1 godzina temu
Czy dawne wysypisko śmieci może stać się zieloną częścią miasta? Tak! – odpowiada absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej – Szymon Misiak. – Ale potrzeba na to czasu – zaznacza. Jego praca dyplomowa „Scenografie końca. Między zanikiem a odrodzeniem krajobrazu Baryczy” pokazuje zieloną przyszłość krakowskiego wysypiska odpadów komunalnych oraz proces transformacji tego miejsca rozpisany na pięć dekad.
Szymon Misiak zamiast proponować natychmiastowe, spektakularne zagospodarowanie problemu z zagospodarowaniem takich miejsc, opracowuje długofalowy scenariusz transformacji, w którym czas staje się jednym z głównych narzędzi projektowych. W swojej pracy dyplomowej proces rekultywacji wysypiska rozpisał na pięć faz.
Od „Wycofania” po „Odrodzenie”
Pierwszy etap – “Wycofanie” – to czas, w którym teren pozostaje objęty rygorem bezpieczeństwa środowiskowego. – przez cały czas działają systemy monitoringu, odgazowania i drenażu, a obecność człowieka jest ograniczona do niezbędnego minimum. W tym okresie możliwy jest demontaż nieaktywnych elementów infrastruktury i odzysk materiałów – mówi Szymon Misiak.
Kolejna faza – “Odwilż” – uruchamia biologiczne ożywienie. Projekt zakłada renaturalizację potoku Malinówka, rozwój roślinności łęgowej oraz punktowe nasadzenia w bezpiecznych strefach. W tym momencie pojawiają się pierwsze, kontrolowane formy udziału społecznego.
Trzeci etap to “Brama”, moment wprowadzenia architektury. – Nie jest to jeszcze szeroko otwarta przestrzeń publiczna, ale kontrolowany próg i zaplecze pracy specjalistów. Pojawiają się budynek, który rozpoczyna działalność jako laboratorium on site, służące badaniu i wspieraniu procesów rekultywacji – zaznacza młody architekt.
W czwartej fazie – “Wspólnota” – obszar stopniowo otwiera się na mieszkańców, przejmując funkcje edukacyjne, warsztatowe i ekspozycyjne. Pojawiają się pawilony (nazwane pawilonami dialogu i doświadczenia) ogrody społeczne oraz ścieżki edukacyjne.
Finałowy etap, czyli “Odrodzenie”, nie oznacza gotowego parku ani zamkniętego procesu rekultywacji. – To stan, w którym krajobraz może funkcjonować dalej z coraz mniejszą kontrolą człowieka – jako przestrzeń bardziej czytelna, różnorodna biologicznie i ponownie obecna w świadomości miasta – konkluduje swój plan Szymon Misiak.
Barycz może być przyjazna ludziom i przyrodzie
– Autor proponuje rozwiązania, które pozwalają stopniowo przywracać naturalne procesy środowiskowe, zwiększać ilość zieleni, poprawiać retencję wody oraz tworzyć warunki sprzyjające różnorodności biologicznej. Najważniejszym efektem proponowanych działań jest jednak możliwość odzyskania przez mieszkańców wartościowej przestrzeni zielonej – mówi dr hab. inż. arch. Kinga Racoń-Leja, prof. PK, promotorka pracy, podkreślając, iż jej wartością jest pokazanie, iż zdegradowany przez lata obszar Baryczy może ponownie stać się miejscem przyjaznym ludziom i przyrodzie.
– Nie chodzi tu o szybkie zastąpienie jednej funkcji drugą, ale o stworzenie warunków, w których krajobraz może odzyskać czytelność, bioróżnorodność i znaczenie publiczne. Tak można rozumieć odpowiedzialność miasta za własne zaplecze – za miejsca niewygodne, trudne, ale ważne dla jego przyszłości – tak swoją pracę ocenia sam autor.
Doceniona praca młodega architekta
Praca magisterska Szymona Misiaka pt. „Scenografie końca. Między zanikiem a odrodzeniem krajobrazu Baryczy” zyskała m.in. uznanie w ogólnopolskim konkursu Dyplom Roku Stowarzyszenia Architektów Polskich im. Zbyszka Zawistowskiego. Kapituła SARP uzasadniła wyróżnienie wskazując, iż temat rekultywacji składowisk odpadów wciąż pozostaje nierozwiązanym wyzwaniem, a samo zjawisko stanowi poważny, transgraniczny problem środowiskowy. Projekt absolwenta PK doceniono za podjęcie próby zmierzenia się z trudnym zagadnieniem, które paradoksalnie wciąż pozostaje w cieniu współczesnej dyskusji. „W projekcie autor nakreślił scenariusz długoterminowej transformacji zdegradowanego krajobrazu Baryczy, rozpisany na pięć dekad rekultywacji. Architektura uczestniczy tu w procesie przemian jako narzędzie mediacji, umożliwiając nie tylko ponowną interpretację historii tego miejsca, ale także głęboką refleksję nad scenariuszami jego przyszłego rozwoju” – czytamy w uzasadnieniu nagrody.
Projekt magisterski absolwenta PK został doceniony przyznaniem Grand Prix konkursu Dyplom Roku Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej oraz nagrodę główną w kategorii Architektura i Urbanistyka. Praca znalazła się też w finale Polsko-Niemieckiej Nagrody Integracyjnej BDA–SARP, organizowanej przez Bund Deutscher Architektinnen und Architekten oraz Stowarzyszenie Architektów Polskich. – Jestem jednym z 9 młodych architektów reprezentujących Polskę w tegorocznej edycji konkursu, którego finał odbędzie się we wrześniu w Deutsches Architektur Zentrum DAZ w Berlinie. Zostałem także zaproszony do reprezentowania Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej w prestiżowym konkursie Royal Institute of British Architects President’s Medals – Silver Medal – mówi Szymon Misiak.
Szymon Misiak (fot. Jakub Miśniakiewicz)
