3 dni temu
Konwent Marszałków Województw RP apeluje do Rządu RP o pilne przyjęcie przepisów przejściowych dotyczących programów ochrony powietrza, a do Prezydenta RP – o podpisanie ustawy wprowadzającej takie rozwiązania. Samorządy województw wskazują, iż brak odpowiednich regulacji może oznaczać konieczność poniesienia znacznych kosztów na przygotowanie dokumentów, które obowiązywałyby jedynie przez około pięć miesięcy.
Stanowisko nr 6 w tej sprawie Konwent Marszałków Województw RP przyjął 16 września 2026 roku. Samorządowcy zwracają uwagę na konieczność zapewnienia płynnego przejścia pomiędzy obecnym systemem programów ochrony powietrza a rozwiązaniami wynikającymi z nowych unijnych przepisów dotyczących jakości powietrza.
Nowe wymagania dotyczące jakości powietrza
20 listopada 2024 roku opublikowana została dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2881 w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy, określana jako dyrektywa AAQD. Jej celem jest dalsza poprawa jakości powietrza oraz wprowadzenie nowych standardów dotyczących poziomów stężeń zanieczyszczeń.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prace nad projektem ustawy o jakości powietrza, która ma wdrożyć nowe wymagania do polskiego systemu monitorowania, oceny i zarządzania jakością powietrza.
Zgodnie z nowymi regulacjami samorządy województw będą zobowiązane m.in. do przyjęcia do końca 2028 roku planów działania na rzecz poprawy jakości powietrza dla stref, w których stwierdzone zostaną przekroczenia nowych standardów. Nowe programy ochrony powietrza, przygotowywane już na podstawie zmienionych regulacji, mają natomiast wynikać z oceny jakości powietrza za 2030 rok.
Programy na zaledwie kilka miesięcy
Konwent zwraca uwagę na problem okresu przejściowego. w tej chwili obowiązujące programy ochrony powietrza mogą obowiązywać maksymalnie do końca 2026 roku. Jednocześnie aktualne przepisy Prawa ochrony środowiska nakładają na zarządy województw obowiązek opracowywania nowych programów w przypadku stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu.
W ocenie Konwentu, o ile przepisy przejściowe nie zostaną wprowadzone, samorządy województw będą musiały – na podstawie oceny jakości powietrza za 2026 rok – rozpocząć procedurę przygotowania nowych programów ochrony powietrza.
Dokumenty te mogłyby jednak obowiązywać jedynie przez około pięć miesięcy, zanim zaczną funkcjonować nowe rozwiązania wynikające z wdrożenia dyrektywy AAQD.
Oznaczałoby to konieczność poniesienia znacznych nakładów finansowych i organizacyjnych związanych m.in. z przygotowaniem wymaganych analiz i dokumentacji, mimo bardzo krótkiego okresu obowiązywania nowych programów.
Konwent proponuje przedłużenie obecnych programów do końca 2028 roku
Dlatego Konwent Marszałków Województw RP apeluje do Rządu RP o opracowanie i przyjęcie przepisów przejściowych, które pozwolą uniknąć konieczności przygotowywania nowych programów ochrony powietrza na krótki okres poprzedzający pełne wdrożenie wymagań dyrektywy AAQD.
Samorządowcy proponują przedłużenie obowiązywania aktualnych programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych o dwa lata – do 31 grudnia 2028 roku.
Zdaniem Konwentu pozwoliłoby to zachować ciągłość prowadzonych działań naprawczych do czasu wprowadzenia nowych instrumentów planistycznych. Podobny mechanizm został już wcześniej wykorzystany w przepisach dotyczących strategicznych map hałasu i programów ochrony przed hałasem.
Konwent postuluje jednocześnie, aby przepisy przejściowe jednoznacznie wskazywały obowiązek dalszej realizacji działań naprawczych przewidzianych w w tej chwili obowiązujących programach ochrony powietrza – w takim samym zakresie i na porównywalnym poziomie.
Takie rozwiązanie miałoby pozwolić na zachowanie ciągłości efektów ekologicznych oraz wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych po stronie instytucji i podmiotów odpowiedzialnych za realizację poszczególnych działań.
Potrzebna terminowa transpozycja dyrektywy
Konwent podkreśla również potrzebę terminowego wdrożenia dyrektywy AAQD do polskiego prawa. Ma to znaczenie dla możliwości odpowiednio wczesnego przygotowania przez samorządy województw planów działania na rzecz poprawy jakości powietrza oraz korzystania z przewidzianych w nowych przepisach mechanizmów dotyczących terminów osiągnięcia nowych poziomów dopuszczalnych zanieczyszczeń.
Jak wskazano w stanowisku, rozwiązania dotyczące okresu przejściowego były już wcześniej przygotowywane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z przedstawicielami województw w ramach grupy roboczej działającej przy resorcie. Zakładały m.in. możliwość przygotowania uproszczonych aktualizacji obowiązujących programów bez konieczności wykonywania kosztownego modelowania. Ostatecznie rozwiązania te nie weszły jednak w życie.
Konwent Marszałków Województw RP skierował apel również do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o podpisanie ustawy wprowadzającej przepisy przejściowe. Jednocześnie samorządy województw zadeklarowały gotowość do spotkania i współpracy przy wypracowywaniu odpowiednich rozwiązań.
Stanowisko zostało przekazane Prezydentowi RP Karolowi Nawrockiemu oraz Prezesowi Rady Ministrów Donaldowi Tuskowi.
Pełna treść stanowiska nr 6 Konwentu Marszałków Województw Rzeczypospolitej Polskiej:
![Perły Biznesu. Wielka gala ludzi, którzy zmieniają nasz region [ZDJĘCIA]](https://static2.kronikatygodnia.pl/data/articles/xga-4x3-perly-biznesu-wielka-gala-ludzi-ktorzy-zmieniaja-nasz-region-zdjecia-1790666413.jpg)
