Dlaczego w Krakowie oddano o 35,5 tys. mniej głosów papierowych w Budżecie Obywatelskim ? Umowa z fundacją nie gwarantuje odpowiedzi

2 godzin temu

Kraków zapłaci Fundacji Pole Dialogu 89 790 zł brutto za ocenę tegorocznej edycji Budżetu Obywatelskiego. Czy z raportu dowiemy się, dlaczego mieszkańcy oddali o 35,5 tys. mniej głosów papierowych niż rok wcześniej? Fundacja ma ocenić dostępność głosowania, ale miasto nie zleciło jej osobnego zbadania przyczyn tego spadku. Może więc przeanalizować wpływ likwidacji części punktów i zmian w przyjmowaniu kart. Magistrat nie potwierdza jednak, iż raport przyniesie odpowiedź na to pytanie.

W 2025 roku mieszkańcy Krakowa mogli oddać papierowy głos w 220 punktach. W tegorocznej, 13. edycji Budżetu Obywatelskiego mieli do dyspozycji 114 punktów, czyli o 106 mniej. Większy nacisk położono również na sprawdzanie tożsamości głosujących. Po okazaniu dokumentu karta otrzymywała pieczątkę z numerem punktu. Kartę bez pieczątki uznawano za nieważną.

Kiedy po raz pierwszy zapytaliśmy urząd o spadek liczby głosów papierowych, magistrat przyznał, iż nowe zasady mogły mieć znaczenie. Wskazał wówczas, iż ocena ich wpływu będzie możliwa po zakończeniu ewaluacji. Dopytaliśmy więc, czy ustalenie tego wpływu rzeczywiście znalazło się w umowie z Fundacją Pole Dialogu.

Fundacja może zbadać przyczyny spadku. Czy ma taki obowiązek?

„Szczegółowa analiza przyczyn zmian w liczbie głosów oddawanych w formie papierowej, w tym określenie wpływu zmniejszenia liczby punktów głosowania oraz zmian w sposobie przyjmowania kart, nie została wskazana w umowie jako odrębne zadanie badawcze. Ponieważ jednak zakres ewaluacji obejmuje ocenę przebiegu i dostępności głosowania, kwestie te mogą zostać uwzględnione w analizie. Raport przedstawi ustalenia wynikające z przeprowadzonych badań” – mówi dla KRKnews Dominika Jaźwiecka z Urzędu Miasta Krakowa.

Co to oznacza w praktyce? Fundacja może na przykład opisać, czy mieszkańcom łatwo było dotrzeć do punktu i oddać głos. Taka ocena sama w sobie nie rozstrzygnie jednak, ilu mieszkańców zrezygnowało z głosowania po zmniejszeniu liczby punktów ani jakie znaczenie miały zasady przyjmowania kart. Z odpowiedzi UMK wynika, iż fundacja może oddać raport zgodny z umową, choćby jeżeli nie ustali, dlaczego liczba papierowych głosów spadła o 35,5 tys.

Co dokładnie Kraków zlecił Fundacji Pole Dialogu?

Głosowanie to jeden z kilku etapów, które oceni fundacja. Badaczy ma interesować również to, jak mieszkańcy dowiadywali się o budżecie, jak przebiegały konsultacje i co działo się z projektami po ich zgłoszeniu.

„Przedmiotem umowy zawartej z Fundacją Pole Dialogu jest przeprowadzenie kompleksowego badania ewaluacyjnego procesu wdrażania Budżetu Obywatelskiego w Krakowie w 2026 roku. Jego celem jest ocena użyteczności, skuteczności i efektywności poszczególnych elementów tego procesu, w tym kampanii informacyjno-edukacyjnej, spotkań konsultacyjnych, procedury składania i weryfikacji projektów oraz przebiegu głosowania. Badanie obejmie również ocenę przyjętego modelu Budżetu Obywatelskiego pod kątem jego trafności i efektywności, a także analizę działalności Rady Budżetu Obywatelskiego Miasta Krakowa” – mówi dla KRKnews Dominika Jaźwiecka z UMK.

Jednym z tematów badania będzie frekwencja. W tegorocznej edycji wyniosła ona 7 proc., przy średniej 7,5 proc. dla wszystkich trzynastu krakowskich edycji. Oprócz statystyk fundacja ma do dyspozycji relacje osób, które zgłaszały projekty, głosowały lub pracowały przy organizacji budżetu.

„W ramach ewaluacji analizowane będą m.in. dostępność i zrozumiałość poszczególnych etapów BO, opinie mieszkańców na temat nowych zasad, przebieg głosowania i jego dostępność, frekwencja oraz doświadczenia projektodawców, głosujących i urzędników zaangażowanych w realizację procesu. Badanie zostanie przeprowadzone z wykorzystaniem analizy danych zastanych, ankiet internetowych (CAWI), wywiadów grupowych (FGI) i indywidualnych (IDI), obserwacji uczestniczącej, studiów przypadku oraz warsztatów z mieszkańcami. Źródłem informacji będą m.in. dokumenty i akty regulujące Budżet Obywatelski, statystyki dotyczące zgłaszanych projektów i głosowania w poprzednich edycjach, dane związane z kampanią informacyjno-edukacyjną, wyniki wcześniejszych ewaluacji oraz opinie mieszkańców i pracowników Urzędu Miasta Krakowa” – mówi dla KRKnews Dominika Jaźwiecka z UMK.

Raport za 89 790 zł. Do 24 listopada ma go otrzymać magistrat

„Wartość umowy z Fundacją Pole Dialogu wynosi 89 790 zł brutto. Zgodnie z jej zapisami fundacja ma przekazać Urzędowi Miasta Krakowa raport ewaluacyjny wraz z rekomendacjami do 24 listopada 2026 roku” – mówi dla KRKnews Dominika Jaźwiecka z UMK.

Kiedy raport przeczytają mieszkańcy? We wcześniejszej korespondencji urząd zapowiedział publikację w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta Krakowa. W najnowszej odpowiedzi nie podał konkretnej daty. Powołał się na regulamin, który wyznacza prezydentowi termin sporządzenia ewaluacji i określa, kiedy jej wyniki mają trafić do publicznej wiadomości.

„Jednocześnie, zgodnie z § 28 ust. 4 i 5 uchwały nr XLV/926/26 Rady Miasta Krakowa z 21 stycznia 2026 r. w sprawie Regulaminu Budżetu Obywatelskiego Miasta Krakowa, Prezydent Miasta Krakowa sporządza do końca każdego roku ewaluację wdrażania Budżetu Obywatelskiego, która następnie jest niezwłocznie podawana do publicznej wiadomości. Termin i sposób publikacji raportu zostaną ustalone z uwzględnieniem tych postanowień” – mówi dla KRKnews Dominika Jaźwiecka z UMK.

Idź do oryginalnego materiału