3 dni temu
Konwent Marszałków Województw RP opowiada się za utrzymaniem fakultatywnego charakteru instrumentu Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (RLKS) po 2027 roku. Zdaniem przedstawicieli regionów to samorządy województw powinny decydować, czy instrument ten będzie wykorzystywany w ramach regionalnych części przyszłego Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034, a także określać jego zakres, sposób wdrażania oraz wysokość przeznaczonej na niego alokacji.
Stanowisko w tej sprawie Konwent Marszałków Województw RP przyjął 16 września 2026 roku.
Konwent podkreśla znaczenie oddolnego podejścia do polityki rozwoju oraz dotychczasowego dorobku Lokalnych Grup Działania (LGD). Przez kolejne perspektywy finansowe grupy te rozwijały lokalne partnerstwa, angażując mieszkańców, samorządy, organizacje społeczne i przedsiębiorców w określanie lokalnych potrzeb oraz realizację przedsięwzięć dostosowanych do specyfiki poszczególnych obszarów.
Jednocześnie doświadczenia województw związane z wdrażaniem RLKS są zróżnicowane – zarówno pod względem modeli organizacyjnych i źródeł finansowania, jak również zakresu podejmowanych działań, potencjału LGD czy skuteczności poszczególnych rozwiązań. W ocenie Konwentu jest to naturalną konsekwencją różnic społeczno-gospodarczych i terytorialnych między regionami, które powinny zostać uwzględnione przy projektowaniu systemu na kolejną perspektywę finansową.
Decyzja powinna należeć do regionów
Jednym z najważniejszych postulatów Konwentu jest pozostawienie każdemu samorządowi województwa decyzji o zastosowaniu RLKS w ramach regionalnego rozdziału Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034. o ile region zdecyduje się na wykorzystanie tego instrumentu, powinien również samodzielnie określać jego formułę, zakres tematyczny i terytorialny oraz wysokość środków przeznaczonych na jego realizację.
Zdaniem Konwentu punktem wyjścia przy planowaniu interwencji powinny być przede wszystkim zdiagnozowane potrzeby i cele rozwojowe danego terytorium. Dopiero na tej podstawie powinien następować wybór instrumentów służących ich realizacji, z zachowaniem spójności ze strategią rozwoju województwa i dokumentami ponadlokalnymi.
Konwent zwraca uwagę, iż równe traktowanie terytoriów nie musi oznaczać stosowania identycznych mechanizmów we wszystkich województwach ani przeznaczania takiej samej części środków na określony instrument.
W stanowisku zaznaczono również, iż fakultatywny charakter RLKS nie oznacza ograniczenia wsparcia dla obszarów wiejskich. Tereny wiejskie, miejsko-wiejskie i miejskie mogą korzystać z różnych, wzajemnie uzupełniających się instrumentów polityki terytorialnej, w tym RLKS, Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) oraz Innych Instrumentów Terytorialnych (IIT).
Odpowiedzialność musi iść w parze z możliwością podejmowania decyzji
Samorządy województw odpowiadają za programowanie i wdrażanie regionalnych części przyszłego PPKR oraz za osiąganie przypisanych im rezultatów. W ocenie Konwentu odpowiedzialność ta powinna być bezpośrednio związana z możliwością samodzielnego wyboru mechanizmów służących realizacji celów rozwojowych.
Konwent wskazuje, iż narzucenie regionom obowiązkowego instrumentu, którego skuteczność zależałaby także od potencjału i zdolności wdrożeniowych podmiotów pozostających poza strukturą instytucji zarządzającej, mogłoby wiązać się z istotnym ryzykiem finansowym i organizacyjnym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji planowanego silniejszego powiązania finansowania z osiąganiem rezultatów, wskaźników i kamieni milowych, a także krótszego okresu na realizację oraz rozliczenie interwencji.
Konwent: należy rozdzielić LEADER i RLKS
W przyjętym stanowisku samorządowcy postulują również wyraźne rozróżnienie inicjatywy LEADER, realizowanej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, od RLKS stosowanego w ramach polityki spójności.
Zdaniem Konwentu ewentualny obowiązkowy charakter inicjatywy LEADER wynikający z przyszłych regulacji dotyczących Wspólnej Polityki Rolnej nie powinien automatycznie oznaczać obligatoryjności RLKS finansowanego ze środków polityki spójności.
Konwent stoi także na stanowisku, iż finansowanie obowiązkowego instrumentu LEADER powinno pochodzić ze środków przeznaczonych na Wspólną Politykę Rolną i nie powinno prowadzić do ograniczenia środków polityki spójności, szczególnie tych pozostających do dyspozycji samorządów województw w ramach regionalnych części PPKR.
Regiony nie popierają również ustanawiania na poziomie krajowym obowiązkowej minimalnej alokacji środków regionalnych na RLKS. O wysokości finansowania tego instrumentu powinien – zgodnie ze stanowiskiem – decydować adekwatny samorząd województwa, biorąc pod uwagę potrzeby regionu, zakres planowanych działań oraz możliwość efektywnego wykorzystania środków.
Potrzebne uproszczenie systemu
Konwent pozytywnie ocenia możliwość wielofunduszowego stosowania RLKS oraz wykorzystania doświadczenia Lokalnych Grup Działania. Zwraca jednak uwagę na dotychczasowe problemy związane m.in. ze skomplikowanymi i wielostopniowymi procedurami, różnymi zasadami obowiązującymi w poszczególnych funduszach, czasochłonnym przygotowywaniem i zmianami lokalnych strategii rozwoju oraz zasadami dotyczącymi wkładu własnego.
Dlatego zamiast wprowadzania obowiązkowego RLKS Konwent postuluje uproszczenie i uspójnienie systemu wdrażania tego instrumentu. Dotyczyć miałoby to szczególnie ujednolicenia zasad stosowanych w poszczególnych funduszach, rozliczania projektów i wkładu własnego oraz jasnego określenia odpowiedzialności instytucji zarządzających, Lokalnych Grup Działania i pozostałych uczestników systemu.
Regiony wskazują jednocześnie na potrzebę zabezpieczenia samorządów województw przed ponoszeniem finansowych konsekwencji opóźnień lub niewykonania rezultatów wynikających z działań pozostających poza ich bezpośrednią kontrolą.
Osiem postulatów Konwentu
Konwent Marszałków Województw RP sformułował osiem głównych postulatów dotyczących przyszłości RLKS. Obejmują one utrzymanie fakultatywności instrumentu, pozostawienie regionom swobody w zakresie modelu jego stosowania i wysokości alokacji, zachowanie rozdzielności RLKS i inicjatywy LEADER oraz zagwarantowanie, iż finansowanie LEADER nie będzie odbywało się kosztem środków polityki spójności.
Samorządowcy oczekują także uproszczenia i ujednolicenia zasad wdrażania RLKS, precyzyjnego określenia odpowiedzialności poszczególnych uczestników systemu, możliwości dostosowania instrumentu do modelu polityki terytorialnej obowiązującego w danym województwie oraz zapewnienia regionom pełnego udziału w dalszych pracach nad przyszłym modelem RLKS i LEADER.
Konwent podkreśla, iż różnorodność rozwiązań stosowanych przez województwa odzwierciedla zróżnicowanie polskich regionów i ich dotychczasowych doświadczeń. Dlatego to samorząd województwa – znający potrzeby danego terytorium, możliwości lokalnych partnerstw oraz ryzyka związane z wdrażaniem instrumentów – powinien rozstrzygać, czy RLKS jest adekwatnym narzędziem realizacji celów rozwojowych regionu, a o ile tak, to w jakiej formule, zakresie i skali powinien być wykorzystywany.
Pełna treść stanowiska nr 5 Konwentu Marszałków Województw Rzeczypospolitej Polskiej:
![Perły Biznesu. Wielka gala ludzi, którzy zmieniają nasz region [ZDJĘCIA]](https://static2.kronikatygodnia.pl/data/articles/xga-4x3-perly-biznesu-wielka-gala-ludzi-ktorzy-zmieniaja-nasz-region-zdjecia-1790666413.jpg)
