Niezwykłą lekturą na ten temat jest rozprawa habilitacyjna prof. Kazimierza Godorowskiego Psychologia i psychopatologia hitlerowskich obozów koncentracyjnych. Próba analizy postaw i zachowań w warunkach ekstremalnych obciążeń, wydana przez ATK (Warszawa).
Profesor Godorowski pisze, iż ludzie, od których z uwagi na wykształcenie, zajmowane eksponowane stanowiska w przeszłości należałoby oczekiwać wysokich moralnych standardów zachowań w chwili próby najczęściej zawodzili. Okazywali się słabi.
Zeznania i dowody
Audycja Wbrew Cenzurze (jej pierwsza część) Konfident ochotnik na YouTube skłania do refleksji nad tym tematem. Albowiem przedstawiono w niej oryginalne materiały, między innymi z zeznań przed prokuratorem, na szkodę byłego polityka Samoobrony Mateusza Piskorskiego, którego akurat wówczas zatrzymano w areszcie wydobywczym. De facto na wniosek ukraińskiego SBU, za udział w składzie międzynarodowej komisji na Krymie, czuwającej nad przebiegiem krymskiego referendum dotyczącego przyłączenia Krymu do Rosji.
Podłość w cenie
Zgadzam się ze stwierdzeniem, które padło z ust Mateusza Piskorskiego, mówiącym o tym, iż w tej chwili – w nowej kapitalistycznej, rzeczywistości – nastąpiły negatywne zmiany w ludzkim zachowaniu. Przykładem tego niech będzie fakt, iż przed laty zwrócił się do mnie mój kolega, nauczyciel akademicki, posiadający tytuł doktora habilitowanego, który kandydował wówczas w wyborach parlamentarnych i poprosił mnie o pomoc w szukaniu tak zwanych haków na swoich wyborczych konkurentów, w tym także z partii, która wprowadziła go na listę wyborczą (sic!). Po latach został przez tę partię doceniony. Z partyjnego nadania został polskim ambasadorem.
Donosiciele
W okresie PRL-u, donosicielstwem przeważnie zajmowali się „utrwalacze władzy ludowej”, którzy po zakończeniu służby w szeregach bezpieczniackich chcieli się zająć szeroko rozumianą, niczym nie skrępowaną „działalnością gospodarczą”, o czym między innymi jest mowa w obu moich felietonach Nałaki & company oraz Stryj konfident. Doznałem w moim życiu dużo przykrości z powodu plotkarzy i ich donosicielstwa. Konfidentów działających nie tylko w gronie najbliższych mi osób będących w moim otoczeniu, o czym pisałem w felietonie Seryjni samobójcy. W okresie PRL-u, po moim przyjeździe z Wiednia, po kilku dniach doręczono mi wezwanie do stawienia się w siedzibie powiatowej Służby Bezpieczeństwa w Oświęcimiu. Z treści zadawanych mi pytań przez SB-ków wywiodłem, iż pewna osoba z najbliższej rodziny (działaczka PZPR) i jej doniesienia (treść tych doniesień na mój temat) były powodem wezwania mnie przez SB po powrocie do kraju, co później ona sama potwierdziła w szczerej rozmowie ze mną. Cierpienia i zdany mi ból zahartowały mnie. Wpłynęły na mój stosunek do ludzi.
O psychopatologii
Wydarzenia, te doprowadziły do zainteresowania się z mojej strony kwestiami związanymi z osobowością donosicieli, plotkarzy oraz wszelkiej maści konfidentów. Ciekawą popularnonaukową książką godną polecenia w temacie plotkarstwa jest książka autorstwa Klausa Thiele-Dohrmanna Psychologia plotki wydana przez PIW w 1960 roku. Od wieków oczywistym jest, iż istnieją tak zwane niebezpieczne osobowości. Usystematyzowane zostały one w książce autorstwa Joe Navarro i Toni Sciarry Poynter Niebezpieczne osobowości (ang. Dangerous Personalities). Autor, były agent i profiler FBI, opisuje cztery główne typy toksycznych i potencjalnie destrukcyjnych ludzi. Skupia się na ich cechach rozpoznawczych, aby pomóc czytelnikowi chronić się przed manipulacją, przemocą i stratami emocjonalnymi. Natomiast książka z 2021 roku Roberta D. Hare’a Psychopaci są wśród nas jest pasjonującą lekturą uzupełniającą dla tych wszystkich, którzy chcą unikać z nimi kontaktu.
Objawy kliniczne
W świetle wieloletnich badań nad psychopatią, która jest powodem takich a nie innych, często nie ludzkich zachowań, stwierdzono, iż istnieje pewna grupa ludzi, których budowa mózgu posiada charakterystyczną dla psychopatów sieć powiązań neuronowych determinującą ich zachowanie. Charakterystyczna sieć powiązań neuronowych to powtarzalny i zorganizowany wzorzec komunikacji między różnymi obszarami mózgu. W neurobiologii układ ten bada się dzięki mapowania tzw. konektomu. Mózg wykorzystuje te powiązania do integracji zmysłów, myślenia czy odpoczynku. Cenną pozycją w pogłębianiu mojej wiedzy na ten temat okazała się też książka autorstwa prof. zwyczajnego psychiatrii w Tybindze, Ernsta Kretschmera Psychologia lekarska, wydana przez PZWL (Warszawa 1958). Książka w pewnym sensie jest podręcznikiem psychologii klinicznej dla lekarzy.
Inne czasy, te same metody
Patologiczna chęć szkodzenia innym jest w tej chwili zjawiskiem powszechnym, uprawianym przez wszelkiego rodzaju nieudaczników. Poczynając od „stryja konfidenta”, byłą żonę, zazdrosną siostrę czy też fałszywych kolegów i przyjaciół, niosących na sztandarach walkę z „ruskimi onucami”. W ramach walki o pokój, sprawiedliwość i panujący ład społeczny. Ten odwieczny proceder zawsze istniał! W średniowieczu rzucenie potwarzy o czarostwo, kończyło się śmiercią w ogromnych cierpieniach dla podejrzanego. Obecnie, w XXI wieku, rzucenie podejrzenia na Mateusza Piskorskiego przez ukraińskie SBU i jego lokalnych pomagierów stało się podstawą do wieloletniego procesu sądowego. Czasy się zmieniły, metody pozostały.
Eugeniusz Zinkiewicz
