BRZOZÓW | Relacja z obchodów 163. Rocznicy Wybuchu Powstania Styczniowego

W Brzozowie 24 stycznia 2026 roku obchodzono uroczyście 163. Rocznicę Wybuchu Powstania Styczniowego. Patronat Honorowy nad uroczystością objęli Posłowie do Sejmu RP z Podkarpacia Pani Ewa LENIART, Pan Piotr BABINETZ i Pan Tadeusz CHRZAN.

Z tej okazji w Bazylice Mniejszej pw. Przemienienia Pańskiego w Brzozowie, w godzinach wieczornych, została odprawiona przez proboszcza Parafii i kustosza Bazyliki ks. Franciszka GOCHA uroczysta Msza Święta koncelebrowana w intencji Ojczyzny. Kazanie wygłosił wikariusz ks. Bartosz GRĘDA.

Jeszcze przed rozpoczęciem Mszy Świętej do Bazyliki został wprowadzone Sztandary: Sztandar Rady Koordynacyjnej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w Brzozowie przez Poczet Sztandarowy w składzie: dowódca Pan Zbigniew BĄK, sztandarowy Pan Jan MASŁYK, asystujący Pan Andrzej PROKOPOWICZ oraz Sztandar Cechu Rzemiosł Różnych w Brzozowie przez Poczet Sztandarowy w składzie: dowódca Pani Mariola DOBEK, sztandarowy Pan Artur KOŚMIDER, asystujący Pani Katarzyna ŚNIEŻEK.

Po zakończeniu Mszy Świętej, przed czynnościami rozesłania, prowadzący uroczystość kpt. Jan Jastrzębski odczytał dwa uroczyste adresy skierowane od zaproszonych Gości honorowych do Organizatorów i Uczestników uroczystości. Przed odczytaniem listów kpt. Jastrzębski przekazał pozdrowienia dla Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Zwierzchnika Sił Zbrojnych Pana Karola NAWROCKIEGO. Pan Prezydent RP przekazał podziękowania dla Organizatorów za kultywowanie pamięci o Powstaniu Styczniowym i za przesłane zaproszenie na brzozowskie uroczystości (podziękowania z Kancelarii Prezydenta RP przekazał dr Konrad Filip Komarnicki z Biura Dziedzictwa Narodowego i Inicjatyw Obywatelskich).

Swój list skierował Prezes Prawa i Sprawiedliwości Pan Jarosław KACZYŃSKI, który uwypuklił patriotyzm Powstańców, Ich heroizm i poświęcenie oraz wskazał na realizację przez nas Ich testamentu, czyli stania na straży naszej wolności, polskości oraz suwerenności naszej Ojczyzny, co możemy czynić tylko wtedy gdy pozostaniemy świadomą siebie wspólnotą, kultywującą swoją pamięć historyczną.

Również swój list skierował Poseł na Sejm RP Pan Marek KUCHCIŃSKI, który wskazał, iż Powstanie Styczniowe to symbol niezłomności ducha Narodu, umiłowania wolności oraz gotowości do poświęcenia najwyższych wartości w imię niepodległej Polski a brzozowskie uroczystości są wyrazem pamięci, ale także zobowiązania – aby pielęgnować patriotyzm, szacunek dla historii i odpowiedzialność za przyszłość naszej wspólnoty narodowej.

Następnie, po odczytaniu uroczystych adresów, pod Tablicą upamiętniającą Powstańców Styczniowych została złożona Biało-Czerwona wiązanka kwiatów i zapalone Biało-Czerwone światła pamięci w hołdzie Bohaterom Powstania Styczniowego w Polsce, Litwie i Rusi. Jako pierwszy hołd złożył, zapalając Biało-Czerwone światło pamięci, najmłodszy uczestnik naszej uroczystości Aleksander KĘDRA wraz z dziadkiem Panem Zdzisławem KĘDRĄ, Starszym Cechu Rzemiosł Różnych i Przedsiębiorcą w Brzozowie w asyście Pani Marioli KĘDRY, córki Pana Zdzisława. Następnie w hołdzie Rodakom i Obywatelom Miasta i Powiatu Brzozowskiego Uczestnikom i Bohaterom Powstania Styczniowego w Polsce, Litwie i Rusi W imieniu Mieszkańców Brzozowa, Parafian, Rodaków i Współobywateli Biało- Czerwoną Wiązankę oraz Światła Pamięci złożyli Organizatorzy Uroczystości, Zarząd Powiatu Brzozowskiego i JS 2222 Brzozów w osobach: Przewodniczącego Rady Powiatu Brzozowskiego i Przewodniczącego Klubu Gazety Polskiej w Brzozowie Pana Henryka KOZIKA, Wicestarosty Brzozowskiego Pana Adama JAJKI, Konfratera Korpusu Oficerów Zawodowych Wojsk Lądowych Pana kpt. Jana JASTRZĘBSKIEGO oraz Strzelców JS 2222 BRZOZÓW wraz z Komendantem JS 2222 Panem mł. komp. ZS Janem GIEFERTEM. Kolejnymi oddającymi hołd Powstańcom Styczniowym zapaleniem Biało-Czerwonych świateł pamięci byli: Przewodnicząca Komisji Budżetu, Finansów i Rozwoju Gospodarczego Rady Powiatu Pani Alina MALINOWSKA wraz z Członkiem Zarządu Powiatu Brzozowskiego Panem Markiem CHĘCIEM, Wiceprzewodnicząca Młodzieżowej Rady Powiatu Brzozowskiego Pani Emilia CHĘĆ, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Brzozowie Pan starszy brygadier Krzysztof FOLTA i Zastępca Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Sanoku Pan starszy brygadier Krzysztof MARSZAŁEK, Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Brzozowie Pan Józef KOŁODZIEJ, Delegacja Muzeum Regionalnego im. Adama Fastnachta w Brzozowie w osobach Dyrektora Muzeum Pana Dariusza KAMIŃSKIEGO oraz kustoszów Muzeum Pani Agnieszki ADAMSKIEJ i Pana Mateusza PODKULA, Druhny z Drużyny Harcerskiej „BIAŁE KRUKI” ze Wzdowa, reprezentujące Hufiec Brzozów ZHP.

Pamiątkowe Epitafium, pod którym oddano hołd Powstańcom Styczniowym, znajduje się na filarze nawy bocznej i zawiera 28 nazwisk Obywateli Powiatu Brzozowskiego uczestników, organizatorów i aktywistów Powstania Styczniowego w latach 1863-1864.

Tablica opatrzona jest obustronną wstęgą z datami 1863 i 2013 i spięta pośrodku trójpolowym herbem Rzeczpospolitej z 1863 roku (zawiera herby Korony Królestwa Polskiego, Litwy i Rusi). Została tam umieszczona staraniem i z inicjatywy Posła na Sejm RP Piotra Babinetza, Przewodniczącego Rady Powiatu Brzozowskiego Henryka Kozika oraz Jednostki Strzeleckiej 2222 kierowanej przez Jana Gieferta w 2013 roku w 150 rocznicę wybuchu powstania Styczniowego. Pierwszymi bohaterami wymienionymi na tablicy są Starosta Brzozowski Jan Kalita de Brenzenheim i jego Żona Barbara z Komorowskich Kalita de Brenzenheim aktywnie organizujący i wspierający powstanie. W tym miejscu należy dodać, za Karolem Kalitą de Brenzenheim (płk „Rębajło”) autorem publikacji „Ze wspomnień krwawych walk”, iż byli to rodzice sześciu synów, którzy czynnie walczyli w Powstaniu Styczniowym: Józef (służył w kawalerii), Ludwik (sześć lat spędził na Syberii), Roman (ranny w prawą nogę), Stanisław i Władysław (obaj polegli w bitwie w Lubelskiem) i najsłynniejszego Karol (pułkownik ps. Rębajło, dowódca Pułku Stopnickiego, dzierżawca Golcowej). Jednym z upamiętnionych jest Alojzy Malawski, który walczył w elitarnym oddziale Żuawów Śmierci (z arab. zuāwa, nazwa przyjęta od berberyjskiego plemienia Kabylów), czyli jakbyśmy dzisiaj powiedzieli w oddziale komandosów. Znakiem oddziału była czarna chorągiew z białym krzyżem i napis: W IMIĘ BOŻE – 1863 ROK. Pozostałych brzozowskich Powstańców Styczniowych wymienia napis znajdujący się na pamiątkowej tablicy, który brzmi „W HOŁDZIE RODAKOM / MIESZKAŃCOM BRZOZOWA / BOHATEROM POWSTANIA STYCZNIOWEGO / W 150. ROCZNICĘ JEGO WYBUCHU /-/ DE BRENZENHEIM KALITA JAN / DE BRENZENHEIM KALITA BARBARA Z KOMOROWSKICH / BUCZEK JAN / DZIEDZIC JAN LEON / JANUSZKIEWICZ FERDYNAND JÓZEF / KS. GRODZICKI WINCENTY / KOLASIŃSKI IGNACY / KOLASIŃSKI WALENTY / KORCZYŃSKI ALEKSANDER / KRUCZEK WOJCIECH / LERNER IZAAK ABRAHAM / LEWICKI ANTON I/ MALAWSKI ALOJZY / MICIAK JÓZEF / NOGAJ STANISŁAW / ORŁOWSKI IGNACY / OSTROWSKI JAN / OSTROWSKI MICHA Ł/ PYSZYŃSKI LEON / PYSZYŃSKI ADOLF MODEST / SCHMIDT JAN / SKOCKI EMIL / SZAŁAJKO JÓZEF / SZKLARZ JAN / TRUSZKOWSKI LEOPOL D/ WISŁOCKI KSAWERY / ZIEMIAŃSKI JÓZEF / ZIEMIAŃSKI STANISŁAW /-/ A.D.22.01.2013”.

Jak wynika z kwerendy źródeł zamieszczonych w intrenecie po płk. Karolu Kalicie de Brenzenheim Rębajle zachowało się dwie szable w tym austriacka szabla kawaleryjska wz. 1850 (wykonana jako upominek) z wiele mówiącymi inskrypcjami. Po stronie zewnętrznej umieszczono nabijany złotem wizerunek T. Kościuszki z podpisem „TADEUSZ KOŚCIUSZKO 1794”. Nieco niżej znajduje się wierszowana sentencja „W TWOJĄ DZIELNĄ BITNĄ DŁOŃ / WDZIĘCZNI BRACIA DAJĄ BROŃ / BIJ JAK DOTĄD DZIELNIE WROGA / ZA OJCZYZNĘ W IMIĘ BOGA”. Po drugiej stronie głowni znajduje się tak samo wykonany wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej z Dzieciątkiem otoczony napisem „POD TWOJĄ OBRONĘ / UCIEKAMY SIĘ”. Na grzbiecie umieszczono dedykację wykonaną srebrem „DZIELNEMU RĘBAJLE / ŻYCZLIWI RODACY 1864 R.” (pełny opis pod linkiem www.muzeumwp.pl).
Z Ziemią Brzozowską związana jest też historia, która wydarzyła się po bitwie pod Grochowiskami, która rozegrała się 18 marca 1863 r. (walczył tu m.in. późniejszy brat Albert Chmielowski, od 1989 roku Święty Kościoła katolickiego). W okolicach Dąbrówki Starzeńskiej niedaleko Dynowa ukrywał się dyktator powstania Marian Langiewicz. Gościł go u siebie August Starzeński, który ułatwił mu późniejszą ucieczkę przed pościgiem.

LINKI do relacji filmowej i fotograficznej:

www.youtube.com

powiatbrzozow.pl

Opracował: kpt. Jan Jastrzębski,
film i zdjęcia: Jan Giefert, powiatbrzozow.pl