Koniec z gotówką przy kasach. Jest termin wprowadzenia cyfrowej waluty w UE

Unia Europejska wprowadza wspólny maksymalny limit płatności gotówkowych. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 2024/1624 osoby handlujące towarami lub świadczące usługi będą mogły przyjmować i dokonywać płatności gotówkowych wyłącznie do kwoty 10 000 euro. W państwach, które nie posługują się wspólną walutą, w tym w Polsce, obowiązywać będzie równowartość tego progu w walucie krajowej lub obcej.

Przepisy zaczną być stosowane 10 lipca 2027 roku. Limit obejmie zarówno jednorazową operację, jak i kilka płatności, o ile okoliczności będą wskazywały, iż są one ze sobą powiązane. Podzielenie ceny samochodu, biżuterii albo innego kosztownego towaru na kilka gotówkowych rat nie pozwoli więc ominąć ograniczenia.

Rozporządzenie jest częścią pakietu przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jak informowała Interia Biznes, celem reformy jest utrudnienie wprowadzania do legalnego obrotu środków pochodzących z przestępstw.

Prywatne transakcje wyłączone z ograniczenia

Unijny limit nie obejmie każdej płatności dokonywanej w banknotach lub monetach. Spod ograniczenia wyłączono transakcje pomiędzy osobami fizycznymi, o ile żadna z nich nie działa w ramach działalności zawodowej. Prywatna sprzedaż samochodu, sprzętu albo innego składnika majątku nie będzie zatem automatycznie objęta zakazem.

Inaczej będzie w sytuacji, gdy sprzedawcą jest przedsiębiorca, komis, salon samochodowy, jubiler albo inny podmiot zawodowo oferujący towary lub usługi. W takim przypadku unijny limit znajdzie zastosowanie również wtedy, gdy kupującym będzie konsument.

Ograniczenie nie obejmie także wpłat i płatności realizowanych bezpośrednio w placówkach banków, instytucji pieniądza elektronicznego oraz dostawców usług płatniczych. Operacje przekraczające próg będą jednak mogły podlegać raportowaniu do adekwatnej jednostki analityki finansowej.

Niższy limit płatności gotówką przez cały czas dopuszczalny

Kwota 10 000 euro będzie maksymalnym pułapem obowiązującym w całej Unii, a nie jednolitym limitem, który państwa muszą wprowadzić bez możliwości jego obniżenia. Kraje członkowskie zachowają prawo do ustanawiania bardziej rygorystycznych ograniczeń, o ile będzie to uzasadnione interesem publicznym. Wymagane będą konsultacje z Europejskim Bankiem Centralnym oraz poinformowanie Komisji Europejskiej.

W Polsce już w tej chwili obowiązuje niższy próg dotyczący transakcji między przedsiębiorcami. o ile jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł brutto, zapłata musi zostać dokonana za pośrednictwem rachunku płatniczego. Pod uwagę bierze się wartość całego kontraktu, a nie wysokość poszczególnych rat, liczbę faktur lub liczbę dokonanych przelewów.

W Sejmie znajduje się projekt zakładający podniesienie krajowego limitu z 15 000 do 25 000 zł. Według stanu na 29 lipca 2026 roku propozycja nie została jednak uchwalona, dlatego obowiązujący próg pozostaje bez zmian.

Kontrola tożsamości przy transakcjach od 3000 euro

Unijne rozporządzenie wprowadza również próg 3000 euro dla okazjonalnych transakcji gotówkowych obsługiwanych przez podmioty objęte przepisami dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy. Po osiągnięciu tej wartości konieczne będzie co najmniej ustalenie i zweryfikowanie tożsamości klienta.

Obowiązek nie oznacza, iż każdy sprzedawca będzie musiał żądać dowodu osobistego przy każdym zakupie przekraczającym równowartość 3000 euro. Przepis dotyczy podmiotów obowiązanych, w tym banków, instytucji finansowych, kasyn, pośredników w obrocie nieruchomościami, zarządzających aktywami oraz części sprzedawców towarów o wysokiej wartości.

Kilka operacji wyglądających na powiązane zostanie potraktowanych łącznie. Niezależnie od wartości transakcji procedura weryfikacyjna będzie wymagana, o ile pojawi się podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu albo wątpliwości dotyczące wiarygodności przedstawionych danych.

Kryptowaluty objęte zaostrzonym nadzorem

Zmiany obejmą także dostawców usług związanych z kryptoaktywami. Przy okazjonalnych transakcjach o wartości co najmniej 1000 euro będą oni zobowiązani do przeprowadzenia pełnej procedury należytej staranności wobec klienta. Przy operacjach poniżej tego progu przez cały czas wymagane będzie wykonanie podstawowych czynności identyfikacyjnych.

Unijne prawo zakaże również prowadzenia anonimowych rachunków kryptoaktywów oraz rachunków umożliwiających ukrywanie albo znaczące utrudnianie prześledzenia transakcji. Ograniczenie nie obejmie prywatnych portfeli, nad którymi wyłączną kontrolę zachowuje użytkownik, o ile dostawca sprzętu lub systemu nie ma dostępu do zgromadzonych środków.

Cyfrowe euro w programie pilotażowym EBC

Równolegle Europejski Bank Centralny przygotowuje pilotaż cyfrowego euro. Do programu zgłosiło się ponad 50 dostawców usług płatniczych, spośród których wybrano 36 podmiotów reprezentujących różne państwa, modele działalności i segmenty rynku.

Na liście znalazły się między innymi Deutsche Bank, Revolut Bank, UniCredit, Stripe Technology Europe, Adyen, SumUp, Worldline i Raiffeisen Bank International. Wybrane instytucje będą uczestniczyły w przygotowaniach technicznych i operacyjnych, a następnie w praktycznym sprawdzaniu systemu.

Pilotaż ma rozpocząć się we wrześniu 2027 roku i potrwać 12 miesięcy. Testowana będzie wersja cyfrowego euro umożliwiająca dokonywanie płatności w punktach handlowych, regulowanie należności za usługi oraz przekazywanie pieniędzy pomiędzy użytkownikami.

Cyfrowe euro jako uzupełnienie gotówki

Cyfrowe euro ma być elektroniczną formą pieniądza banku centralnego, a nie kryptowalutą lub produktem konkretnego banku komercyjnego. Użytkownicy mogliby płacić dzięki telefonu albo karty, zarówno przez internet, jak i bez dostępu do sieci.

Podstawowe usługi dla osób fizycznych, w tym prowadzenie cyfrowego portfela, sprawdzanie salda, zasilanie go oraz wykonywanie płatności, mają być bezpłatne. System ma być dostępny również dla osób, które nie posiadają tradycyjnego rachunku bankowego.

EBC chce osiągnąć gotowość do potencjalnej emisji cyfrowego euro w 2029 roku. Nie jest to jednak przesądzony termin wprowadzenia nowej formy pieniądza do powszechnego obiegu. Najpierw muszą zostać przyjęte odpowiednie przepisy, a następnie Europejski Bank Centralny będzie musiał podjąć odrębną decyzję o emisji.

Cyfrowe euro ma uzupełniać banknoty i monety, a nie je zastępować. Unijne instytucje prowadzą równolegle prace nad wzmocnieniem prawnego statusu gotówki i zapewnieniem jej dostępności w państwach strefy euro.

Źródła

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 2024/1624.
2. Europejski Bank Centralny – informacje o pilotażu cyfrowego euro.
3. Europejski Bank Centralny – raport o postępach projektu cyfrowego euro.
4. Rada Unii Europejskiej – pakiet przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy.
5. Rada Unii Europejskiej – informacje o pracach legislacyjnych nad cyfrowym euro.
6. Komisja Europejska – informacje o cyfrowym euro i statusie gotówki.
7. Biznes.gov.pl – zasady płatności pomiędzy przedsiębiorcami i konsumentami.
8. Interia Biznes – materiał dotyczący ograniczenia płatności gotówkowych i cyfrowego euro.