Butelkę można zamienić na 50 groszy

1 godzina temu

Butelki PET, puszki i szklane butelki zwrotne coraz częściej zamiast do kosza trafiają z powrotem do sklepu. Za opakowanie można odzyskać od 50 groszy do złotówki. Trzeba jednak wiedzieć, które butelki podlegają systemowi, gdzie można je oddać i dlaczego nie należy ich zgniatać.

System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 roku. Początkowo jego uruchamianiu towarzyszył okres przejściowy, dlatego na sklepowych półkach można było znaleźć zarówno opakowania objęte kaucją, jak i takie, za które kaucji nie pobierano. Od początku 2026 roku system jest znacznie bardziej widoczny w codziennych zakupach. przez cały czas jednak najważniejsza pozostaje jedna zasada: nie każda butelka i nie każda puszka jest butelką lub puszką kaucyjną.

Spójrz na etykietę

Najłatwiej rozpoznać opakowanie objęte systemem po specjalnym znaku kaucji umieszczonym na etykiecie. To właśnie oznaczenie decyduje, czy przy zakupie została pobrana kaucja i czy później można ją odzyskać. System obejmuje trzy podstawowe grupy opakowań: jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych PET o pojemności do 3 litrów – kaucja 50 groszy, metalowe puszki o pojemności do 1 litra – kaucja 50 groszy, szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra – kaucja 1 zł. To ważne rozróżnienie. Zwykła butelka po napoju, choćby jeżeli wygląda podobnie do kaucyjnej, nie daje prawa do odzyskania pieniędzy, o ile nie ma oznaczenia systemu. Dotyczy to również opakowań, które zostały wyprodukowane wcześniej i pozostają w sprzedaży do wyczerpania zapasów.

Gdzie można oddać butelkę lub puszkę?

W przypadku butelek PET i puszek obowiązek przyjmowania opakowań kaucyjnych mają sklepy o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m², które sprzedają napoje objęte systemem. Mniejsze sklepy mogą przystąpić do systemu dobrowolnie. To oznacza, iż w Luboniu, jak i pozostałych miejscowościach powiatu poznańskiego nie należy zakładać, iż każda mała placówka osiedlowa przyjmie PET-y i puszki. Warto sprawdzić, czy dany sklep jest punktem zbiórki. Można trafić zarówno na automat kaucyjny, jak i na punkt, w którym opakowania odbiera pracownik.

Co istotne, butelki czy puszki nie trzeba oddawać w sklepie, w którym kupiliśmy napój. Opakowanie objęte powszechnym systemem można zwrócić w dowolnym punkcie zbiórki uczestniczącym w systemie. Nie trzeba również przedstawiać paragonu. W praktyce działa już sieć automatów kaucyjnych przy różnych placówkach handlowych. Dostępne są również publiczne zestawienia lokalizacji automatów, choć przed wyjazdem warto sprawdzić aktualność konkretnego punktu, ponieważ sieć jest rozbudowywana.

W czerwcu 2026 roku lokalne media informowały również o uruchomieniu w Poznaniu automatu umożliwiającego jednoczesne przyjęcie większej liczby opakowań. To odpowiedź na problem, który pojawia się szczególnie wtedy, gdy do sklepu przychodzi klient z dużym workiem butelek i puszek.

PET – 50 groszy za butelkę

Oddawanie plastikowej butelki jest stosunkowo proste. Najpierw należy ją opróżnić. Nie należy jej zgniatać. Butelka powinna zachować kształt pozwalający na identyfikację i mieć czytelne oznaczenie. Automat sprawdza m.in. kod kreskowy oraz to, czy dane opakowanie należy do systemu.

Następnie butelkę wkładamy do automatu. Urządzenie rozpoznaje opakowanie i nalicza należną kaucję. Przy 10 butelkach PET otrzymamy 5 zł, przy 20 – 10 zł. jeżeli zamiast automatu mamy punkt obsługiwany manualnie, opakowanie przekazujemy pracownikowi sklepu.

Puszka działa na podobnej zasadzie

Za metalową puszkę objętą systemem otrzymamy również 50 groszy. Puszka musi być pusta i zachowana w stanie umożliwiającym jej identyfikację. Tak jak butelki PET, nie należy jej celowo zgniatać przed oddaniem. W przypadku automatu puszkę wkładamy do odpowiedniego otworu, a urządzenie rozpoznaje opakowanie. Po zakończeniu zwrotu otrzymujemy potwierdzenie wartości zwróconej kaucji.

W całym kraju automaty stały się najpopularniejszym sposobem zwracania opakowań. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska do końca kwietnia 2026 roku zwrócono ponad miliard opakowań, a 81 proc. z nich trafiło do automatów kaucyjnych. W Polsce działało wówczas około 57 tys. punktów zwrotu, w tym 12,5 tys. automatów.

A co ze szklaną butelką?

Tutaj sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana. System kaucyjny obejmuje szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra, za które kaucja wynosi 1 zł. W praktyce dotyczy to przede wszystkim części butelek po napojach piwnych. Nie każda szklana butelka po piwie jest jednak automatycznie objęta powszechnym systemem kaucyjnym. Podobnie jak w przypadku PET i puszek, najważniejsze jest oznaczenie informujące o przynależności do systemu. o ile na butelce znajduje się jedynie informacja „butelka zwrotna”, ale nie ma znaku powszechnego systemu kaucyjnego, zwrot może przez cały czas być możliwy ale na zasadach określonych przez producenta lub sprzedawcę. Nie jest to wtedy ten sam mechanizm co ustawowy system kaucyjny.

W przypadku szklanych butelek szczególnie ważne jest także to, by nie traktować ich jak jednorazowego szkła wrzucanego do pojemnika selektywnego. Butelka wielokrotnego użytku powinna wrócić do obiegu, a nie zostać stłuczona.

Nie trzeba mieć paragonu

Jedną z najważniejszych zasad systemu jest brak konieczności posiadania dowodu zakupu. o ile kupiliśmy napój w jednym sklepie, możemy oddać opakowanie w innym punkcie uczestniczącym w systemie. Sprzedawca nie powinien żądać od nas paragonu jako warunku zwrotu kaucji. W przypadku powszechnego systemu kaucja jest zwracana w formie pieniężnej.

To odróżnia system ustawowy od różnego rodzaju akcji promocyjnych organizowanych przez sklepy. Niektóre placówki przyjmują również opakowania bez znaku kaucji i oferują za nie określoną kwotę lub bon, ale są to dobrowolne programy sklepu, a nie ustawowy system kaucyjny. Ich zasady mogą być różne.

Mały sklep też może być punktem zwrotu

System nie jest już wyłącznie domeną największych marketów. Sklepy o powierzchni poniżej 200 m² mogą dobrowolnie przystąpić do systemu w zakresie zbierania opakowań PET i puszek. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku zasady są inne, mały sklep, który sprzedaje takie napoje, ma obowiązki związane z pobieraniem i zwracaniem kaucji oraz zbieraniem opakowań.

Dla małego sklepu oznacza to konieczność zorganizowania miejsca na przyjmowane opakowania i późniejszego przekazania ich operatorowi systemu. Zwroty mogą być prowadzone manualnie albo przy użyciu automatu. Dla klienta może to oznaczać większą liczbę miejsc, w których można odzyskać kaucję. Dla właściciela sklepu, dodatkową usługę, ale też obowiązek organizacyjny.

Co zrobić przed wyjściem z domu?

Aby uniknąć niepotrzebnej wyprawy z workiem butelek, warto zapamiętać kilka prostych zasad:
1. Sprawdź znak kaucji. Bez niego nie odzyskamy kaucji w ramach ustawowego systemu.
2. Opróżnij opakowanie. Do punktu zwrotu nie przynosimy butelek wypełnionych napojem.
3.Nie zgniataj PET-ów ani puszek. Opakowanie powinno zachować kształt umożliwiający jego identyfikację.
4. Nie odrywaj etykiety. Czytelny kod kreskowy i oznaczenie systemu ułatwiają identyfikację opakowania.
5. Nie szukaj paragonu. Przy zwrocie opakowania objętego systemem nie jest wymagany dowód zakupu.
6. Sprawdź punkt zbiórki. Nie każda mała placówka handlowa przyjmuje PET-y i puszki. Warto wcześniej upewnić się, czy wybrany sklep uczestniczy w systemie.

Opakowania wracają do obiegu

Po kilku miesiącach funkcjonowania systemu widać, iż Polacy gwałtownie przyzwyczajają się do zwrotów. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska do końca maja 2026 roku w Polsce zwrócono około 1,6 miliarda pustych opakowań, a sieć punktów zwrotu liczyła około 62 tys. lokalizacji.

W przypadku PET-a i puszki jest to 50 groszy, w przypadku objętej systemem szklanej butelki wielokrotnego użytku – złotówka. Przy jednej butelce kwota może wydawać się niewielka. Przy całej torbie opakowań zaczyna być już zauważalna.

Oprac. Beata Spychała