1 tydzień temu
Ponad połowa gmin z północnej i środkowej Polski deklaruje gotowość do tworzenia społeczności energetycznych – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Energa-Operator. Samorządy coraz wyraźniej postrzegają lokalną energetykę jako narzędzie wzmacniania bezpieczeństwa dostaw i niezależności energetycznej. Operator zapowiada rozszerzenie wsparcia dla samorządów i uruchamia program „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie”.
Wyniki badania zaprezentowano podczas zorganizowanej przez Energa-Operator konferencji inaugurującej program „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie”. Badanie zrealizowane przez Uniwersytet Gdański oraz Univentum Labs objęło ponad 600 gmin z obszaru północnej i środkowej Polski — odpowiedzi udzieliła ponad połowa z nich. Wyniki pokazują rosnące zainteresowanie samorządów tworzeniem lokalnych wspólnot energetycznych, mimo iż niemal co druga gmina wskazuje na istotne bariery: brak środków finansowych, skomplikowane procedury prawne oraz ograniczenia infrastrukturalne. Jednocześnie większość gmin już dziś inwestuje w odnawialne źródła energii, przede wszystkim w instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii.
Najważniejsze wnioski z badania:
- najczęściej wybieranym modelem jest spółdzielnia energetyczna, uznawana za najlepiej dopasowaną do lokalnych warunków
- gminy oczekują wsparcia analitycznego, uproszczenia procedur przyłączeniowych oraz lepszego dostępu do danych energetycznych,
- wskazywana jest potrzeba projektów pilotażowych i programów edukacyjnych dla samorządów i mieszkańców.
– Społeczności energetyczne to nie tylko sposób na obniżenie kosztów energii, ale przede wszystkim na zwiększenie lokalnej samowystarczalności i bezpieczeństwa energetycznego. Wyniki badania pokazują, iż gminy są gotowe na ten krok — potrzebują jednak wsparcia w zakresie wiedzy, procedur i dostępu do danych — podkreśla dr hab. Sylwia Mrozowska, prof. UG, Współautorka raportu.
Energa-Operator aktywnie wspiera samorządy w rozwoju energetyki rozproszonej i w tworzeniu lokalnych społeczności energetycznych. Skala zmian jest wyraźna: w lutym 2025 r. na obszarze działania spółki funkcjonowało 12 spółdzielni energetycznych, w tej chwili jest ich już 141. To łącznie 102 MW mocy zainstalowanej oraz 1023 punkty PPE, potwierdzające, iż model lokalnej współpracy energetycznej staje się realnym narzędziem rozwoju gmin.
– Współpracę z samorządami traktujemy jako najważniejszy element zarządzania rozwojem sieci dystrybucyjnej i przyspieszania lokalnej transformacji energetycznej. Stały dialog pozwala nam lepiej prognozować potrzeby inwestycyjne, sprawniej uzgadniać kierunki modernizacji oraz szybciej identyfikować bariery formalne i techniczne. Dzięki temu możemy skuteczniej reagować na rozwój OZE i inicjatyw lokalnych – mówi dr Karolina Lipińska, Wiceprezeska Energa-Operator.
Odpowiedzią spółki na wyniki badań i potrzeby samorządów jest zainaugurowany podczas konferencji w Brześciu Kujawskim program „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie”. Obejmuje on m.in. warsztaty dla gmin dotyczące tworzenia i funkcjonowania społeczności energetycznych oraz lokalnej transformacji energetycznej. Program porusza kwestie roli operatora systemu dystrybucyjnego, procesów sieciowych i technicznych, rozliczeń i liczników w JST, trendów technologicznych oraz dostępnych instrumentów wsparcia — także we współpracy z instytucjami takimi jak Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Spółka przygotowała również podręcznik dla gminnych energetyków, wspierający samorządy we wdrażaniu rozwiązań w praktyce.
Istotnym elementem działań są także formalizowane partnerstwa — Energa-Operator podpisała list intencyjny ze Stowarzyszeniem Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej, a w 2026 roku planowane jest zawarcie porozumienia z Unią Miasteczek Polskich.
Podczas konferencji w Brześciu Kujawskim przedstawione zostały m.in. dobre praktyki wdrażania lokalnych inicjatyw OZE i rozwoju społeczności energetycznych, edukacji energetycznej oraz rola zielonych stref ekonomicznych w bezpieczeństwie energetycznym i inwestycjach.
– „Zielona Fala. Energetyczni Lokalnie” to kolejny etap działań Energa-Operator skierowanych do samorządów i społeczności energetycznych. W 2025 roku zorganizowaliśmy 7 konferencji regionalnych dla samorządów z udziałem ponad 1000 uczestników oraz przeprowadziliśmy ponad 70 indywidualnych spotkań z gminami. To otworzyło przestrzeń do rozmów o rozwoju sieci, potrzebach lokalnych i praktycznych aspektach tworzenia oraz działania społeczności energetycznych — podkreśla Marcin Strzelczyk, Pełnomocnik spółki ds. współpracy z samorządami.
Te działania przynoszą obustronne korzyści: wzmacniają potencjał gmin i ich niezależność energetyczną, a jednocześnie wspierają stabilną pracę systemu elektroenergetycznego. Do sieci Energa-Operator przyłączonych jest ponad 11 GW OZE (prawie jedna trzecia krajowych zasobów), co stawia przed spółką dodatkowe wyzwania związane z bilansowaniem — zwłaszcza na poziomie sieci niskiego napięcia, szczególnie w okresach nadpodaży energii z OZE.
Źródło: Energa-Operator S.A.
