Koniec darmowej ziemi dla Kościoła? Sejm chce zamknąć furtkę. Łódź też odczuje skutki nowych przepisów

Dotychczas obowiązujące regulacje pozwalały kościelnym osobom prawnym występować o przekazanie nieruchomości rolnych należących do państwa bez konieczności zapłaty. Decyzję podejmował wojewoda, po uzyskaniu zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Mechanizm ten obowiązywał w całej Polsce, więc obejmował również Łódź i region łódzki.

W praktyce oznaczało to, iż jeżeli państwowe grunty były dostępne, mogły trafić do Kościoła bez przetargu i bez opłaty. Nie istniał też konkretny termin, do którego takie wnioski można było składać. Projekt ustawy zakłada całkowite zamknięcie tej możliwości.

Miliony hektarów w całej Polsce, lokalne skutki dla Łodzi

W skali kraju przekazano w ten sposób ogromny majątek. Od początku lat 90. do połowy 2019 r. Kościół katolicki otrzymał ponad 76 tys. hektarów ziemi rolnej należącej wcześniej do państwa. Według wyliczeń opartych na średnich cenach gruntów, wartość tych nieruchomości wynosiła blisko 3,5 mld zł.

Proces nie zatrzymał się w ostatnich latach. Jeszcze w latach 2021–2023 przekazano kolejne grunty o łącznej powierzchni ponad 144 hektarów. Nowe przepisy mają definitywnie zakończyć ten mechanizm – również w regionach takich jak województwo łódzkie, gdzie państwowe nieruchomości rolne przez cały czas pozostają w zasobie publicznym.

Zmiana obejmie także sprawy już rozpoczęte

Projekt przewiduje istotną zmianę: postępowania, które nie zostały jeszcze zakończone, zostaną umorzone. Oznacza to, iż choćby jeżeli procedura przekazania nieruchomości trwa, nie będzie mogła zostać doprowadzona do końca po wejściu nowych przepisów.

Dla mieszkańców Łodzi oznacza to, iż państwowa ziemia znajdująca się w regionie nie będzie mogła być już przekazywana Kościołowi w trybie nieodpłatnym. Każde przyszłe przekazanie nieruchomości będzie musiało odbywać się na zasadach ogólnych, takich jak sprzedaż lub inne standardowe formy gospodarowania majątkiem państwa.

Dlaczego państwo chce zakończyć ten mechanizm

Autorzy projektu wskazują, iż pierwotnym celem przepisów była rekompensata za majątek utracony po II wojnie światowej. Jednak od tamtego czasu minęło prawie 80 lat, a Kościół otrzymał już znaczne zasoby nieruchomości. W ocenie projektodawców utrzymywanie specjalnych zasad nie ma dziś uzasadnienia i prowadzi do uszczuplania majątku publicznego.

Podnoszony jest również problem kontroli nad przekazywanymi gruntami oraz trudności w pełnej weryfikacji wcześniejszych transferów. Nowe przepisy mają wprowadzić jednolite zasady gospodarowania państwową ziemią – takie same dla wszystkich podmiotów.

Decyzja będzie miała znaczenie także dla Łodzi

Projekt został skierowany do dalszych prac w Sejmie. jeżeli zostanie uchwalony, zakończy się wieloletnia praktyka przekazywania państwowych gruntów Kościołowi bez opłaty. Zmiana obejmie cały kraj, w tym Łódź i województwo łódzkie.

W praktyce oznacza to, iż państwowe nieruchomości w regionie pozostaną w zasobie publicznym lub będą przekazywane wyłącznie na zasadach rynkowych, a nie w trybie nieodpłatnym.