Magazynowanie energii w dobie transformacji energetycznej

Magazynowanie energii jest kluczowym elementem transformacji energetycznej, umożliwiającym integrację odnawialnych źródeł energii oraz stabilizację systemu elektroenergetycznego. W artykule przedstawiono definicję magazynów energii, ich znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego oraz przegląd głównych technologii i modeli biznesowych w Polsce. Wskazano także kierunki rozwoju rynku oraz rolę magazynów w budowaniu elastycznego systemu energetycznego.

Definicja magazynu energii została określona w Ustawie o zmianie ustawy Prawo Energetyczne¹. Stosownie do art. 3 pkt 10k ustawy – Prawo energetyczne, magazynem energii elektrycznej jest instalacja umożliwiająca magazynowanie energii elektrycznej i wprowadzenie jej do sieci elektroenergetycznej. Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 59 tej ustawy, magazynowanie energii elektrycznej[1] oznacza odroczenie, w systemie elektroenergetycznym, końcowego zużycia energii elektrycznej lub przetworzenie energii elektrycznej pobranej z sieci elektroenergetycznej lub wytworzonej przez jednostkę wytwórczą przyłączoną do sieci elektroenergetycznej i współpracującą z tą siecią do innej postaci energii, przechowanie tej energii, a następnie ponowne jej przetworzenie na energię elektryczną.

Od kilku lat obserwujemy przyrost udziału odnawialnych źródeł energii (przede wszystkim w branży energetyki słonecznej i wiatrowej), który w 2030 r. ma osiągnąć 2/3 całego miksu energetycznego. Są to jednak źródła pogodowo zależne, o dużej zmienności produkcji w cyklach rocznych, jak i dobowych. Polska z jednej strony można mówić o sukcesie i postępującej dywersyfikacji, a z drugiej strony o zagrożeniu płynącym z energii, która nie ma gdzie zostać przechowana i zużyta zgodnie z zapotrzebowaniem, np. rozwój OZE, przy jednoczesnym wygaszaniu kolejnych bloków elektrowni węglowych stanowi coraz większą trudność dla stabilizacji polskich sieci oraz utrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej. w tej chwili Polska posiada ok. 2 GW magazynów energii. Większość to elektrownie szczytowo-pompowe, których rozwój jednak mimo specustawy stoi w miejscu. Do 2030 r. zakontraktowano ok. 11 GW magazynów w rynku mocy (wzrost udziału magazynów energii do poziomu około 10%).

Co do zasady operatorzy systemów elektroenergetycznych nie mogą posiadać ani eksploatować magazynów energii, chyba iż Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uzna je za w pełni zintegrowane elementy sieci. Z danych Urząd Regulacji Energetyki wynika, iż do maja 2024 r. operatorzy systemów dystrybucyjnych złożyli 41 wniosków w tym zakresie, z czego wydano 5 decyzji pozytywnych oraz 1 decyzję odmowną[2].

Jednocześnie raport wskazuje, iż stopień realizacji obowiązków ewidencyjnych pozostawał ograniczony – jedynie część operatorów prowadziła wymagane rejestry magazynów energii, przy czym w wielu przypadkach były one puste z uwagi na brak przyłączonych instalacji[3]. Również zgodnie z art. 43g ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo Energetyczne PSE S.A., jako operator systemu przesyłowego – prowadzi rejestr magazynów energii elektrycznej przyłączonych do sieci przesyłowej[4].

Rozwój magazynów energii pozostaje silnie uwarunkowany regulacyjnie, zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym. najważniejsze znaczenie mają przepisy wdrażające zasadę rozdziału działalności sieciowej od działalności konkurencyjnej, ograniczające możliwość posiadania magazynów energii przez operatorów systemów elektroenergetycznych. Jednocześnie obserwuje się stopniową liberalizację podejścia regulacyjnego oraz rosnące wsparcie dla inwestycji w magazyny energii, m.in. poprzez mechanizmy rynku mocy, programy pomocowe oraz instrumenty finansowe wspierające transformację energetyczną. W perspektywie najbliższych lat można oczekiwać dalszego dostosowywania regulacji do rosnącej roli magazynów energii jako elementu infrastruktury krytycznej systemu elektroenergetycznego.

Magazyny energii wzmacniają bezpieczeństwo nie tylko na poziomie lokalnym, choć tam ich efekty są najbardziej widoczne. Działają na kilku poziomach jednocześnie. Przede wszystkim magazyny energii na poziomie lokalnym stabilizują pracę sieci, poprzez integracje z OZE, zwiększają odporność na ewentualne awarie, czy przerwy w dostawach. Na poziomie regionalnym odciążają sieci dystrybucyjne, mogą wspierać operatorów w przypadku bilansowania udziału niestabilnych źródeł, zmniejszają ryzyko przeciążeń w przypadku dużej generacji OZE. Na poziomie krajowym zwiększają elastyczność systemu energetycznego (w tym stabilność cen oraz rezerw mocy) oraz ograniczają potrzebę importu energii. Dodatkowo Systemy magazynowania stabilizują sieć elektroenergetyczną i mogą współpracować zarówno z odnawialnymi, jak i konwencjonalnymi źródłami energii. Magazyny mogą przechowywać nadwyżki energii w momencie wysokiej produkcji z OZE i oddawać ją do systemu wówczas, kiedy jest najbardziej potrzebna^[5]. Reasumując zasadniczym założeniem magazynowania energii jest wzrost zysków ze sprzedaży energii w przypadku jej producentów oraz minimalizacja kosztów konsumpcji energii elektrycznej w przypadku odbiorców końcowych.

Co ważne, magazyny energii są przedmiotem debaty konferencji naukowych w Polsce, gdzie magazyny energii były omawiane jako fundament integracji OZE, elastyczności sieci i bezpieczeństwa energetycznego (tab. 1 – kila przykładów).

Tab. 1. Magazyny energii jako element bezpieczeństwa energetycznego Polski

Źródło: Opracowanie własne

Najczęściej stosowaną w Polsce metodą magazynowania energii na dużą skalę są elektrownie wodne szczytowo-pompowe (PHS). Najważniejszymi zaletami tego typu magazynów są wysoka sprawność oraz niewielka awaryjność. Rzadziej stosowane, ale również istotne są magazyny energii wykorzystujące sprężone powietrze (CAES) oraz ciekłe powietrze (LAES). Obie te technologie opierają się na sprężaniu i rozprężaniu powietrza oraz przechowywaniu gazu lub cieczy w szczelnych zbiornikach. Drugą popularną metodą magazynowania energii są technologie oparte na procesach elektrochemicznych. Najczęściej stosowane są akumulatory zbudowane z ogniw galwanicznych, takie jak akumulatory kwasowo-ołowiowe (PbA), litowo-jonowe (Li-ion), sodowo-jonowe (Na-ion), sodowo-siarkowe (NaS) oraz akumulatory redoks (przepływowe). w tej chwili najczęściej wykorzystywaną technologią są akumulatory litowo-jonowe, które znajdują zastosowanie m.in. w samochodach, telefonach i laptopach[18]. Istotnym trendem jest również integracja magazynów energii z odnawialnymi źródłami energii, prowadząca do powstawania instalacji hybrydowych, takich jak farmy wiatrowe lub fotowoltaiczne wyposażone w magazyny energii. Kolejnym kierunkiem rozwoju jest wdrażanie inteligentnych sieci energetycznych (smart grids), które pozwalają na lokalne bilansowanie oraz zarządzanie energią w czasie rzeczywistym. W Polsce obserwuje się również rosnące zainteresowanie wielkoskalowymi magazynami systemowymi oraz magazynami komercyjnymi instalowanymi przy zakładach przemysłowych i farmach OZE[19].

Pomimo rosnącego znaczenia magazynów energii, rozwój tego sektora w Polsce napotyka istotne bariery. Do najważniejszych należą wysokie koszty inwestycyjne, brak stabilnych i przewidywalnych modeli przychodowych oraz nie w pełni dostosowane otoczenie regulacyjne. Istotnym wyzwaniem pozostaje również ograniczona dostępność infrastruktury sieciowej oraz długotrwałe procedury przyłączeniowe. Dodatkowo rynek magazynów energii wciąż znajduje się w fazie rozwoju, co powoduje niepewność inwestycyjną oraz trudności w ocenie opłacalności projektów w długim horyzoncie czasowym.

Główne polskie grupy energetyczne – PGE, Tauron, Enea oraz Energa – uwzględniają magazyny energii w swoich długoterminowych strategiach inwestycyjnych, traktując je jako najważniejszy element transformacji energetycznej. Kwoty przeznaczane w przyszłości na te inwestycje mają oscylować wokół mld zł w tym OZE, sieci dystrybucyjne, źródła gazowe oraz magazyny energii ^[20].

Magazyny energii mogą generować przychody dzięki udziałowi w różnych segmentach rynku energii elektrycznej. Jednym z najważniejszych źródeł dochodu są usługi systemowe, polegające na wspieraniu operatora systemu dystrybucyjnego poprzez stabilizację pracy sieci oraz zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii. Istotnym mechanizmem zarabiania jest również arbitraż cenowy, który polega na zakupie energii w okresach niskich cen oraz jej sprzedaży w momentach wzrostu cen. Dzięki temu magazyn energii może przynosić zysk poprzez odpowiednie zarządzanie zgromadzoną energią elektryczną. Magazyny energii mogą także funkcjonować bezpośrednio na rynku energii i usług energetycznych, uczestnicząc w handlu energią elektryczną, świadczeniu usług dla operatorów systemu dystrybucyjnego, a także w rynku mocy, gdzie wynagrodzenie przysługuje za gotowość do dostarczenia mocy. Dodatkowo mogą one brać udział w rynku bilansującym, reagując na nagłe niedobory lub nadwyżki energii w systemie elektroenergetycznym.

Z perspektywy systemowej magazyny energii odgrywają coraz istotniejszą rolę w optymalizacji funkcjonowania rynku energii elektrycznej. Umożliwiają ograniczenie kosztów bilansowania systemu, redukcję strat energii oraz bardziej efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury wytwórczej i sieciowej. W ujęciu ekonomicznym stanowią narzędzie zwiększające efektywność wykorzystania energii, zarówno po stronie wytwórców, jak i odbiorców końcowych. Ich rosnące znaczenie wynika również z potrzeby zapewnienia elastyczności systemu elektroenergetycznego w warunkach rosnącego udziału źródeł odnawialnych.

Warto podkreślić, iż jednym z kluczowych elementów budowania bezpieczeństwa energetycznego jest rozwój energetyki rozproszonej opartej na mikroinstalacjach prosumenckich. Jest to istotne z uwagi na budowanie odporności systemu elektoroenergetycznego w Polsce w obliczu sytuacji kryzysowych mających miejsce w Europie oraz na całym świecie. Tego typu rozwiązania są znacznie trudniejsze do jednoczesnego wyłączenia lub zakłócenia niż duże, scentralizowane. Szczególnie, istotną rolę odgrywają instalacje zdolne do stabilizowania pracy systemu elektroenergetycznego, takie jak biogazownie oraz biometanownie. W przyszłości mogą one pełnić istotną funkcję w lokalnym bilansowaniu energii w ramach społeczności energetycznych. Rozwiązania, te wskazują również na rosnące znaczenie magazynów energii, które stanowią najważniejszy element wzmacniający bezpieczeństwo energetyczne na poziomie lokalnym.

Podsumowanie

Magazynowanie energii należy w tej chwili uznać za jeden z kluczowych warunków powodzenia transformacji energetycznej, a nie jedynie jej uzupełniający element technologiczny. W warunkach rosnącego udziału niestabilnych odnawialnych źródeł energii, magazyny energii stają się niezbędnym narzędziem zapewnienia ciągłości dostaw, stabilności parametrów jakościowych energii oraz efektywnego bilansowania systemu elektroenergetycznego.

Analiza aktualnych uwarunkowań rynkowych i regulacyjnych wskazuje, iż pomimo dynamicznego wzrostu zainteresowania magazynami energii w Polsce, sektor ten wciąż znajduje się w fazie rozwoju. Istniejące bariery – w szczególności wysokie koszty inwestycyjne, nie w pełni ukształtowane modele przychodowe oraz ograniczenia regulacyjne – powodują, iż potencjał magazynów energii nie pozostało w pełni wykorzystywany. Jednocześnie obserwowany kierunek zmian legislacyjnych oraz rosnąca aktywność uczestników rynku wskazują na stopniowe dojrzewanie tego segmentu.

W ocenie autorów, dalszy rozwój magazynowania energii w Polsce powinien koncentrować się na trzech kluczowych obszarach. Po pierwsze, konieczne jest stworzenie stabilnych i przewidywalnych ram regulacyjnych, które umożliwią inwestorom długoterminowe planowanie projektów. Po drugie, istotne jest rozwijanie mechanizmów rynkowych pozwalających na pełniejsze wykorzystanie potencjału magazynów energii, w szczególności poprzez ich aktywny udział w rynku bilansującym i usługach systemowych. Po trzecie, niezbędna jest dalsza integracja magazynów energii z odnawialnymi źródłami energii oraz rozwój lokalnych systemów energetycznych, w tym społeczności energetycznych i energetyki rozproszonej.

W perspektywie średnio- i długoterminowej magazyny energii będą odgrywać coraz istotniejszą rolę nie tylko jako narzędzie techniczne, ale jako element infrastruktury krytycznej systemu elektroenergetycznego. Ich rozwój będzie determinował tempo i efektywność transformacji energetycznej, a także poziom bezpieczeństwa energetycznego państwa.

[1] Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 43).

[2] Zgodnie z art. 9d1 ust. 1 Prawa energetycznego, który został wprowadzony nowelizacją ustawy – Prawo energetyczne w 2023 r. poprzez art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 295).

[3] Szerzej: URE, Magazynowanie energii elektrycznej, Warszawa 2024.

[4] Rejestr magazynów energii PSE, https://www.pse.pl/informacje-o-zasobach-wytworczych/rejestr-magazynow-energii-elektrycznej (31.03.2026).

[5] EEC 2025: Magazyny energii? Polska jest na początku drogi

https://www.eecpoland.eu/2025/pl/wiadomosci/eec-2025-magazyny-energii-polska-jest-na-poczatku-drogi%2C937779.html?utm (31.03.2026).

[6] PIME Storage Energy Summit, https://storageenergysummit.com/ (31.03.2026).

[7] Transformacja Energetyczna i Magazynowanie Energii – Konferencja e-magazyny.pl,

https://kit.lukasiewicz.gov.pl/transformacja-energetyczna-i-magazynowanie-energii-konferencja-e-magazyny-pl (31.03.2026).

[8] Transformacja energetyczna – nowe technologie i wyzwania biznesu, https://konferencja.e-magazyny.pl/ (31.03.2026).

[9] PESA Battery Conference, https://psme.org.pl/en/pesa-battery-conference-2025-en/ (31.03.2026).

[10] Solar Energy Expo, https://solarenergyexpo.com/ (31.03.2026).

[11] PowerConnect, https://powerconnect.pl/ (31.03.2026).

[12] Battery Forum Poland – Energy Storage B2B, https://batteryforumpoland.com/ (31.03.2026).

[13] KER, https://kongres.energetyka-rozproszona.pl/pl/ (31.03.2026).

[14] Zielona energia dla biznesu, https://konferencjaresource.pl/ (31.03.2026).

[15] EuroPOWER & OZE POWER Energy Conference, https://ptpiree.pl/wydarzenia/konferencja-energetyczna-europower-oze-power/ (31.03.2026).

[16] X Konferencja, Bezpieczeństwo energetyczne – filary i perspektywa rozwoju, https://www.instytutpe.pl/konferencja2026/ (31.03.2026).

[17] Kongres POWERPOL, https://powerpol.pl/ (31.03.2026).

[18] Magazyny energii w systemie elektroenergetycznym, https://www.bosbank.pl/EKO/tresci-ekologiczne/magazyny-energii-w-systemie-elektroenergetycznym (31.03.2026).

[19]Rola magazynów energii w transformacji energetyki rozproszonej, https://www.energetyka-rozproszona.pl/artykuly/rola-magazynow-energii-w-transformacji-energetyki-rozproszonej/ (31.03.2026).

[20] T. Brzeziński, Inwestycje w elektroenergetykę. Na razie na papierze,

https://biznesalert.pl/gigantyczne-inwestycje-w-elektroenergetyke-na-razie-na-papierze (31.03.2026).

Autorzy: Dr Anna Bałamut, Adiunkt Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Ekspert Instytut Polityki Energetycznej im. Ignacego Łukasiewicza, Dr Michał Przygoda, Ekspert Instytut Polityki Energetycznej im. Ignacego Łukasiewicza

Źródło: Artykuł pochodzi z wydania 2/2026 magazynu ,,Nowa Energia”