1 tydzień temu
Bezpieczeństwo na kolei, rozwój infrastruktury, finansowanie samorządów i szpitali, ochrona środowiska oraz zabezpieczenie środków na prowadzenie ośrodków adopcyjnych – to najważniejsze zagadnienia poruszane podczas październikowych posiedzeń komisji sejmowych i senackich z udziałem przedstawicieli Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie prac parlamentarnych Związek monitorował rozwiązania mające bezpośredni wpływ na funkcjonowanie województw, a także przedstawiał postulaty i uwagi strony samorządowej.
Październik 2026 roku był okresem intensywnych prac parlamentarnych nad projektami ustaw dotyczącymi funkcjonowania administracji publicznej, rozwoju regionalnego oraz realizacji zadań samorządowych. Przedstawiciele Związku Województw RP uczestniczyli w posiedzeniach komisji Sejmu i Senatu oraz zespołów parlamentarnych, analizując proponowane zmiany legislacyjne i ich konsekwencje dla samorządów województw.
Szczególne znaczenie miały dyskusje dotyczące przyszłorocznego budżetu państwa, finansowania regionalnej ochrony zdrowia, organizacji transportu publicznego oraz realizacji strategicznych inwestycji infrastrukturalnych.
6 października – bezpieczeństwo kolejowe, nowe przepisy drogowe i ochrona zwierząt
Pierwsze październikowe posiedzenia z udziałem przedstawicieli ZWRP odbyły się 6 października.
Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Infrastruktury przedstawiono propozycje Urzędu Transportu Kolejowego dotyczące poprawy bezpieczeństwa oraz ulepszenia funkcjonowania rynku kolejowego.
Wiceprezes UTK Kamil Wilde zaprezentował pakiet rozwiązań legislacyjnych i technologicznych obejmujących m.in. rozwój systemów monitoringu przejazdów kolejowo-drogowych, wykorzystanie sztucznej inteligencji do przewidywania zagrożeń oraz cyfryzację nadzoru nad bezpieczeństwem kolei.
Jednym z kluczowych elementów proponowanej reformy jest utworzenie Generatora Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego, który ma usprawnić analizowanie zdarzeń i raportowanie zagrożeń. Zapowiedziano również działania zmierzające do objęcia automatycznym monitoringiem około 500 przejazdów kolejowo-drogowych kategorii D.
Tego samego dnia Komisja Infrastruktury rozpatrywała rządowy projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym. Zakłada on wprowadzenie trzymiesięcznego zatrzymania prawa jazdy za szczególnie niebezpieczne zachowania na przejazdach kolejowych, w tym ignorowanie czerwonego światła czy omijanie zamkniętych zapór.
Przedstawiciel ZWRP uczestniczył również w posiedzeniu sejmowej Komisji Nadzwyczajnej do spraw ochrony zwierząt, podczas którego procedowano obywatelski projekt ustawy przygotowany w ramach inicjatywy „Stop Łańcuchom, Pseudohodowlom i Bezdomności Zwierząt”.
Projekt przewiduje m.in. obowiązkowe znakowanie psów i kotów, zaostrzenie zasad prowadzenia hodowli oraz zmianę standardów funkcjonowania schronisk. W trakcie dyskusji zwracano uwagę na konsekwencje organizacyjne i finansowe proponowanych rozwiązań dla samorządów. Ze względu na dużą liczbę zgłoszonych poprawek głosowanie nad nimi odroczono.
7 października – strategiczne inwestycje, droga S11 i wsparcie młodzieży
Kolejnego dnia kontynuowano prace sejmowej Komisji Infrastruktury nad przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych. Po rozpatrzeniu zgłoszonych propozycji projekt skierowano do trzeciego czytania na posiedzeniu plenarnym Sejmu.
Ważną częścią obrad była także informacja Ministerstwa Infrastruktury o stanie realizacji drogi ekspresowej S11, która docelowo ma połączyć Kołobrzeg z aglomeracją górnośląską.
Z przedstawionych informacji wynika, iż trasa będzie liczyć około 615 kilometrów i przebiegać przez województwa zachodniopomorskie, wielkopolskie, opolskie oraz śląskie. W październiku niemal 220 kilometrów drogi było już dostępnych dla kierowców, a kolejne odcinki znajdowały się na etapie realizacji lub przygotowań. Zakończenie całej inwestycji przewidywano około 2033 roku.
Istotne znaczenie dla rozwoju województw miało również posiedzenie połączonych sejmowych Komisji Infrastruktury oraz Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Rozpatrywano podczas niego poprawki do projektu ustawy o usprawnieniu procesu inwestycyjnego w zakresie kluczowych inwestycji infrastrukturalnych.
Projekt przewiduje skrócenie procedur administracyjnych związanych z realizacją inwestycji drogowych, kolejowych, portowych, lotniczych, energetycznych i przeciwpowodziowych.
Z perspektywy samorządów województw szczególnie ważne są propozycje skrócenia terminów wydawania decyzji inwestycyjnych z 90 do 60 dni oraz ograniczenia z 14 do 7 dni czasu w opiniowanie określonych inwestycji lotniskowych przez zarządy województw.
Podczas posiedzenia zgłoszono także propozycje rozszerzenia katalogu strategicznych przedsięwzięć, obejmujące m.in. inwestycje drogowe, kolejowe, hydrotechniczne i lotniskowe. Komisje nie rozszerzyły jednak wykazu inwestycji i skierowały projekt do dalszych prac.
7 października odbyło się również posiedzenie sejmowej Podkomisji Stałej do spraw Rodziny, poświęcone działalności Ochotniczych Hufców Pracy.
Dyskutowano o modernizacji infrastruktury OHP, rozwoju cyfrowych narzędzi edukacyjnych, dostępie do Systemu Informacji Oświatowej oraz możliwościach rozszerzenia działalności edukacyjnej i zawodowej skierowanej do młodzieży.
8 października – cyfryzacja pomocy publicznej i uwzględniona uwaga ZWRP
8 października przedstawiciel Związku Województw RP uczestniczył w posiedzeniu połączonych sejmowych Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz do Spraw Deregulacji.
Przedmiotem obrad był rządowy projekt ustawy zakładający uproszczenie procedur udzielania pomocy publicznej, przede wszystkim poprzez utworzenie Centralnego Rejestru Pomocy Publicznej.
Nowe rozwiązania mają ograniczyć obowiązki dokumentacyjne przedsiębiorców ubiegających się o pomoc de minimis oraz usprawnić weryfikację wcześniej otrzymanego wsparcia.
W toku konsultacji Związek Województw RP przekazał uwagę Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego dotyczącą konieczności doprecyzowania zasad ogólnodostępności i nieodpłatności rejestru beneficjentów pomocy de minimis. Uwaga została uwzględniona w projekcie.
Zmiany mają znaczenie także dla urzędów marszałkowskich, które jako podmioty udzielające pomocy publicznej będą korzystać z nowego systemu raportowania i weryfikacji danych.
Po zakończeniu pierwszego czytania połączone komisje skierowały projekt do dalszego procedowania bez wprowadzania poprawek.
fot. Piotr Tracz/ Kancelaria Sejmu
12 października – ciepło odpadowe i ekologiczny recykling statków
12 października przedstawiciel ZWRP uczestniczył w posiedzeniu połączonych senackich Komisji Gospodarki Narodowej i Innowacyjności, Klimatu i Środowiska oraz Ustawodawczej.
Tematem obrad był projekt nowelizacji Prawa energetycznego, dotyczący definicji ciepła odpadowego i chłodu odpadowego, w szczególności energii odzyskiwanej w instalacjach termicznego przekształcania odpadów.
W ramach uzgodnień Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, za pośrednictwem Biura Związku Województw RP, przekazał uwagę dotyczącą sposobu kwalifikowania ciepła odzyskiwanego w takich instalacjach.
Wskazano na potrzebę zapewnienia jednoznacznych zasad rozróżniania ciepła odpadowego i energii pochodzącej z odnawialnych źródeł, aby uniknąć dodatkowych komplikacji administracyjnych.
Zgłoszone wątpliwości zostały uwzględnione w toku prac poprzez propozycję poprawki Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Tego samego dnia senackie Komisje Klimatu i Środowiska oraz Spraw Zagranicznych zajmowały się również sprawą ratyfikacji międzynarodowej konwencji z Hongkongu dotyczącej bezpiecznego i ekologicznie racjonalnego recyklingu statków.
Podkreślano, iż jej przyjęcie ma charakter dostosowawczy do obowiązujących standardów międzynarodowych i nie powinno powodować dodatkowych obciążeń finansowych dla samorządów. Komisje jednogłośnie opowiedziały się za przyjęciem projektu.
20 października – budżet państwa na 2027 rok i finanse samorządów
W drugiej połowie miesiąca istotną część prac parlamentarnych z udziałem ZWRP stanowiło opiniowanie projektu ustawy budżetowej na 2027 rok.
20 października sejmowa Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych analizowała rozwiązania dotyczące dochodów jednostek samorządu terytorialnego, rezerw celowych oraz finansowania zadań publicznych.
Według przedstawionych danych łączne dochody samorządów z udziałów w PIT i CIT oraz subwencji mają wynieść w 2027 roku około 291 mld zł, czyli o 17,7 mld zł więcej niż rok wcześniej.
Dyskusja koncentrowała się jednak również na ograniczaniu wybranych rezerw budżetowych i konsekwencjach tych zmian dla realizacji zadań samorządowych.
Szczególne zastrzeżenia dotyczyły środków na usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz finansowanie zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego.
Przedstawiciele strony samorządowej zwracali uwagę na konieczność zapewnienia odpowiedniego poziomu finansowania obowiązków przekazywanych samorządom przez administrację rządową.
Ostatecznie wszystkie rozpatrywane części projektu budżetu uzyskały pozytywną opinię Komisji.
21 października – transport publiczny i trudna sytuacja finansowa szpitali samorządowych
21 października przedstawiciel Związku Województw RP uczestniczył w posiedzeniu połączonych sejmowych Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Infrastruktury.
Głównym zagadnieniem było finansowanie Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych, na który w projekcie budżetu państwa na 2027 rok przewidziano 1,075 mld zł.
Podczas posiedzenia zwracano uwagę, iż utrzymanie finansowania na poziomie poprzedniego roku, przy jednoczesnym wzroście kosztów funkcjonowania przewozów, może utrudnić rozwój i utrzymanie części regionalnych oraz lokalnych połączeń autobusowych.
W dyskusji powrócił również temat przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu. Ministerstwo Infrastruktury zapowiedziało kontynuowanie prac nad rozwiązaniami legislacyjnymi w tym obszarze.
Równie ważnym wydarzeniem tego dnia było posiedzenie Parlamentarnego Zespołu do spraw Szpitali Samorządowych, poświęcone finansowaniu świadczeń zdrowotnych oraz pogarszającej się sytuacji ekonomicznej placówek prowadzonych przez samorządy.
Przedstawiciel Narodowego Funduszu Zdrowia zaprezentował dane dotyczące rozliczania świadczeń, w tym nadwykonań w szpitalach powiatowych i wojewódzkich.
Według informacji przedstawionych podczas obrad wartość niesfinansowanych świadczeń limitowanych wykonanych przez szpitale wojewódzkie w 2025 roku wynosiła, według cen umownych, ponad 923 mln zł.
Wskazano również na znaczącą skalę nierozliczonych świadczeń za pierwsze dwa kwartały 2026 roku.
Przedstawiciele NFZ poinformowali o procedowanej zmianie planu finansowego, która mogłaby umożliwić przeznaczenie dodatkowych środków na pokrycie części zaległych należności.
Niepokojące dane zaprezentowali także przedstawiciele środowiska szpitali powiatowych. Z przedstawionej analizy wynikało, iż liczba szpitali wykazujących stratę netto wzrosła z 332 w 2025 roku do 491 w drugim kwartale 2026 roku. W przypadku szpitali wojewódzkich liczba placówek ze stratą zwiększyła się z 77 do 118.
Dyskutowano również o problemach z płynnością finansową, niewystarczającej wycenie świadczeń oraz opóźnieniach w rozliczeniach z NFZ.
22 października – ZWRP apeluje o zabezpieczenie finansowania ośrodków adopcyjnych
22 października przedstawiciel Związku Województw RP uczestniczył w posiedzeniu sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, poświęconym opiniowaniu projektu budżetu państwa na 2027 rok.
Podczas obrad analizowano m.in. finansowanie programów społecznych, Funduszu Solidarnościowego, Funduszu Pracy oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Szczególne zaniepokojenie budziły ograniczenia środków przeznaczonych na asystencję osobistą i opiekę wytchnieniową.
Przedstawiciel Związku Województw RP zaprezentował stanowisko Zarządu Związku dotyczące konieczności zapewnienia odpowiednich środków na prowadzenie ośrodków adopcyjnych.
Związek zwrócił uwagę, iż projekt budżetu państwa przewidywał finansowanie tego zadania zleconego samorządom województw jedynie na pierwsze półrocze 2027 roku.
ZWRP wskazał tym samym na potrzebę zabezpieczenia środków umożliwiających nieprzerwane funkcjonowanie ośrodków adopcyjnych przez cały rok budżetowy.
Przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnili, iż odpowiedzialność za zapewnienie adekwatnego poziomu finansowania w budżecie państwa spoczywa na Ministrze Finansów.
Pomimo zgłaszanych zastrzeżeń Komisja pozytywnie zaopiniowała rozpatrywane części projektu budżetu.
26 października – ochrona środowiska, gospodarka odpadami i inwestycje strategiczne
26 października przedstawiciel Związku Województw RP uczestniczył w kolejnych posiedzeniach komisji senackich.
Podczas posiedzenia Komisji Klimatu i Środowiska rozpatrzono nowelizację Prawa ochrony środowiska, obejmującą m.in. procedury wydawania pozwoleń zintegrowanych oraz zasady prowadzenia kontroli środowiskowych.
Zmiany mają uprościć wybrane obowiązki administracyjne, w tym procedury związane z dostosowywaniem pozwoleń do konkluzji najlepszych dostępnych technik (BAT).
Z punktu widzenia samorządów województw znaczenie mają również regulacje dotyczące adekwatności organów ochrony środowiska oraz nowych zasad rozpatrywania zastrzeżeń do protokołów kontroli gospodarowania wodami.
Tego samego dnia Komisja Klimatu i Środowiska zajmowała się zagadnieniem rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).
Podczas posiedzenia wskazywano na rosnące koszty gospodarki odpadami komunalnymi, które w 2025 roku osiągnęły blisko 15,5 mld zł.
Przedstawiciele samorządów oraz branży komunalnej podkreślali konieczność zwiększenia udziału producentów opakowań w finansowaniu systemu gospodarowania odpadami.
Według przedstawionych szacunków wdrożenie nowych rozwiązań mogłoby ograniczyć obciążenia mieszkańców o około 4,50–5 zł miesięcznie na osobę.
W toku dyskusji zgłoszono także zastrzeżenia dotyczące zasad podziału środków, mechanizmów finansowania systemu oraz roli Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Trzecim istotnym wydarzeniem 26 października było wspólne posiedzenie senackich Komisji Klimatu i Środowiska oraz Infrastruktury.
Powrócono do projektu ustawy o usprawnieniu procesu inwestycyjnego w zakresie kluczowych inwestycji infrastrukturalnych, rozpatrywanego wcześniej w Sejmie.
Dyskusja dotyczyła przyspieszenia realizacji inwestycji drogowych, kolejowych, lotniczych, energetycznych i przeciwpowodziowych oraz uproszczenia procedur administracyjnych.
Rozpatrzono również propozycje rozszerzenia katalogu inwestycji strategicznych, jednak nie uzyskały one poparcia komisji. Przyjęto wyłącznie poprawki legislacyjne i doprecyzowujące, kierując ustawę do dalszych prac w Senacie.
fot. Kancelaria Senatu
28 października – ZWRP przedstawia postulaty dotyczące opłat za zezwolenia na obrót alkoholem
Ostatnie z ujętych w październikowym zestawieniu posiedzeń odbyło się 28 października.
Przedstawiciel Związku Województw RP uczestniczył we wspólnym posiedzeniu senackich Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej oraz Zdrowia.
Przedmiotem obrad była nowelizacja przepisów o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, której celem jest ograniczenie negatywnych skutków spożywania alkoholu oraz wzmocnienie ochrony zdrowia publicznego.
W trakcie posiedzenia przedstawiciel ZWRP zaprezentował konkretne postulaty dotyczące zwiększenia opłat za wydawanie przez marszałków województw zezwoleń na hurtowy obrót napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu.
Związek Województw RP zaproponował podwyższenie opłaty stałej z 4 tys. zł do 8 tys. zł oraz opłaty procentowej z 0,4% do 0,8%.
Dodatkowo przedstawiono propozycję zwiększenia do 2 tys. zł opłaty za wydanie zezwolenia na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów alkoholowych o zawartości do 18% alkoholu.
Związek podkreślił również potrzebę zachowania celowego charakteru wpływów z tych opłat, stanowiących dochody budżetów województw.
Środki te są istotnym źródłem finansowania wojewódzkich programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
Podczas obrad analizowano także skutki proponowanych ograniczeń dla przedsiębiorców, branży alkoholowej oraz producentów regionalnych. Ze względu na rozbieżności stanowisk i zgłoszone uwagi legislacyjne komisje nie zakończyły prac nad ustawą w październiku.
fot. Tomasz Ozdoba/Kancelaria Senatu
ZWRP w dialogu parlamentarnym – głos regionów w procesie stanowienia prawa
Październikowe posiedzenia komisji i zespołów parlamentarnych potwierdziły szeroki zakres zagadnień mających bezpośredni wpływ na funkcjonowanie samorządów województw.
Od transportu i infrastruktury, przez ochronę środowiska i gospodarkę odpadami, po politykę społeczną, ochronę zdrowia i finanse publiczne – w każdym z tych obszarów decyzje podejmowane na szczeblu centralnym przekładają się na możliwości realizacji zadań przez regiony.
Szczególnie istotnym elementem październikowej aktywności Związku Województw RP było przedstawianie konkretnych postulatów i uwag samorządowych, w tym dotyczących funkcjonowania systemu pomocy publicznej, zasad kwalifikowania ciepła odpadowego, zapewnienia całorocznego finansowania ośrodków adopcyjnych oraz zwiększenia dochodów województw z opłat za zezwolenia na obrót hurtowy alkoholem.
Udział przedstawicieli Związku w pracach Sejmu i Senatu umożliwia bieżące monitorowanie procesu legislacyjnego, identyfikowanie konsekwencji proponowanych rozwiązań oraz przekazywanie parlamentarzystom i przedstawicielom administracji rządowej stanowisk samorządów województw.
Związek Województw RP kontynuuje działania na rzecz uwzględniania głosu regionów w stanowieniu prawa, ze szczególnym uwzględnieniem stabilnego finansowania zadań publicznych, rozwoju regionalnego i wzmacniania roli samorządów województw w systemie administracji publicznej.
