Wydanie 303, 22.08.2026

2 dni temu

Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.

Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.

Polska

• Prezydent Karol Nawrocki wysyła ustawę „lex-szarlatan” do Trybunału Konstytucyjnego. To są fakty. A nasza opinia jest taka, iż Prezydent jest za tym, by dalej umierali Polacy. Od medycyny alternatywnej, znachorów, szarlatanów, leków z internetu i porad z socjal mediów umierają prawdziwi ludzie. Michał Janczura (dziennikarz WP) wypowiada się na temat decyzji prezydenta w pierwszym tekście. Dodatkowo, załączamy Wam dwa poprzednie materiały dziennikarza (link 2 i link 3), gdzie opisuje historie osób, które zostały oszukane przez szarlatanów. [Wirtualna Polska #1], [Wirtualna Polska #2], [Wirtualna Polska #3]

• „Autorka kontrowersyjnego raportu »Polaków portret własny« podała się do dymisji z funkcji pełnomocniczki rządu ds. promocji marki Polski.” Kontrowersje o jakich mowa to zarzut użycia AI do napisania raportu. [Onet]

• „Wszystko wskazuje na to, iż zapowiedziany przez rząd pakiet zmian podatkowych napotka zdecydowany sprzeciw prezydenta Karola Nawrockiego. Z Pałacu Prezydenckiego płyną sygnały, iż ustawa w obecnym kształcie może zostać zawetowana. Spór dotyczy nie tylko nowego progu PIT, ale także wyższego CIT-u dla dużych firm, daniny solidarnościowej i radykalnego obniżenia limitu przychodów uprawniającego przedsiębiorców do ryczałtu.” [Gazeta Prawna]

• „Niedawno rząd ogłosił, iż reaktywacja części pakietu »CPN« na ostatnie dwa tygodnie sierpnia będzie kosztować budżet państwa 495 mln zł. W poniedziałek minister energii Miłosz Motyka zapowiedział, iż rząd nie odpuści kwestii opodatkowania nadzwyczajnych zysków koncernów. Znalazł nowy sposób na ściągnięcie podatku z dużych firm z sektora energii i paliw. ” [Money]

• „Część lekarzy weterynarii, zajmujących się między innymi badaniem jakości mięsa, od miesięcy nie dostaje wynagrodzeń. – To grozi paraliżem branży mięsnej – alarmują związki zawodowe weterynarzy. Jak ustaliła redakcja biznesowa tvn24.pl, niektórzy pracownicy na wypłaty poczekają choćby do końca roku. Zaległości potwierdzają powiatowe inspektoraty.” [TVN24]

• „Przez Polskę przechodziły ulewy i burze związane z niżem genueńskim. Strażacy interweniowali ponad siedem tysięcy razy. Połamane konary i drzewa blokowały drogi, a ulewny deszcz zalewał posesje i piwnice. Prewencyjnie ewakuowano kilkanaście obozów harcerskich. Wczesnym popołudniem 145 tysięcy odbiorców w północno-wschodniej Polsce pozostawało bez prądu.” [TVN24]

• “Maciej Berek jeszcze w ubiegłym tygodniu był ministrem nadzoru do spraw wdrażania polityki rządu. Nazywano go czasem nadpremierem, wice-Tuskiem. Od poniedziałku jest już oficjalnym kandydatem na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, zgłoszonym przez Koalicję Obywatelską. “ [###]

---

Wojna w Ukrainie

• Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Zmasowany ukraiński atak na Noworosyjsk. 1637. dzień wojny]

• „Ukraińskie siły zbrojne wyczerpały zapasy amerykańskich pocisków przechwytujących typu Patriot, służących do odparcia ataków balistycznych, które mają jeden cel – twierdzi burmistrz stolicy – a mianowicie zniszczenie morale” [The Guardian]

• Ukraina: kolejny skandal korupcyjny w otoczeniu prezydenta Zełenskiego [Ośrodek Studiów Wschodnich], [Kyiv Independent]

• „W dniu 21 sierpnia komisja parlamentarna broniła swojej wcześniejszej decyzji o zablokowaniu pięciu projektów ustaw mających na celu wzmocnienie walki z korupcją w kraju. Projekty te stanowią wymogi Unii Europejskiej, niezbędne zarówno do otrzymania szacowanej kwoty 2,1 mld euro (2,45 mld dolarów) pod koniec 2026 r., jak i do postępów w rozmowach Kijowa dotyczących przystąpienia do UE.” [Kyiv Independent]

• „Wzajemne ostrzały ukraińskie i rosyjskie doprowadziły do kolejnego zawieszenia transportów w obszarze Morza Czarnego. realizowane są żniwa i lada moment potrzebny będzie wywóz towarów, to jednak w tej chwili jest niemożliwe. Czy grozi nam kolejny kryzys zbożowy? Czy pojawiają się zapowiedzi głodu na świecie? O tym mówią eksperci OSW Iwona Wiśniewska i Sławomir Matuszak.” [###]

• „Z celi na front. Skazańcy ochoczo wstępują do ukraińskiej armii. Więźniowie dołączają do armii, bo chcą bronić kraju i zacząć życie od nowa. Dla wielu punktem honoru jest powrót do domu z frontu, a nie z kolonii karnej.” [Krytyka Polityczna]

---

Europa

• „Marine Le Pen rozpoczyna kampanię jako faworytka wyborów prezydenckich w kwietniu 2027 r. Przewadze sondażowej towarzyszą jednak słabości, które mogą utrudnić jej wygraną, m.in. obciążenie wyrokiem skazującym za defraudację, niespójności w programie gospodarczym czy brak klarownej wizji polityki zagranicznej.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]

• „Rząd Friedricha Merza przeforsował głęboką zmianę tzw. ustawy grzewczej, która jest najważniejszym instrumentem polityki transformacji sektora ogrzewnictwa. (...) Nowe prawo rehabilituje kotły gazowe i olejowe – ponownie dopuszcza ich instalowanie, ale z obligatoryjnymi domieszkami tzw. zielonych paliw. W istocie przynosi to zmianę dotychczasowego podejścia do dekarbonizacji ogrzewnictwa (Wärmewende). ” [Ośrodek Studiów Wschodnich]

• Rząd mniejszościowy w Estonii [Instytut Europy Środkowej]

• „Powołany w lipcu br. rząd Mindaugasa Sinkevičiusa jest trzecim w bieżącej kadencji litewskiego Sejmu (od końca 2024 r.). Poza stałym priorytetem zapewnienia bezpieczeństwa – wobec m.in. zagrożeń ze strony Rosji – jego celami w polityce zagranicznej są poprawa stosunków z Chinami i utrzymanie obecności wojsk amerykańskich na Litwie.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]

• „Péter Magyar przejął władzę na Węgrzech ponad 100 dni temu, odsuwając Viktora Orbána ze stanowiska premiera po 16 latach. Magyar zapowiadał całkowitą przebudowę państwa i wielkie zmiany. O tym, na ile jego obietnice udało mu się spełnić, mówi ekspertka OSW Ilona Gizińska.” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]

• Za, a choćby przeciw. 100 dni rządu Radewa w Bułgarii [Ośrodek Studiów Wschodnich]

• Port niezgody. Rosja krytykuje rumuńską inwestycję w Mołdawii [Instytut Europy Środkowej]

• „Aleksander Łukaszenka od 1994 roku pełni funkcję prezydenta Białorusi. Pomimo kryzysów, protestów i sankcji międzynarodowych nic nie wskazuje na to, by cokolwiek lub ktokolwiek był w stanie zagrozić jego pozycji. Fakt, iż rządzi krajem od tak dawna, to nie przypadek. W tym filmie ekspert OSW Kamil Kłysiński omówi, w jaki sposób Łukaszence udaje się tak długo utrzymać u władzy. ” [###]

• „Osiem lat za piosenkę. Członkini Pussy Riot uciekła z Rosji, ale nie od Rosji” W Krytyce Politycznej przeczytacie wywiad z członkinią Pussy Rio. [Krytyka Polityczna]

Bliski i Środkowy Wschód

• „Niedawny izraelski atak na syryjską bazę lotniczą to tylko jedna z wielu izraelskich inwazji na terytorium Syrii. W południowej Syrii miejscowi twierdzą, iż izraelskie oddziały zatrzymywały ich, niszczyły infrastrukturę i zakładały bazy wojskowe.” [DW]

• „Wysoki rangą irański urzędnik twierdzi, iż skupienie się Stanów Zjednoczonych na wojnie gospodarczej świadczy o ich porażce militarnej” [NPR]

• „7 sierpnia br., krótko po zawarciu przez Arabię Saudyjską, Turcję i Pakistan paktu obronnego, pojawiły się nowe doniesienia o planach zmniejszenia zaangażowania USA na Bliskim Wschodzie. Są to oznaki gwałtownie postępujących zmian i fragmentacji architektury bezpieczeństwa tego regionu.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]

• „Izraelscy osadnicy i wojsko zabili dwóch Palestyńczyków – w tym nastolatka – podczas dwóch oddzielnych strzelanin na Zachodnim Brzegu” [France24]

Azja

• Śladem Pekinu. Kreml zaostrza politykę wobec Tokio [Ośrodek Studiów Wschodnich]

• „To pierwszy ”terenowy„ odcinek naszego podcastu. Opowiadamy w nim o sytuacji w Kazachstanie tuż przed wyborami parlamentarnymi w tym kraju. Są to istotne wybory, gdyż Kazachowie po raz pierwszy wybiorą jedynie jednoizbowy parlament. Co się zmienia w Kazachstanie? Jak wygląda kampania w tym kraju? Co mówi się o tych wyborach? Czy władze w Astanie zdecydowały się dokręcić śrubę? Na te i inne pytania odpowiada Daria Zielińska, ekspertka OSW.” [###]

• „Ćwiczenia Ulchi Freedom Shield, w których bierze udział 18 000 żołnierzy z Korei Południowej oraz 11 innych państw sojuszniczych Stanów Zjednoczonych, zostają wstrzymane po zrealizowaniu zaledwie połowy zaplanowanego programu – kilka dni po tym, jak prezydent USA Donald Trump ogłosił, iż nakazał Pentagonowi »znaczne ograniczenie« tych ćwiczeń.” [BBC], [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]

• „Chińska spółka Shein ogranicza działalność w Wietnamie – zmniejsza powierzchnię centrum logistycznego i zwalnia pracowników. Decyzja pokazuje ograniczenia strategii relokacji części łańcuchów dostaw poza ChRL w celu uniknięcia barier handlowych.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]

Afryka

• „Kongo otrzymało ponad 16 000 dawek szczepionki Ervebo w sytuacji, gdy kraj ten walczy z najszybszym w historii ogniskiem epidemii wirusa Ebola – poinformował minister zdrowia tego kraju.” [AP News]

• „Prezydent Somalii Hassan Sheikh Mohamud poprosił Unię Afrykańską o wycofanie żołnierzy i zakończenie misji stabilizacyjnej. Podczas wizyty w samozwańczej republice Galmudugu prezydent stwierdził, iż Somalia gotowa jest wziąć na własne barki odpowiedzialność za kwestie bezpieczeństwa. Oczywiście rząd w Mogadiszu zamierza korzystać ze wsparcia Stanów Zjednoczonych i Turcji, jednak chce zrezygnować z pomocy afrykańskich partnerów.” [Konflikty]

• „Sześć milionów ludzi w Somalii boryka się z poważnym brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, podczas gdy Światowy Program Żywnościowy dysponuje jedynie jedną dziesiątą środków, jakie miał w 2022 roku, kiedy to pomógł zapobiec klęsce głodu w tym dotkniętym suszą i konfliktami kraju Afryki Wschodniej – poinformował szef tej agencji ONZ w rozmowie z agencją Associated Press.” [AP News]

• „Pierwsza grupa deportowanych, spośród przewidywanej łącznej liczby 1 200 osób, wylądowała na międzynarodowym lotnisku Roberts w Monrowii w Liberii, przylatując ze Stanów Zjednoczonych.” [Al-Dżazira]

Ameryka Łacińska

• „O tym, jak ostatnio układały się sprawy prezydentowi Boliwii Rodrigo Pazowi, świadczy fakt, iż zmuszony w piątek do zwolnienia ministra gospodarki, nie była to dla niego najgorsza wiadomość tego tygodnia.” [AP News]

• „Prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva przez cały czas wyprzedza senatora Flavio Bolsonaro w sondażach przed październikowymi wyborami, choć prawicowy konkurent zmniejszył tę przewagę o jeden punkt procentowy – co mieści się w granicach błędu statystycznego – jak wynika z opublikowanego w piątek sondażu Datafolha.” [Reuters]

• „Prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva stwierdził w poniedziałek, iż wydobycie ropy naftowej w północnych i północno-wschodnich regionach przybrzeżnych może stać się »kluczem do przyszłości kraju« – powiedział po wizycie na statku wiertniczym firmy Petrobras, która miała miejsce po ogłoszeniu w zeszłym tygodniu odkrycia złóż w pobliżu ujścia Amazonki.” [AP News]

• „Kanał Panamski ograniczy liczbę statków przepływających przez niego od przyszłego miesiąca z powodu suszy spowodowanej zjawiskiem El Niño – poinformował w czwartek operator tej strategicznej drogi wodnej łączącej Atlantyk z Pacyfikiem.” [The Guardian]

• „W czwartek Stany Zjednoczone zaostrzyły sankcje wobec Kuby, umieszczając na czarnej liście trzech urzędników powiązanych z państwową organizacją zajmującą się promowaniem kontaktów Kuby z zagranicznymi działaczami solidarnościowymi, a także dziewięć podmiotów państwowych z sektorów metalowego, górniczego i budowlanego.” [Reuters]

Ameryka Północna

• „Tuż przed północą w piątek doszło do zerwania umowy handlowej między Stanami Zjednoczonymi a Kanadą, co stanowiło poważną porażkę w trwającej wojnie handlowej między tymi dwoma tradycyjnie bliskimi sojusznikami.” [Politico]

• „W sobotę weszła w życie nowa fala amerykańskich ceł na szeroki asortyment kanadyjskich towarów po tym, jak w ostatniej chwili doszło do załamania się rozmów handlowych. Ogłaszając zawieszenie negocjacji na krótko przed upływem piątkowego terminu, premier Kanady Mark Carney oświadczył, iż nałoży wzajemne cła na towary amerykańskie »w stosunku jeden do jednego«.” [BBC]

• „Sąd Najwyższy zezwolił prezydentowi Donaldowi Trumpowi na kontynuowanie projektu budowy sali balowej w Białym Domu, udzielając tymczasowego zwolnienia z orzeczeń sądów niższej instancji, które miały w sobotę wstrzymać prace budowlane na powierzchni.” [Politico]

• „Coraz więcej osób sprzeciwia się tej technologii, stosując zarówno legalne, jak i nielegalne środki. Jak wynika z analizy lokalnych doniesień prasowych przeprowadzonej przez NPR, kamery Flock padły ofiarą aktów wandalizmu w co najmniej 36 stanach.” O społecznym sprzeciwie przeciwko kamerom Flock pisze [NPR].

• „Republikanie z Missouri próbują odebrać prawo do aborcji, wykorzystując nastroje antytranspłciowe. Dwa lata po tym, jak bezpodstawnie powiązali prawa reprodukcyjne z opieką związaną z zmianą płci u nieletnich, prawodawcy z Partii Republikańskiej połączyli te dwie kwestie w jedną poprawkę, próbując odebrać prawo do aborcji.” [ProPublica]

• „Skutki wojny z Iranem wykraczają daleko poza region Zatoki Perskiej. Na zachodnim Pacyfiku nie ma w tej chwili żadnego amerykańskiego lotniskowca. Donald Trump ograniczył skalę ćwiczeń z Koreą Południową i szuka porozumienia z Pjongjangiem. W Waszyngtonie politycy i analitycy rwą włosy z głowy, a media pytają, co z piwotem.” [Konflikty]

• „Nowe lotniskowce typu Ford stały się jedną z licznych obsesji Donalda Trumpa. W połączeniu z nieukrywanym rasizmem samego prezydenta i jego świty można się dziwić, iż jeszcze nie zmieniono nazwy czwartej jednostki typu, CVN 81, dla której przewidziano nazwę USS Doris Miller. Ale moment ten najwyraźniej zbliża się wielkimi krokami, a nową nazwą może być USS Donald Trump.” [Konflikty]

Oceania

• „Partia Pracy stanu Wiktoria obiecuje bezpłatną opiekę stomatologiczną w przypadku ponownego wyboru – to pierwsze tego rodzaju posunięcie w Australii. Premier Ben Carroll oświadczył, iż 230 mln dolarów zostanie przeznaczonych na 10 publicznych klinik stomatologicznych, które będą przyjmować pacjentów bez wcześniejszej rejestracji” [The Guardian]

Ekonomia i gospodarka

• „Co trzecia firma w Polsce planuje podnieść ceny swojego głównego produktu lub usługi w III kwartale 2026 roku. Najczęściej takie plany mają przedsiębiorstwa handlowe i transportowe. Dane pokazują, iż o decyzjach cenowych firm nie decydują wyłącznie koszty energii, paliw czy wynagrodzeń. Najlepszym sygnałem przyszłej podwyżki jest to, czy przedsiębiorstwo podnosiło ceny już wcześniej.” [Obserwator Gospodarczy]

• „Grecja zmienia swoje oblicze turystyczne. Właściciele hoteli w 2025 roku, wedle nowo dostępnych danych, zwiększyli nakłady do 1,5 miliarda euro. Jest to 50% więcej w stosunku do roku 2024. Ogromna część tych środków trafiła na zieloną transformację.” [Obserwator Gospodarczy]

Nauka i technologia

• „Osoby, które dożywają 110 lat i więcej, mają w organizmie duże ilości rzadkiego rodzaju komórek odpornościowych, które potrafią zwalczać nowotwory. Te komórki T-killer mogą pomagać ludziom w osiągnięciu niezwykle długiego wieku poprzez zwalczanie nowotworów — choć nie zostało to jeszcze udowodnione.” [Nature]

• „Jeśli jesteś facetem – albo choćby po prostu przyjaźnisz się z facetem – i korzystasz z internetu, być może zauważyłeś, iż dyskusje na temat testosteronu są wszechobecne.” Co jest z tym testosteronem? Kto powinien go suplementować? Czy ma on jakieś negatywne skutki uboczne? Także i na te pytania stara się odpowiedzieć ten odcinek podcastu Short Wave. [###]

• „Analiza narzędzi kamiennych, które, jak się uważa, zostały wykonane przez neandertalczyków, sugeruje, iż około 55 000 lat temu ci pradawni ludzie mogli przemieszczać się na południe aż do Półwyspu Arabskiego.” [Nature]

• „Pszczoły potrafią przekazywać informacje dzięki tańca i leczyć się sfermentowanym nektarem, a mrówki stosują zaawansowaną prewencję przeciwko zakażeniom (odkażają, ale też amputują uszkodzone kończyny!) oraz potrafią używać narzędzi: kamyków, patyczków, liści, a choćby gąbki. I mrówki, i pszczoły mają imponujące zdolności architektoniczne, społeczne i komunikacyjne. Czy da się ustalić, która grupa jest lepsza? Takiego karkołomnego zadania podejmujemy się w debacie Radia Naukowego.” [###]

• „Samice szarej rzekotki drzewnej Cope’a (Dryophytes chrysoscelis) mają trudności z wyborem najlepszych partnerów, gdy mają do wyboru zbyt wiele osobników.” [Nautilus]

Idee, kultura, społeczeństwo

• Niemal wszystko ma swoją jakąś pra-przyczynę, swoją próbę generalną lub falstart. Niemieckie zbrodnie w Polsce podczas II WŚ również miały swój pierwowzór – działania Niemców podczas I WŚ w czasie okupacji Belgii. Irytujący Historyk opowiada o „Gwałcie na Belgii”. [###]