1 godzina temu
Nie chodzi o opróżnianie konta ani biegnięcie do bankomatu po wszystkie oszczędności. Chodzi o coś znacznie prostszego – niewielki zapas banknotów, który przetrwa w domowej szufladzie na wypadek dnia czy dwóch bez prądu lub internetu. Europejski Bank Centralny coraz częściej wskazuje fizyczną gotówkę jako jeden z filarów przygotowania gospodarstwa domowego na kryzys, a podobne zalecenie znalazło się też w polskim, rządowym poradniku bezpieczeństwa.
Bankomat z gotówką. | Fot. Warszawa w Pigułce.70-100 euro na osobę – europejski punkt odniesienia
Analizując przebieg kilku poważnych kryzysów w Europie, EBC doszedł do wniosku, iż gotówka pełni rolę awaryjnego środka płatniczego dokładnie w momencie, gdy zawodzą systemy elektroniczne. W rekomendacjach kilku państw – Holandii, Austrii i Finlandii – pojawia się podobny przedział: około 70-100 euro na każdego członka gospodarstwa domowego, albo alternatywnie kwota wystarczająca na pokrycie podstawowych wydatków przez mniej więcej trzy doby. To jednak przykłady zaleceń z innych państw, nie oficjalnie ustalony limit dla Polski – żaden polski dokument nie każe wypłacić dokładnie takiej sumy w złotówkach.
Polski poradnik też wprost wspomina o gotówce
Nad rządowym „Poradnikiem Bezpieczeństwa” od początku 2025 roku pracowało niemal 60 ekspertów z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, wzorując dokument między innymi na podobnym przewodniku wydanym w Szwecji. Wśród zawartości zalecanego plecaka ewakuacyjnego RCB wymienia obok wody, apteczki, latarki i powerbanku również gotówkę w różnych nominałach. W ostatni piątek lipca 2026 roku, tuż po kolejnym naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej w nocy z 29 na 30 lipca, RCB rozesłało do mieszkańców całego kraju SMS-owy alert z linkiem do cyfrowej wersji poradnika – zainteresowanie okazało się tak duże, iż w ciągu jednej minuty odnotowano około 150 tysięcy pobrań, co chwilowo przeciążyło rządowe serwery. Resort podkreślał wtedy wyraźnie, iż sama wysyłka poradnika nie oznacza informacji o wzroście zagrożenia atakiem na Polskę – dokument ma przygotować mieszkańców na całe spektrum sytuacji, od zwykłej awarii prądu po klęski żywiołowe.
Dlaczego małe nominały mają większe znaczenie niż duże
Banknot 200 czy 500 złotych na co dzień nie stanowi żadnego problemu, ale w warunkach poważnej awarii może się okazać bezużyteczny. jeżeli sklep działa w trybie awaryjnym i przyjmuje wyłącznie gotówkę, możliwość wydania reszty bywa mocno ograniczona – dlatego oficjalne materiały konsekwentnie mówią o zapasie złożonym z mniejszych nominałów, pozwalających zapłacić kwotę dokładną lub bardzo zbliżoną do ceny podstawowych zakupów.
Dlaczego gotówka w ogóle wraca do dyskusji
Współczesny system płatności elektronicznych to długi łańcuch zależności – potrzebne są jednocześnie działająca energia elektryczna, sprawne urządzenia, telekomunikacja i dostęp do systemów informatycznych obsługujących transakcje. Wystarczy, iż zawiedzie jedno z tych ogniw, a terminal w sklepie czy bankomat na rogu przestają działać, mimo iż pieniądze na koncie pozostają całkowicie bezpieczne – problemem staje się wyłącznie sama infrastruktura potrzebna do wykonania płatności. Gotówka ma w takim scenariuszu jedną istotną przewagę: do przekazania banknotu sprzedawcy nie jest potrzebny ani internet, ani aplikacja bankowa, ani działający terminal.
Czy trzeba trzymać oszczędności w euro lub dolarach?
Nie ma takiej potrzeby. jeżeli rezerwa ma posłużyć do kupienia podstawowych produktów w Polsce podczas krótkotrwałych problemów z płatnościami elektronicznymi, najbardziej praktyczne pozostają zwykłe złotówki, którymi normalnie płaci się w polskich sklepach. Waluty obce mają sens w zupełnie innym kontekście, na przykład podczas wyjazdu za granicę, ale nie są koniecznym elementem zabezpieczenia na kilkugodzinną czy kilkudniową awarię płatności w kraju.
Konto zostaje podstawą, gotówka jest tylko dodatkiem
Nie ma żadnego powodu, żeby biec do bankomatu i wypłacać wszystkie oszczędności – to byłoby coś zupełnie innego niż przygotowanie niewielkiej rezerwy awaryjnej, o której mowa w europejskich i polskich zaleceniach. Warto natomiast sprawdzić, czy w domu znajduje się kwota pozwalająca pokryć podstawowe wydatki przez kilka dni, gdyby terminale, bankomaty czy bankowość elektroniczna czasowo przestały działać. Rachunek bankowy pozostaje podstawowym i najbezpieczniejszym miejscem przechowywania pieniędzy – niewielka gotówkowa rezerwa to jedynie uzupełnienie na wypadek chwil, w których technologia przestaje pomagać.
