Blisko 28 mln zwróconych opakowań. System kaucyjny w Polsce nabiera rozpędu

Od października 2025 roku w Polsce funkcjonuje powszechny system kaucyjny dla opakowań po napojach. W ciągu pierwszych miesięcy jego działania konsumenci zwrócili już niemal 28 milionów opakowań. Rząd zapowiada dalszy rozwój systemu, a nowe przepisy mają dodatkowo ułatwić oddawanie szklanych butelek.

Powszechny system kaucyjny działa w Polsce od października 2025 roku i – jak wskazuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska – pierwsze miesiące jego funkcjonowania przynoszą wyraźne efekty. Do obrotu trafiło dotąd około 530 milionów opakowań objętych kaucją, a konsumenci zwrócili już blisko 28 milionów z nich.

– Ta różnica jest naturalna i wynika ze specyfiki obrotu towarowego – od momentu wprowadzenia opakowania na rynek, przez sprzedaż i konsumpcję, do jego zwrotu może minąć choćby kilka miesięcy. Najważniejsze jest to, iż system działa zgodnie z planem i rozwija się dynamicznie, szczególnie od początku tego roku – mówi Anita Sowińska, wiceministra klimatu i środowiska.

Jak działa system kaucyjny

Nowy system został zaprojektowany w taki sposób, aby był jak najprostszy dla konsumentów. Oddanie opakowania nie wymaga okazania paragonu, a klient nie jest związany z konkretnym sklepem. Oznacza to, iż każdą prawidłowo oznakowaną butelkę lub puszkę można zwrócić w dowolnym punkcie zbiórki uczestniczącym w systemie.

Placówki handlowe o powierzchni powyżej 200 m² mają obowiązek przyjmować opakowania objęte kaucją. Mniejsze sklepy mogą dołączyć do systemu dobrowolnie. Punkty zbiórki muszą przyjąć każde oznakowane opakowanie, niezależnie od marki czy rodzaju napoju, a także od tego, czy dany produkt znajduje się w ofercie sklepu.

Zwrot może odbywać się na dwa sposoby – automatycznie w specjalnych automatach lub manualnie. jeżeli urządzenie jest nieczynne lub nie przyjmuje opakowania mimo prawidłowego oznaczenia, sklep ma obowiązek rozliczyć kaucję manualnie, np. przy kasie. W przypadku automatów klient może otrzymać bon, który ma prawo wymienić na gotówkę.

Zmiany dotyczące szklanych butelek

Równolegle z powszechnym systemem kaucyjnym wciąż funkcjonują systemy zwrotu szklanych butelek wielokrotnego użytku. Po nowelizacji przepisów mogą one działać do końca 2028 roku.

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych w nowych regulacjach jest zniesienie obowiązku okazywania paragonu przy oddawaniu szklanych butelek. Ma to ułatwić konsumentom korzystanie z systemu i zwiększyć liczbę opakowań trafiających do ponownego wykorzystania.

Producenci napojów, którzy chcą kontynuować dotychczasowe systemy zbiórki, muszą zgłosić taką decyzję ministrowi adekwatnemu do spraw klimatu do końca marca 2026 roku.

Edukacja i kampania „Zwrotomocni”

Wdrażaniu systemu towarzyszą działania edukacyjne promujące recykling i odpowiedzialne gospodarowanie odpadami. Jedną z inicjatyw jest konkurs skierowany do uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy będą mogli zaprojektować scenariusz spotu promującego system kaucyjny w ramach kampanii „Zwrotomocni”.

Zanim rozpoczną pracę nad projektami, uczestnicy wezmą udział w warsztatach online prowadzonych przez ekspertów z branży reklamowej i filmowej. Najlepszy scenariusz zostanie zrealizowany jako profesjonalny spot i stanie się częścią ogólnopolskiej kampanii społecznej.

Zgłoszenia na warsztaty przyjmowane są do 12 kwietnia 2026 roku, natomiast prace konkursowe można przesyłać do 19 maja. Celem inicjatywy jest zwiększenie świadomości ekologicznej młodych ludzi oraz pokazanie, iż opakowania po napojach mogą być wartościowym surowcem w obiegu gospodarczym.