Zanieczyszczenie powietrza ma bezpośredni wpływ na rozwój choroby Alzheimera

Potwierdziło to badanie 28 milionów Amerykanów. Długotrwała ekspozycja na drobne cząstki stałe zanieczyszczające powietrze jest bezpośrednio związana ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera, niezależnie od chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak udar czy nadciśnienie.

Badanie, prowadzone przez Yanling Deng z Uniwersytetu Emory, obejmowało analizę dokumentacji medycznej 27,8 miliona beneficjentów Medicare w wieku 65 lat i więcej w latach 2000–2018. Wnioski sugerują, iż PM2.5 — mikroskopijne cząstki mniejsze niż 2,5 mikrometra, które mogą przenikać do krwiobiegu — mogą oddziaływać na mózg przez bezpośrednie mechanizmy, a nie pośrednio poprzez powikłania sercowo-naczyniowe.

Naukowcy zidentyfikowali około 3 miliony nowych przypadków choroby Alzheimera w okresie badania. Analiza wykazała, iż ekspozycja na PM2.5 była związana ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera, przy czym jedynie około 4 procent przypadków wiązało się z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Większość związku pozostała istotna choćby po uwzględnieniu chorób przewlekłych.

Bezpośrednie mechanizmy oddziaływania na mózg

„W tym dużym ogólnokrajowym badaniu stwierdziliśmy, iż długotrwałe narażenie na drobne pyły wiązało się z wyższym ryzykiem choroby Alzheimera, głównie poprzez bezpośredni wpływ na mózg, a nie za pośrednictwem powszechnych chorób przewlekłych” – napisali badacze.

Niezależni eksperci potwierdzają wiarygodność mechanizmu biologicznego. „Zanieczyszczenia powietrza zawierają substancje chemiczne, które zwiększają stres oksydacyjny w mózgu. Te drobne cząsteczki mogą przedostawać się z krwi do mózgu, powodując uszkodzenia chemiczne” – powiedział profesor Ashley Bush z The Florey.

Badania mechanizmów sugerują, iż pył PM2.5 może przyspieszać neurodegenerację poprzez wiele ścieżek: bezpośrednie uszkodzenie tkanki mózgowej, nasilony stan zapalny oraz przyspieszoną akumulację toksycznych białek – beta-amyloidu i białka tau – charakterystycznych dla patologii choroby Alzheimera.

Zwiększona podatność po udarze mózgu

Osoby z przebytym udarem mózgu wykazywały większą podatność na wpływ zanieczyszczenia powietrza na ryzyko choroby Alzheimera. „Osoby z przebytym udarem mogą być szczególnie narażone na szkodliwe działanie zanieczyszczenia powietrza na zdrowie mózgu, co podkreśla istotny związek między czynnikami środowiskowymi a czynnikami ryzyka naczyniowego” – stwierdzili badacze.

Dr Sheona Scales z Alzheimer’s Research UK podkreśliła, iż badanie „wzmacnia przekonanie, iż zanieczyszczenie powietrza stanowi realne zagrożenie dla zdrowia mózgu” i iż wyniki sugerują, iż „zanieczyszczone powietrze może wpływać na mózg w sposób bardziej bezpośredni, niż kiedyś sądziliśmy”.

Choroba Alzheimera dotyka około 57 milionów ludzi na całym świecie. Badacze podkreślili, iż poprawa jakości powietrza mogłaby odegrać kluczową rolę w zmniejszaniu przyszłego ryzyka demencji w miarę starzenia się populacji i utrzymującego się narażenia na cząsteczki zanieczyszczeń pochodzących z ruchu drogowego, przemysłu i pożarów.