Wydanie 307 19.09.2026

3 dni temu

Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.

Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.

Polska

„Poczyniliśmy wielkie postępy w kierunku ustanowienia bazy USA w Polsce. niedługo możemy ogłosić jej lokalizację – przekazał prezydent USA Donald Trump.” [TVN24]
„W ocenie wywiadów w planie rosyjskim są także hybrydowe uderzenia dronami i rakietami na państwa wspierające Ukrainę, w tym Polskę – przekazał w Sejmie premier Donald Tusk. ” [TVN24]
„Wirtualna Polska i TVN24 dotarły do przelewów i korespondencji pokazujących, co ludzie związani z Telewizją Republika robili dla Zondacrypto i czego oczekiwali od jej szefa. Sławomir Jastrzębowski, prowadzący program w tej stacji, działał w grupie zajmującej się PR-em giełdy. Marcin Dobski atakował w social mediach dziennikarzy opisujących Zondacrypto.” [Wirtualna Polska]
„Rosja zaatakowała zachodnią Ukrainę, a w związku z zagrożeniem we wschodniej Polsce zawyły syreny alarmowe. Szkoły w Lublinie i Rzeszowie ewakuowały uczniów z klas. Doszło też do ewakuacji w urzędach, w stan alarmowy postawiono szpitale, a dwa lotniska wstrzymały loty.” [Onet]
„W sondażach poparcia rządu nastąpiło lekkie odbicie. I w koalicji poprawiły się nastroje. W mediach króluje afera Zondacrypto, która z każdym tygodniem dostarcza nowej pożywki. Dla rządu to podwójne złoto – nie tylko odwraca uwagę od jego problemów, ale także zahacza o większość podmiotów na prawicy. I doprowadza do jej dalszych podziałów. Oto Mateusz Morawiecki dostaje kolejny argument do kłótni z partią Jarosława Kaczyńskiego; Ruch Narodowy odcina się od Wiplera i Mentzena. A prezydent składa ponownie ustawę o kryptowalutach – bardzo zbliżoną do rozwiązania rządowego – bo dotychczasowe trzy weta zaczynają mu politycznie ciążyć.” [###]

„Wizyta indyjskiego ministra spraw zagranicznych w Warszawie 2–4 września i planowana w październiku br. wizyta premiera RP Donalda Tuska w Indiach pokazują rosnące znaczenie dwustronnych relacji politycznych i gospodarczych.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Konfederacja od miesięcy utrzymuje się w okolicach 15 proc. poparcia, ale jej sytuacja jest bardziej skomplikowana, niż wskazywałyby sondaże. Nieudana próba wystawienia Bartosza Bocheńczaka w Krakowie, spory wokół Przemysława Wiplera, napięcia między narodowcami a Nową Nadzieją oraz sposób, w jaki Sławomir Mentzen konsoliduje władzę w swojej partii, odsłaniają wewnętrzne problemy ugrupowania.” [###]

Wojna w Ukrainie

Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Rosjanie uderzają przy granicy z Polską. 1665. dzień wojny]
„Operacja »Kartagina« NABU ujawniła podejrzenia dotyczące zorganizowanej grupy, która miała zapewniać ochronę nielegalnym call center w zamian za łapówki. W centrum sprawy znalazł się Serhij Kropywa, pseudonim »Kanclerz«, a także Elizavieta Iwachnenko, znana jako »Muza«. Sprawa gwałtownie dotknęła jednak najwyższych szczebli ukraińskich instytucji. Prokurator generalny Rusłan Kravchenko złożył dymisję, został odwołany przez parlament i opuścił Ukrainę. ” [###]

Ataki ukraińskie na Morzu Czarnym uderzają w rosyjską gospodarkę [Ośrodek Studiów Wschodnich]
Porty Morza Północnego. W pułapce stagnacji [Ośrodek Studiów Wschodnich]

Europa

„Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen przedstawiła w środę swoje priorytety dla Unii Europejskiej na nadchodzący rok, w tym zacieśnienie stosunków z Kanadą, ochronę dzieci w internecie, zmianę klimatu oraz wojnę Rosji przeciwko Ukrainie.” [AP News], [Euronews]
„Przewodnicząca Komisji Europejskiej poparła propozycje, by Kanada stała się pierwszym »członkiem stowarzyszonym« UE. Ursula von der Leyen oświadczyła w środę przed Parlamentem Europejskim, iż zamierza pracować nad »otwarciem drzwi« dla Kanady, co wiązałoby się z zacieśnieniem współpracy w różnych kluczowych sektorach.” [BBC]
„13 września rosyjskie drony uderzyły w pobliżu przejścia granicznego Dorohusk – Jagodzin. To kolejna eskalacja ze strony Kremla i kolejne agresywne działania w pobliżu Polski? Czy to eskalacja wobec państw NATO? O tym, co planuje i co robi Rosja mówi kierownik zespołu rosyjskiego OSW Marek Menkiszak.” [###]

„Bardzo możliwe, iż Czarnogóra będzie następnym członkiem Unii Europejskiej. Ten kraj prowadzi coraz bardziej zaawansowane rozmowy o członkostwie. Kandydatura Czarnogóry budzi też stosunkowo najmniejsze kontrowersje. Jakim krajem dziś jest Czarnogóra? Czy Unia Europejska może mieć nowe państwo członkowskie? Jaki jest stan demokracji w Czarnogórze? Na te i inne pytania odpowiada Jan Nowinowski, ekspert OSW.” [###]

„Stany Zjednoczone i Dania ogłosiły porozumienie w sprawie bezpieczeństwa Grenlandii, rozwiązując spór dyplomatyczny wywołany groźbami prezydenta Donalda Trumpa dotyczącymi zajęcia tego terytorium siłą.” [BBC]
„Portugalia ma najwięcej w Europie skazanych podpalaczy, w tym rekordowo wiele podpalaczek. Kim są ci ludzie i co jeszcze powoduje, iż to najczęściej płonący kraj na kontynencie?” [###]

„15 i 16 września br. w Mińsku odbyły się kolejne białorusko-amerykańskie negocjacje z udziałem Alaksandra Łukaszenki i wysłannika Donalda Trumpa – Johna Coale’a. Ich rezultatem było uwolnienie 25 więźniów politycznych i zniesienie sankcji nałożonych na dwie białoruskie firmy. Obie strony zapowiedziały kontynuowanie rozmów, co może się przełożyć na nowe oczekiwania względem Litwy i Polski.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]

„Dekret Putina przerzuca na rosyjski biznes obowiązek zapewnienia infrastrukturze krytycznej ochrony przed ukraińskimi atakami. Tym samym Putin przyznał, iż odpowiedzialne za to organy państwowe nie są w stanie jej zapewnić. Co to oznacza? Czy w Rosji znowu zobaczymy prywatne armie na wzór Grupy Wagnera? O tym mówi ekspertka OSW Iwona Wiśniewska.” [###]

„Od sierpnia w Rosji ponownie zaobserwowano oznaki zaostrzenia kryzysu paliwowego, objawiające się m.in. deficytem benzyny w wielu regionach, wzrostem cen oraz kolejkami na stacjach benzynowych. Pogorszenie nastąpiło w wyniku intensyfikacji ukraińskich ataków na rosyjskie rafinerie i po częściowej stabilizacji rynku w połowie lipca. W sierpniu doszło do co najmniej 22 uderzeń, co stanowi rekord od początku wojny. ” [Ośrodek Studiów Wschodnich]

Bliski i Środkowy Wschód

„Jeszcze mniej ropy z Bliskiego Wschodu. 10 września – na skutek ataków ze strony sił sprzyjających Iranowi oraz zniszczeń infrastruktury – saudyjskie Aramco wyłączyło z użytku ropociąg Wschód–Zachód. 15 września pojawiły się informacje o anulowaniu lub odłożeniu w czasie szeregu przewidzianych na koniec września dostaw surowca do europejskich rafinerii. Tym samym czasowo przestał funkcjonować najważniejszy szlak transportu surowców i produktów z Zatoki Perskiej, alternatywny do blokowanej przez Iran od marca cieśniny Ormuz.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„W pierwszej połowie września doszło do intensyfikacji wojny domowej w Jemenie. Ofensywa wspieranych przez Iran Hutich umożliwiła im przejęcie kontroli nad praktycznie całym jemeńskim wybrzeżem Morza Czerwonego. Konflikt, któremu towarzyszy przedłużający się impas w wojnie z Iranem, podaje w wątpliwość skuteczność sojuszu z Mekki i roli USA jako regionalnego gwaranta bezpieczeństwa. Walki natychmiast negatywnie odbiły się na światowej gospodarce, co odczuje również Europa.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Na terytorium Jemenu rozbił się saudyjski samolot bojowy F-15SR, prawdopodobnie zestrzelony przez bojowników Ruchu Huti. jeżeli faktycznie padł ofiarą rebelianckich przeciwlotników, będzie to ogromny sukces propagandowy Hutich, który będzie też miał wymierne przełożenie na szczebel operacyjny. Wrak znajduje się na terytorium prowincji Ma’rib, gdzie od wielu dni realizowane są walki.” [Konflikty]
„W szeregach jemeńskich sił walczących z Huti trwa burzliwa analiza przyczyn, dla których operacja zapowiadana jako decydujące uderzenie na kontrolowaną przez rebeliantów Huti stolicę, Sanę, zakończyła się klęską i chaotyczną ucieczką wojsk. Porażkę poniosło ponad 15 brygad, a całe zachodnie wybrzeże kraju znalazło się w rękach Huti.” [The Guardian]
27 października w Izraelu odbędą się wybory parlamentarne. To co po ataku Hamasu z 7 października 2023 roku wydawało się niemożliwe, tj utrzymanie się obecnego premiera u władzy, jest niewykluczone. Jak co wybory, wydaje się, iż właśnie te najbliższe są „o wszystko”. Jednak tym razem, w Izraelu, rzeczywiście konsekwencje dla Izraelczyków oraz ich sąsiadów mogą być większe niż zazwyczaj. O atmosferze przed wyborami, o obawach, iż mogą to być ostatnie wybory w Izraelu opowiada Jonathan Freedland z The Guardian. [The Guardian]
Film dokumentalny NAZA (akronim z języka hebrajskiego stosowany przez izraelskie wojsko jako eufemizm określający cywilów, których śmierć jest przewidywana w atakach wojskowych) w reżyserii Yuvala Abrahama oraz Rachel Szor przedstawia relacje 24 izraelskich żołnierzy i członków wywiadu, którzy opisują wykorzystywanie sztucznej inteligencji do wyznaczania celów ataków w Strefie Gazy. Choć na Festiwalu Filmowym w Wenecji obraz zachwycił publiczność, zdobywając Specjalną Nagrodę Jury i 25-minutową owację na stojąco, w Izraelu wywołał falę oburzenia. Twórców publicznie oskarżono o zdradę, kierowano pod ich adresem groźby śmierci, a premier Benjamin Netanjahu zapowiedział działania dążące do odebrania im obywatelstwa. [The Guardian]
„Departament Stanu USA zatwierdził potencjalną sprzedaż do Arabii Saudyjskiej wielozadaniowych samolotów bojowych F-35A Lightning II. To przełom w amerykańskim podejściu do uzbrajania państw Bliskiego Wschodu. Rijad może pozyskać 48 maszyn za szacunkową kwotę 24,3 miliarda dolarów. Sprzedaż uzbrojenia oczywiście nigdy nie jest zwyczajną transakcją handlową. Ale w tym konkretnym wypadku nabiera szczególnego znaczenia w kontekście wojny w Jemenie i lobbyingu Izraela, chcącego zachować przewagę jakościową nad państwami regionu.” [Konflikty]

Azja

W piątek Bank Japonii podniósł główną stopę procentową z 1,0% do 1,25%, osiągając tym samym najwyższy poziom od 31 lat. Bank Japonii dąży do normalizacji polityki pieniężnej po dekadach utrzymywania stóp procentowych na poziomie bliskim zeru lub poniżej zera – co miało zachęcać do zaciągania kredytów i zwiększania wydatków, a tym samym przeciwdziałać deflacji i ożywić japońską gospodarkę. Prezes Banku Japonii Kazuo Ueda poinformował, iż „japońska gospodarka kontynuuje stopniowe ożywienie” – powiedział dziennikarzom, zauważając jednocześnie, iż inflacja zbliżyła się do docelowego poziomu 2%. [AP News]
Dlaczego Chiny nie chcą połknąć trumpowskiej przynęty? W trakcie swojej drugiej kadencji prezydent Trump wykonał znaczące gesty pojednawcze wobec Xi Jinpinga i Chin, mimo iż jego administracja podejmowała jednocześnie szereg działań o charakterze konkurencyjnym. Jendak Pekin zachowuje czujność. Chiny koncentrują się na wzmacnianiu swojej długoterminowej pozycji w rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi, a nie na osiągnięciu przełomu w relacjach z Trumpem. Chińscy przywódcy przez cały czas traktują rywalizację strategiczną jako trwały i niezmienny element tych relacji. [Brookings Institution]
Pakistańskie siły bezpieczeństwa zakończyły w sobotę akcję przeciwko bojownikom, którzy zabarykadowali się na terenie kompleksu policyjnego w północno-zachodnim Pakistanie. Do starcia doszło w piątek, gdy zamachowiec samobójca wjechał wypełnionym materiałami wybuchowymi pojazdem w meczet, a uzbrojeni napastnicy wtargnęli na teren obiektu, zabijając 21 osób i raniąc 103 kolejne. Żadne ugrupowanie nie przyznało się natychmiast do przeprowadzenia zamachu, jednak podejrzenia prawdopodobnie padną na pakistańskich talibów – znanych oficjalnie jako Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) – którzy w ostatnich latach nasilili ataki na policję i inne siły bezpieczeństwa. [AP News]
„Na Sri Lance afera pedofilska pogrąża jednego z najważniejszych mnichów lokalnej odmiany buddyzmu, traktowanego jak oficjalna państwowa religia. Dlaczego do tej pory inni duchowni czuli się bezkarni i czy teraz się to zmieni?” [###]

Afryka

W piątek w Nigerii policja użyła gazu łzawiącego wobec tłumu protestującego w związku ze śmiercią 37 górników; mężczyźni ci przebywali w areszcie po zatrzymaniu pod zarzutem nielegalnego wydobycia surowców. Aktywiści kwestionują oficjalną wersję wydarzeń, według której przyczyną zgonów mogła być epidemia choroby. Okoliczności śmierci są przedmiotem dochodzenia. Przedstawiciele służb obrony cywilnej poinformowali, iż górnicy – zatrzymani wcześniej w tym tygodniu pod zarzutem nielegalnego wydobycia – zmarli wskutek choroby, a ich ciała przekazano do szpitala w celu przeprowadzenia badań. Jednak osoby, które przeżyły, przekazały agencji Associated Press, iż zatrzymani byli stłoczeni w słabo wentylowanej celi, sugerując, iż przyczyną śmierci było uduszenie. [AP News]
Organizacja Lekarze bez Granic ostrzegła przed przedwczesnym optymizmem w obliczu największej w historii epidemii eboli w Demokratycznej Republice Konga. „Epidemia nie słabnie, ale się przemieszcza” – stwierdził przedstawiciel organizacji, wskazując, iż dociera ona do nowych regionów, które są jeszcze gorzej przygotowane do walki z chorobą. [DW]
Prezydent Sudanu Południowego Salva Kiir ogłosił we wtorek wieczorem decyzję o odwołaniu szefa krajowej komisji wyborczej – zaledwie trzy miesiące przed pierwszymi wyborami w tym państwie. Abednego Akok Kacuol został zwolniony ze stanowiska bez podania publicznego uzasadnienia tej decyzji. Od czasu uzyskania niepodległości w 2011 roku Sudan Południowy wielokrotnie przekładał wybory, powołując się na opóźnienia we wdrażaniu ustaleń pokojowych. [AP News]
Policja w Republice Południowej Afryki poinformowała, iż w czwartek na wschód od Johannesburga odnaleziono dziewiąte kobiece ciało. Funkcjonariusze prowadzą tam dochodzenie w sprawie serii zabójstw, do których doszło w ciągu ostatnich dwóch miesięcy i które wywołały w społeczności poważne obawy. Wszystkie dziewięć ciał znaleziono na terenie gminy Ekurhuleni, co rodzi podejrzenia, iż za zbrodnie odpowiada ta sama osoba lub grupa osób. Wcześniej policja wskazywała, iż pewne podobieństwa w okolicznościach śmierci pierwszych ośmiu ofiar były „wystarczająco niepokojące, by wydać publiczne ostrzeżenie”. [AP News]
Egipt liczy na to, iż budowa turbin wiatrowych na własnym terytorium pozwoli mu rozwinąć sektor energii odnawialnej i uczyni z niego wzór dla innych państw afrykańskich dążących do uprzemysłowienia opartego na „zielonej” energii. Kraj ten podpisał umowę z chińską firmą SANY Renewable Energy na realizację projektu farmy wiatrowej o mocy 2000 megawatów w Zatoce Sueskiej oraz budowę pierwszego w Egipcie zakładu produkującego turbiny wiatrowe. Przewiduje się, iż farma zostanie przyłączona do krajowej sieci energetycznej w ciągu 23 miesięcy od zawarcia ostatecznych porozumień, natomiast fabryka ma zaopatrywać rynek egipski oraz – potencjalnie – eksportować urządzenia do innych państw Afryki i na Bliski Wschód. [AP News]
Według relacji świadków i prawników zajmujących się prawami człowieka, dwaj mężczyźni wydaleni przez administrację Trumpa do Gwinei Równikowej zostali skrępowani, mieli założone na głowy worki, byli bici i zepchnięci ze schodów – a wszystko to działo się na oczach innych osób deportowanych z USA. Następnie mężczyzn – jednego z Egiptu, drugiego z Erytrei – przewieziono do więzienia. Inni deportowani twierdzą, iż mężczyźni zostali pobici za poinformowanie prasy i obrońców praw człowieka o fatalnych warunkach oraz przemocy panującej w hotelu. [The Guardian]

Ameryka Łacińska

„Głównymi tematami rozmów Marco Rubio w Kolumbii, Ekwadorze i Peru (8–10 września br.) były walka z przestępczością zorganizowaną oraz zwiększenie współpracy gospodarczej. Podróż służyła także zademonstrowaniu – głównie republikańskim wyborcom – sukcesów administracji Donalda Trumpa w odbudowie wpływów USA w Ameryce Łacińskiej.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Rząd prezydenta Brazylii Luiza Inácio Luli da Silvy ogłosił 15-procentową podwyżkę świadczeń socjalnych przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi w październiku, które budzą duże zainteresowanie.” [Al-Dżazira], [The Guardian]
„Przedstawiciele państw karaibskich opracowują wieloaspektowy »plan działania«, obejmujący środki prawne, mający na celu skłonienie Wielkiej Brytanii do podjęcia negocjacji w sprawie porozumienia dotyczącego odszkodowań za niewolnictwo, które miały miejsce kilkadziesiąt lat temu – poinformowali przedstawiciele uczestniczący w konferencji poświęconej odszkodowaniom.” [The Guardian]
„W piątek po raz kolejny doszło do awarii sieci energetycznej na Kubie, w wyniku której miliony ludzi na całej wyspie pozostały bez prądu – już co najmniej po raz szósty od czasu, gdy prezydent USA Donald Trump w styczniu wstrzymał dostawy paliwa na wyspę.” [AP News]
„W piątek boliwijscy parlamentarzyści zatwierdzili umowę pożyczkową z Międzynarodowym Funduszem Walutowym na kwotę 1,9 mld dolarów, zapewniając konserwatywnemu rządowi najważniejsze zwycięstwo w działaniach mających na celu złagodzenie głębokiego kryzysu gospodarczego w kraju, podczas gdy związki zawodowe groziły wznowieniem protestów.” [AP News]

Ameryka Północna

„Prezydent USA Donald Trump zagroził ograniczeniem wymiany handlowej z UE lub nałożeniem »bardzo wysokich ceł« po tym, jak Unia zaproponowała, by Kanada została jej pierwszym w historii »członkiem stowarzyszonym«.” [Euronews]
Prezydent Donald Trump oświadczył w piątek, iż zakazuje wstępu do Białego Domu przedstawicielom CNN, MSNBC i Politico z powodu – jak to określił – nieprzychylnych relacji i rozpowszechniania „fake newsów”; zagroził też kolejnymi zakazami dla mediów, co stanowi kolejny krok w coraz bardziej agresywnej reakcji prezydenta na relacje medialne, które uważa za niekorzystne. [AP News]
„Prezydent USA Donald Trump oświadczył w piątek, iż jego syn, Donald Trump Jr., poinformował go, iż zamierza zwrócić pieniądze rosyjskiemu oligarsze, który sfinansował jego uroczystości weselne na Bahamach w maju. Demokraci w Kongresie USA wszczęli w tym tygodniu dochodzenie w sprawie doniesień, iż Umar Kremlev, zamożny rosyjski biznesmen i prezes Międzynarodowego Związku Bokserskiego, zapłacił setki tysięcy dolarów za uroczystości weselne.” [Reuters]
„Tego lata w nieoczekiwany sposób przekazano do Hongkongu poufną technologię dotyczącą myśliwców F-35, co wywołało dochodzenie na Kapitolu i nasunęło podejrzenie, iż Chiny mogły uzyskać dostęp do kluczowych elementów tego ściśle tajnego systemu uzbrojenia.” [Politico]
„Ustawa sankcyjna USA na Rosję: narzędzie polityczne bez gwarancji wykorzystania. 16 września Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych przegłosowała ustawę dotyczącą sankcji wobec Rosji, której pomysłodawcą był nieżyjący senator Lindsey Graham. Decyzja ta zakończyła procedurę akceptacyjną dokumentu w Kongresie i w tej chwili czeka on na podpis prezydenta.” Trump już ustawę podpisał o czym pisze BBC [Ośrodek Studiów Wschodnich], [BBC]

Oceania

Zastępca sekretarza stanu USA Christopher Landau, w towarzystwie premiera Wysp Cooka Marka Browna oraz ministra spraw zagranicznych Nowej Zelandii Winston Peters, ogłosił projekt budowy portu głębokowodnego na atolu Penrhyn – miejscu, gdzie w czasie II wojny światowej znajdowała się baza wojskowa – o wartości 60 milionów USD. Decyzja ta, ogłoszona podczas szczytu Forum Wysp Pacyfiku w Palau, zapada w czasie narastających napięć geopolitycznych w regionie, w którym o wpływy rywalizują Stany Zjednoczone i Chiny. [1News]

Ekonomia i gospodarka

„Rada Fiskalna po raz pierwszy oceniła projekt budżetu państwa i zapaliła kilka czerwonych lampek. Prognozy makroekonomiczne uznaje za zasadniczo realistyczne, ale wskazuje na bardzo wysokie ryzyko przekroczenia krajowego progu ostrożnościowego długu, problemy z dochodami oraz niedoszacowane wydatki.” O nowym budżecie Polski posłuchacie w podcaście Polityki Insight. [###]

„Krzysztof Stanowski pochwalił się, iż Kanał Zero jako jedyny podmiot w Polsce uzyskał od YouTube status Affiliate Content Owner. W komentarzach natychmiast zaczęły pojawiać się pytania, czym ACO różni się od działających od lat sieci MCN. Wyjaśniamy, o co dokładnie chodzi. ” [Wirtualna Polska]
Jak widzimy na stacjach benzynowych ceny paliw, a szczególnie diesla, sa ponownie na rekordowych poziomach. Czy można spodziewać się ich szybkiego spadku? Niestety nikt nie ma w tej materii dobrych wieści. Globalna konkurencja o ograniczone dostawy diesla pcha ceny w górę. [S&P Global]

Nauka i technologia

„Odchudzanie oraz bieganie często są ze sobą ściśle powiązane. Wiele osób zaczyna biegać właśnie po to żeby schudnąć i czuć się lepiej w swoim ciele oraz być zdrowszym. Gdy to osiągną i wkręcą się w bieganie to chcą… schudnąć, żeby lepiej biegać.” [###]

„Z pomocą Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) Ruth Alexander sprawdza, gdzie na świecie zdrowy koszyk żywności kosztuje najwięcej oraz dlaczego miliardy ludzi na całym świecie nie mogą sobie pozwolić na odżywczą i urozmaiconą dietę.” [###]

„Mały dziki kot zamieszkujący lasy mgliste w Boliwii został zidentyfikowany jako dotychczas nieznany gatunek, co stanowi pierwszy od ponad wieku przypadek formalnego nazwania i opisania nowego żyjącego gatunku kota.” [Reuters]
„Hiszpańscy paleontolodzy twierdzą, iż znaleźli pierwsze dowody na to, iż diplodok, kultowy dinozaur o długiej szyi, niegdyś przemierzał Europę – wynika z badań opublikowanych we wtorek w czasopiśmie Journal of Vertebrate Paleontology.” [AP News]
„Wydaje się, iż chińskie firmy objęte sankcjami rządu amerykańskiego zgłaszały więcej patentów z dziedziny nauki i publikowały więcej artykułów naukowych niż przedsiębiorstwa nieobjęte sankcjami.” [Nature]
„Naukowcy twierdzą, iż znaleźli nowe dowody na poparcie intrygującej, choć kontrowersyjnej teorii, zgodnie z którą w grobowcu Tutanchamona znajdują się dotychczas nieodkryte komory, w których mogą spoczywać szczątki egipskiej królowej Nefertiti.” [Nature]
Czy AI nas zabije? Szansa na to jest niezerowa. Ostatnio w przestrzeni medialnej przybyło głośnych nagłówków w tym temacie. MIT Technology Review odpowiada na kilka pytań, które mogły się narodzić w naszych głowych w związku z potencjalnymi niebezpieczeństwami związanymi ze sztuczną inteligencją. [MIT Technology Review]

Idee, kultura, społeczeństwo

„Mowa matczyna (zwana też mową skierowaną do niemowląt) przez lata spotykała się z dużą krytyką, ale najnowsze badania mogły położyć kres tej kontrowersji.” [###]

Poza zakazem używania telefonów w szkołach coraz częściej postulowany jest zakaz używania sztucznej inteligencji. Przeciwnicy takiego podejścia argumentują, iż ograniczy to innowacje i nie przygotuje to uczniów na race z technologią. jednak Rebecca Winthrop z Brookings Institution przekonuje, iż podejście ograniczające użycie sztucznej inteligencji w edukacji szkolnej może być tym słusznym, które przynosi długofalowe korzyści dla uczniów i ich innowacyjności. [Brookings Institution]
„Lalka Bolesława Prusa to portret epoki, ale przede wszystkim sprytna gra z cenzurą. Choć publikowana była pod koniec lat 80. XIX wieku, jej akcja dzieje się dekadę wcześniej. Tych dziesięć lat to dla Warszawy ogromna różnica. Ludność miasta zwiększyła się w tym czasie o połowę, zaostrzyły represje ze strony rosyjskich władz. – Warszawa na oczach jednego pokolenia ludzi zamienia się w nabite ludźmi, bardzo gęste, ogromne, nieznane miasto – opowiada prof. Błażej Brzostek z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Prus opisał więc świat, który widział, ale z istotnym przemilczeniem. – Mowy nie ma o żadnej administracji, mowy nie ma o policji, mowy nie ma oczywiście o cenzurze, bo cenzura nie pozwalała pisać, iż jest cenzura – wyjaśnia historyk. W odcinku rozmawiamy o życiu w Warszawie w czasach Lalki.” [Radio Naukowe], [###]

Idź do oryginalnego materiału