przeciwnie, cofnięcie zastrzeżenia wykonywałby dopiero wtedy, gdy byłoby ono potrzebne do konkretnej czynności.

Na razie jest to wyłącznie postulat do dyskusji. Biuro Bezpieczeństwa Narodowego działa przy Prezydencie RP i nie jest resortem rządowym, a pomysł przedstawiony przez jego szefa nie oznacza, iż przygotowano ustawę wprowadzającą automatyczne zastrzeganie PESEL. Nie ma w tej chwili podstaw, aby twierdzić, iż takie rozwiązanie zacznie obowiązywać od konkretnej daty. Sama propozycja jest jednak interesująca także w kontekście dużych wypłat gotówki, ponieważ gdyby kiedyś zastrzeżenie stało się stanem domyślnym, znacznie więcej osób musiałoby pamiętać o jego wcześniejszym cofnięciu przed wizytą w banku.

Automatyczne zastrzeganie zmieniłoby sposób korzystania z PESEL

Obecny system działa odwrotnie: PESEL jest domyślnie niezastrzeżony i to obywatel podejmuje decyzję o uruchomieniu ochrony. Zastrzeżony numer uniemożliwia lub utrudnia wykonanie szeregu czynności, przy których instytucje mają obowiązek sprawdzenia rejestru. Dotyczy to między innymi zawierania określonych umów kredytowych i pożyczkowych oraz właśnie dużej wypłaty gotówki w oddziale banku. o ile więc kiedyś wprowadzono by zasadę automatycznego zastrzegania, cofanie blokady przed wybranymi czynnościami stałoby się normalnym elementem korzystania z usług finansowych.

Nie oznacza to jednak, iż osoba z zastrzeżonym PESEL musi obawiać się każdej wizyty w banku. Dla wypłat w placówce dopiero przekroczenie trzykrotności minimalnego wynagrodzenia uruchamia opisany mechanizm. W 2026 roku jest to 14 418 zł. Kluczowa zasada brzmi więc: o ile planujesz wypłatę większej gotówki i masz zastrzeżony PESEL, cofnij zastrzeżenie przed złożeniem dyspozycji. o ile bank najpierw sprawdzi rejestr i stwierdzi zastrzeżenie, rozpoczętej 12-godzinnej blokady nie da się skrócić samym natychmiastowym odblokowaniem numeru.