2 godzin temu
Przez lata miliony Polaków pracujących na umowach zlecenie lub prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą były traktowane przez Kodeks pracy jak obywatele drugiej kategorii. Mimo ciężkiej pracy i płacenia podatków, ich staż urlopowy stał w miejscu. Rok 2026 przyniósł długo wyczekiwaną rewolucję. Nowe przepisy pozwalają wliczyć okresy nieetatowe do stażu pracy, co otwiera drogę do dłuższego urlopu i wyższych dodatków. Efekt? Szturm na serwery ZUS. Sprawdź, jak zdobyć zaświadczenie, które może być warte tysiące złotych.
Fot. Warszawa w Pigułce
Koniec podziału na „lepszych” i „gorszych” pracowników
Do niedawna polski rynek pracy był podzielony grubą kreską. Po jednej stronie stali etatowcy z umową o pracę, którym każdy miesiąc wliczał się do stażu, gwarantując po 10 latach prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Po drugiej stronie była armia „zleceniobiorców” i samozatrudnionych. Ci, choćby po 15 latach ciężkiej pracy, w świetle przepisów byli traktowani jak nowicjusze, którym przysługuje zaledwie 20 dni wolnego po przejściu na etat.
Ten niesprawiedliwy dualizm właśnie odchodzi do lamusa. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zrealizowało zapowiedzi wliczania okresów zatrudnienia niepracowniczego do stażu pracy. Zmiana jest fundamentalna:
- Osoby, które pracowały na umowach cywilnoprawnych (zlecenie, agencyjna), zyskują zaliczenie tych lat do stażu.
- Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą również mogą doliczyć ten czas do swojej kariery zawodowej.
W praktyce oznacza to szybsze nabycie prawa do wyższego wymiaru urlopu (26 dni zamiast 20), dłuższego okresu wypowiedzenia, a w sferze budżetowej – prawa do nagród jubileuszowych i dodatku stażowego.
Lawina wniosków. ZUS pracuje pełną parą
Polacy błyskawicznie zrozumieli, iż gra toczy się o konkretne pieniądze i dni wolne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych został zasypany wnioskami o wydanie zaświadczeń potwierdzających okresy podlegania ubezpieczeniom. Jak poinformował rzecznik ZUS Wojciech Ściwiarski, do systemu wpłynęło już ponad 405 tysięcy wniosków.
Urzędnicy dwoją się i troją – do 5 lutego rozpatrzono niemal 300 tysięcy spraw i wydano blisko 650 tysięcy zaświadczeń. Dokument ten jest kluczem do sukcesu: należy go przedstawić obecnemu pracodawcy (kadrom), aby ten przeliczył staż pracy na nowo i zaktualizował uprawnienia pracownicze.
Uwaga na pułapki! Kto odejdzie z kwitkiem?
Niestety, nie każdy okres pracy zostanie zaliczony. ZUS wydał już ponad 65 tysięcy decyzji odmownych. Największym rozczarowaniem mogą być lata studenckie.
Dlaczego? Kluczem jest oskładkowanie.
- Studenci do 26. roku życia: Praca na zleceniu w tym okresie jest zwolniona ze składek ZUS. Skoro nie było składek, ZUS nie ma tego w systemie jako okresu ubezpieczeniowego i odmówi wydania zaświadczenia zaliczanego do stażu pracy.
- Ulga na start: Przedsiębiorcy korzystający z „ulgi na start” (płacący tylko składkę zdrowotną) mogą mieć problem z zaliczeniem tego okresu, chyba iż przepisy szczegółowe stanowią inaczej (ZUS potwierdza okresy objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub zdrowotnymi w specyficznych przypadkach).
- Błędy formalne: Brak zgłoszenia do ubezpieczeń przez nieuczciwego zleceniodawcę w przeszłości również skutkuje odmową.
Jak złożyć wniosek? Tylko przez internet
Zapomnij o staniu w kolejce w oddziale. Procedura jest w pełni cyfrowa. Wniosek o wydanie zaświadczenia (formularz USP) można złożyć wyłącznie elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE/eZUS).
Decyzję i zaświadczenie również otrzymasz w formie elektronicznej na swój profil. Dokument ten jest opatrzony kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną ZUS i ma taką samą moc prawną jak papierowy dokument z pieczątką. Możesz go pobrać, wydrukować lub przesłać mailem do działu HR w swojej firmie.
Warto się pospieszyć. Nowe przepisy w sferze budżetowej obowiązują już od 1 stycznia 2026 r., natomiast prywatni pracodawcy będą musieli honorować nowy staż pracy od 1 maja 2026 r.. Złożenie wniosku teraz pozwoli uniknąć zatorów w maju, gdy ruszy druga fala zainteresowanych.
Podstawa prawna
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.):
Reguluje kwestie wymiaru urlopu wypoczynkowego (art. 154) zależnego od stażu pracy (10 lat stażu = 26 dni urlopu). Nowelizacje wprowadzające wliczanie okresów niepracowniczych (zlecenia, B2B) do stażu pracowniczego.
2. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych:
Określa zasady podlegania ubezpieczeniom oraz ewidencjonowania okresów składkowych na koncie ubezpieczonego w ZUS, co jest podstawą do wydania zaświadczenia o przebiegu ubezpieczeń.
3. Przepisy wprowadzające zmiany w 2026 r. (na podstawie informacji z tekstu):
Obowiązek honorowania okresów niepracowniczych w sferze budżetowej od 1 stycznia 2026 r. oraz u pozostałych pracodawców od 1 maja 2026 r..
