Osobną grupą są emeryci objęci szczególnymi zmianami przepisów. W 2026 r. ZUS zakończył m.in. masowe przeliczanie tzw. emerytur czerwcowych z lat 2009–2019.
Ponowne przeliczenie emerytury po dalszej pracy
Jedną z najczęstszych podstaw do zwiększenia świadczenia jest dalsza aktywność zawodowa po przyznaniu emerytury. o ile emeryt przez cały czas pracuje i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, na jego koncie w ZUS pojawiają się kolejne składki. Nie są one automatycznie dopisywane do comiesięcznej emerytury w chwili ich zaksięgowania. Można jednak wystąpić o ponowne obliczenie świadczenia.
W przypadku emerytur ustalonych według nowych zasad ZUS bierze pod uwagę zwaloryzowane składki zapisane na koncie po przyznaniu emerytury, a następnie dzieli ich wartość przez średnie dalsze trwanie życia adekwatne dla wieku osiągniętego w dniu złożenia wniosku o przeliczenie.
Jeżeli emeryt przez cały czas pozostaje w zatrudnieniu, wniosek o uwzględnienie nowych składek można co do zasady złożyć po zakończeniu roku kalendarzowego. Po ustaniu zatrudnienia można zrobić to bezpośrednio po zakończeniu pracy. Nowa wysokość świadczenia przysługuje od miesiąca, w którym zostanie zgłoszony wniosek.
Oznacza to, iż wysokość podwyżki nie jest jednakowa dla wszystkich. Zależy przede wszystkim od kwoty nowych składek oraz parametrów wykorzystanych przy ponownym obliczeniu świadczenia.
Wyższa emerytura po odnalezieniu dokumentów
Drugą istotną grupę stanowią osoby, które już po przyznaniu emerytury uzyskały dokumenty mogące zmienić wcześniejsze wyliczenia ZUS. Mogą to być m.in. dokumenty dotyczące okresów składkowych i nieskładkowych, wysokości zarobków lub zatrudnienia sprzed wielu lat.
ZUS wskazuje wprost, iż do ponownego przeliczenia mogą posłużyć m.in. zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu ERP-7, legitymacja ubezpieczeniowa, świadectwo pracy oraz zaświadczenia płatnika składek potwierdzające okresy ubezpieczenia.
Ma to szczególne znaczenie dla osób, których dokumentacja pracownicza była niepełna albo została odnaleziona dopiero po likwidacji dawnego zakładu pracy. o ile nowe dowody pozwalają zwiększyć podstawę wymiaru świadczenia albo kapitał początkowy, mogą przełożyć się na wyższą emeryturę.
Osoby, które uzyskają nowe dokumenty dotyczące zatrudnienia przed 1999 r., mogą również wystąpić o ponowne ustalenie kapitału początkowego. Wniosek w tej sprawie można złożyć w dowolnym momencie.
Emerytury czerwcowe już przeliczone przez ZUS
Największą operacją ponownego obliczania świadczeń w 2026 r. było przeliczenie tzw. emerytur czerwcowych. Chodziło o świadczenia przyznane lub przeliczone w czerwcu w latach 2009–2019 oraz związane z nimi renty rodzinne.
Problem wynikał z obowiązujących wcześniej zasad waloryzacji składek. W określonych przypadkach złożenie wniosku w czerwcu prowadziło do mniej korzystnego wyliczenia niż w innych miesiącach. Ustawa z 5 sierpnia 2025 r., która weszła w życie 1 stycznia 2026 r., nakazała ponownie obliczyć te świadczenia.
Emeryci nie składali w tej sprawie wniosków. ZUS przeprowadził operację z urzędu.
Ostateczne dane ZUS pokazują przy tym, iż skala operacji była znacznie większa niż początkowo szacowano. Zakład poinformował w kwietniu 2026 r., iż przeliczył 219,5 tys. świadczeń z 220,2 tys. zaplanowanych spraw. Wyższą wypłatę otrzymało 133,1 tys. osób, czyli 61 proc. objętych zakończonymi postępowaniami. W przypadku 86,4 tys. świadczeń wysokość wypłaty nie uległa zmianie.
Średni wzrost świadczenia wyniósł ostatecznie 163,36 zł miesięcznie. Najczęściej podwyżki mieściły się w przedziale od 100 do 200 zł. Łącznie miesięczne wypłaty zwiększyły się o ponad 21,7 mln zł.
To istotne uściślenie wcześniejszych danych. Na początku lutego 2026 r., gdy ZUS miał za sobą dopiero część postępowań, przeciętna podwyżka wynosiła 203,80 zł. Po zakończeniu niemal całej operacji średnia dla wszystkich podwyższonych świadczeń okazała się niższa.
Jeżeli ponowne wyliczenie emerytury czerwcowej prowadziło do mniej korzystnego wyniku, świadczenie nie było obniżane.
Wcześniejsze emerytury i roczniki 1949–1959
Osobnym problemem pozostaje sytuacja części osób, które przed zmianą przepisów skorzystały z wcześniejszej emerytury, a następnie przy ustalaniu emerytury powszechnej ich podstawę pomniejszono o sumę wcześniej pobranych świadczeń.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2024 r. zakwestionował stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej wobec osób, które złożyły wniosek o wskazane wcześniejsze świadczenie przed 6 czerwca 2012 r.
Sprawy tej grupy nie należy jednak utożsamiać z zakończonym już przeliczaniem emerytur czerwcowych ani przedstawiać jako powszechnego automatycznego przeliczenia obejmującego wszystkie osoby urodzone w latach 1949–1959.
Przygotowane rozwiązania dotyczą określonych grup: kobiet urodzonych w latach 1954–1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 i w 1954 r. Jednym z kluczowych warunków jest złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. Istotne są również rodzaj wcześniejszego świadczenia oraz moment nabycia prawa do emerytury powszechnej.
Rocznik 1953 ma odrębną historię prawną. Sytuacja kobiet urodzonych w 1953 r. była przedmiotem wcześniejszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r. i późniejszych zmian ustawowych.
Wniosek ERPO o ponowne obliczenie emerytury
W sprawach, w których przeliczenie nie odbywa się z urzędu, emeryt musi sam wystąpić do ZUS. Aktualnym formularzem jest ERPO – wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego.
Od 13 marca 2026 r. formularz ERPO jest dostępny także elektronicznie w portalu eZUS. ZUS podaje, iż rocznie wpływa ponad 700 tys. takich dokumentów, co pokazuje, iż ponowne ustalanie wysokości świadczeń nie jest procedurą marginalną.
We wniosku można wystąpić m.in. o uwzględnienie składek zapisanych na koncie po przyznaniu świadczenia, doliczenie okresów składkowych, uwzględnienie przeliczonego kapitału początkowego albo ponowne obliczenie świadczenia z wykorzystaniem odpowiednich danych o zarobkach.
Nie obowiązuje zasada, zgodnie z którą samo złożenie wniosku gwarantuje podwyżkę o konkretną kwotę. ZUS dokonuje indywidualnego wyliczenia na podstawie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego oraz przedstawionych dokumentów.
Kiedy ponowne przeliczenie emerytury ma największe znaczenie
Sprawdzenie możliwości ponownego obliczenia świadczenia jest uzasadnione przede wszystkim wtedy, gdy emeryt pracował już po przyznaniu emerytury, dysponuje nowymi dokumentami dotyczącymi wcześniejszego zatrudnienia lub zarobków albo może wykazać okresy ubezpieczenia nieuwzględnione wcześniej przez ZUS.
Znaczenie może mieć również ponowne ustalenie kapitału początkowego. W praktyce każda z tych sytuacji wymaga jednak osobnej oceny. Nie istnieje jedna podwyżka należna wszystkim emerytom ani jedna grupa roczników, której samo urodzenie w określonym roku zapewnia automatyczne zwiększenie świadczenia.
