Inauguracja roku akademickiego SEW

Inauguracja roku akademickiego 2026/2027 w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego miała wyjątkowo uroczystą oprawę. Było to bowiem pierwsze tego rodzaju wydarzenie od czasu formalnego utworzenia Studium jako ogólnouniwersyteckiej jednostki organizacyjnej UW, co nastąpiło na mocy zarządzenia Rektora UW z 4 grudnia 2025 r.

Audytorium w gmachu dawnej Biblioteki Uniwersyteckiej wypełniło się po brzegi. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele kierownictwa SEW: dyrektor Jan Malicki, prof. Hubert Łaszkiewicz oraz dr Ireneusz Piotr Maj, a także studenci, kadra dydaktyczna i pracownicy administracyjni Studium. Władze Uniwersytetu Warszawskiego reprezentowali prof. Ewa Krogulec, prorektor ds. rozwoju, prof. Maciej Raś, prorektor ds. studenckich i jakości kształcenia, oraz prof. Adam Niewiadomski, prorektor ds. doktoranckich i prawnych.

Wśród przybyłych gości znaleźli się również przedstawiciele władz państwowych, w tym wicemarszałek Senatu Rafał Grupiński oraz wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Andrzej Szeptycki. Obecni byli także przedstawiciele Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych, polscy i zagraniczni dyplomaci – wśród nich były minister spraw zagranicznych Adam Daniel Rotfeld oraz ambasador Słowacji w Polsce Andrea Elscheková-Matisová – a także reprezentanci demokratycznej opozycji białoruskiej. W uroczystości uczestniczyli ponadto przedstawiciele Archiwów Państwowych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Instytutu Pamięci Narodowej, Biełsatu, Ośrodka Studiów Wschodnich, Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, Centrum Mieroszewskiego oraz wielu innych instytucji. Nie zabrakło również reprezentantów wydziałów UW i innych uczelni wyższych oraz absolwentów SEW.

Uroczystość rozpoczęła się od powitania gości, po którym chór Uniwersytetu Warszawskiego wykonał hymn Rzeczypospolitej Polskiej oraz hymn Unii Europejskiej. Następnie dyrektor SEW Jan Malicki przypomniał historyczne korzenie Studium i tradycje, do których się ono odwołuje. Wskazał na dorobek przedwojennych Instytutów Wschodnich w Warszawie i Wilnie, podziemnego czasopisma „Obóz” oraz podziemnego Instytutu Europy Wschodniej. Przywołał również historię samego Studium oraz jego zasłużonych wykładowców.

Następnie, w imieniu rektora UW, prof. Alojzego Z. Nowaka, przemówił prof. Adam Niewiadomski, prorektor UW. Podkreślił znaczenie Studium dla Uniwersytetu oraz jego rolę w badaniu historii, rozumieniu współczesności i mierzeniu się z wyzwaniami przyszłości, szczególnie w kontekście wojny za wschodnią granicą Polski. Zwrócił uwagę na znaczenie otwartości intelektualnej, odwagi w podejmowaniu trudnych tematów, wzajemnego szacunku i dyskusji w budowaniu wspólnoty akademickiej.

Zwracając się do studentów, podkreślił, iż Uniwersytet powinien być dla nich drugim domem. Podziękował również kadrze za jej pracę i zaangażowanie, a nowych członków społeczności akademickiej powitał słowami: „Witajcie na Uniwersytecie. Cieszę się, iż tu dotarliście. Witajcie w domu”. W dalszej części uroczystości wiceminister Andrzej Szeptycki odczytał list ministra nauki i szkolnictwa wyższego Marcina Kulaska skierowany do studentów i pracowników SEW. Odczytano również list prezydenta m.st. Warszawy Rafała
Trzaskowskiego.

W dalszej części uroczystości dyrektor Jan Malicki przedstawił strukturę organizacyjną Studium prezentując Radę Naukową oraz Radę Dydaktyczną, zastępców i pełnomocników Dyrektora, poszczególne specjalizacje, centra oraz stacje poza granicami RP. Z kolei zastępca dyrektora SEW dr Ireneusz Piotr Maj podsumował działalność jednostki w minionym roku akademickim. Zaprezentował bogaty dorobek Studium obejmujący liczne konferencje, debaty, wykłady, publikacje, nagrody, działalność popularyzatorską, programy stypendialne i szkoły.

Uczestnicy uroczystości obejrzeli także nagrania z pozdrowieniami od byłego ambasadora Stanów Zjednoczonych w Polsce Daniela Frieda, prof. Ihora Cependy z Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka w Iwano-Frankiwsku oraz prof. Mikhela Bahtadze z Tbiliskiego Uniwersytetu Państwowego. W imieniu absolwentów Studium głos zabrała dr Anastasiya Ilyina.

Kolejnym ważnym punktem programu była immatrykulacja studentów, którą poprowadził zastępca dyrektora SEW prof. Hubert Łaszkiewicz. Po odczytaniu roty ślubowania nowi studenci zostali przyjęci do społeczności akademickiej. Pamiątkowe indeksy wręczono trzem przedstawicielom immatrykulowanych studentów oraz stypendyście. Po tej części uroczystości chór Uniwersytetu Warszawskiego wykonał pieśń „Gaude Mater Polonia”. Następnie wystąpili przedstawiciele studentów SEW: Antonina Malarecka, reprezentująca Koło Naukowe SEW, oraz Mateusz Mossakowski, przewodniczący Samorządu Studentów UW.

Kulminacyjnym punktem inauguracji był wykład Andrzeja Poczobuta zatytułowany „35 lat po rozpadzie ZSRR. Dlaczego homo sovieticus trwa nadal?”. Wystąpienie, tak bliskie działalności SEW spotkało się z ogromnym zainteresowaniem zgromadzonych i zostało nagrodzone gromkimi brawami.

Na zakończenie dyrektor Jan Malicki podziękował wszystkim uczestnikom uroczystości i zwrócił się do studentów z życzeniami powodzenia w nauce mówiąc: „Czekamy na Was, bo w Waszych rękach jest przyszłość. Kształćcie się. Życzę Wam, żebyście i Wy, podobnie jak absolwenci poprzednich roczników, zrobili kariery w dziedzinach, w których się uczycie.”

Uroczystość zakończyły wykonania pieśni „Gaudeamus igitur” oraz „Ad multos annos”, symbolicznie podkreślające znaczenie nowego etapu w dziejach Studium Europy Wschodniej UW. Zapraszamy do obejrzenia nagrania z inauguracji roku akademickiego 2026/2027 na Youtube (https://www.youtube.com/live/bi9TA4OpK_Q?si=sBs9FLVa8T0Uc4CB).