Wydanie 290, 23.05.2026

4 godzin temu

Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.

Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.

Polska

  • Pierwsze ogłoszono iż 5 tysięcy amerykańskich żołnierzy amerykańskich wyjedzie z Polski. Kilka dni temu Trump ogłosił, iż jednak tyle żołnierzy przyjedzie do Polski. jeżeli będziemy mieć szczęście to liczba amerykańskich żołnierzy pozostanie na niezmienionym poziomie a Trump zapomni o naszym państwie. [TVN24], [AP News]

  • „W Polsce nastąpił »szok polityczny«, a choćby »poczucie zdrady« – pisał w poufnej depeszy amerykański ambasador w Polsce Tom Rose. Adresatem depeszy był m.in. sekretarz stanu Marco Rubio. Ambasador USA ostrzegał przed chaosem dotyczącym relokacji amerykańskich żołnierzy” [OKO.press]

  • „Sejm uchwalił ustawę anty-SLAPP. Nowe przepisy mają chronić dziennikarzy przed pozwami, a inicjatorom takich działań grożą gigantyczne grzywny. Choć legislacyjny krok w stronę ochrony wolności słowa w Polsce został wykonany, nasze rozmówczynie studzą nastroje. Wskazują na poważne luki prawne, brak systemowego podejścia oraz pominięcie kwestii kluczowych dla funkcjonowania niezależnych redakcji.” [Wirtualne Media]

  • „Minister koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak przekazał w środę, iż Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatrzymała trzy osoby podejrzane o szpiegostwo na rzecz Rosji. Wszyscy to Polacy w wieku od 48 do 62 lat. Usłyszeli zarzuty. Trafili na trzy miesiące do aresztu. Grozi im choćby dożywocie. Prokurator Przemysław Nowak powiedział, iż mężczyźni byli członkami prorosyjskiej, nieformalnej organizacji paramilitarnej. ” [TVN24]

  • „W piątek minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował, iż podjął decyzję o zawieszeniu zastępcy prokuratora generalnego do spraw wojskowych, prokuratora Tomasza Janeczka.” [Rzeczpospolita]

  • „Nowi sędziowie TK piszą do Święczkowskiego. Chcą, by zwołał zgromadzenie ogólne Trybunału. Pod pismem podpisała się szóstka wybrana przez Sejm 13 marca: dwójka dopuszczona do orzekania (...) i czwórka, której możliwość orzekania blokuje prezes TK (...) ” [Gazeta Wyborcza]

  • „Drugie największe lotnisko w kraju, Kraków-Balice, pozwało grupę mieszkańców, która nagłaśnia nieprawidłowości związane z jego funkcjonowaniem – informowaliśmy na początku maja. Dziś władze państwowej firmy poinformowały, iż pozew został wycofany. Jak udało nam się ustalić – w sprawie interweniował prezydent Krakowa.” [SmogLab]

  • „Agata Szczęśniak i Agata Kołodziej wracają do sprawy Zondacrypto. Agata Kołodziej napisała na ten temat wiele tekstów, odkryła fakty i wątki dotąd nieznane. Rozmawiamy o jej ustaleniach oraz o państwie z kartonu, które nie ochroniło obywateli przed oszustami. Dlaczego instytucje przymykały oczy na nieprawidłowości w działalności tej giełdy kryptowalut? Czy zawiniły przede wszystkim instytucje estońskie, gdzie Zondacrypto jest zarejestrowana? Kto stchórzył w sprawie Zondacrypto? Premier Tusk czy prezydent Nawrocki? Dlaczego Jarosław Kaczyński zdecydował się przedstawić projekt o zakazie kryptowalut?” [###]

  • „Karol Nawrocki wetuje kolejne ustawy, powołuje rady, chce przeprowadzać referenda. A to wszystko, by pokazać sprawczość, osłabiać rząd i poszerzać swoje uprawnienia. Wojciech Szacki i Andrzej Bobiński zastanawiają się, czy prezydent wykonuje jedynie zlecenie Nowogrodzkiej, czy może ma własną strategię i cel.” [###]


Wojna w Ukrainie

  • Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Wzajemna eskalacja ataków powietrznych. 1546. dzień wojny]

  • „Wołodymyr Zełenski odrzucił propozycję niemieckiego kanclerza Friedricha Merza, aby przyznać Kijowowi »członkostwo stowarzyszone« bez prawa głosu. Zełenski podkreślił, iż obecność Ukrainy w UE musi być pełna i wiązać się z pełnią praw.” [Euronews]

  • „Nowy rząd Węgier przez pomyłkę pozwolił, by wygasł zakaz importu ukraińskich produktów rolno-spożywczych, po czym ogłosił plany jego przywrócenia, niwecząc tym samym krótkotrwałe nadzieje Kijowa.” [Euractiv]

  • „Władze miasta Noworosyjsk poinformowały, iż spadające fragmenty drona wywołały pożar w terminalu naftowym, a prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski potwierdził, iż uderzono w inną fabrykę chemiczną w Kraju Permskim.” [Euronews]

  • „Stany Zjednoczone przedłużyły zwolnienie umożliwiające handel rosyjską ropą. Przyjęcie licencji osłabia presję sankcyjną na Rosję i zwiększa jej dochody z eksportu węglowodorów.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowy]

  • „Ukraina od rozpoczęcia pełnoskalowej rosyjskiej inwazji walczy z bezrobociem i brakiem rąk do pracy. Choć pozornie te dwie rzeczy się wykluczają, to przyczyną takiego stanu rzeczy jest trwająca wojna i mobilizacja. Więcej o ukraińskim rynku pracy mówi ekspert OSW Sławomir Matuszak.” [###]


Europa

  • „13 maja br. w Bukareszcie odbył się szczyt Bukareszteńskiej Dziewiątki (B9) i państw nordyckich. Jako goście wzięli w nim udział sekretarz generalny NATO, prezydent Ukrainy i przedstawiciele Stanów Zjednoczonych. Szczyt potwierdził wolę państw wschodniej i północnej flanki zacieśniania współpracy na rzecz bezpieczeństwa oraz ich poparcie dla utrzymania jedności transatlantyckiej w obliczu napięć między USA a pozostałymi sojusznikami.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowy]

  • „W sobotę król Danii ponownie powierzył ustępującej premier Mette Frederiksen zadanie poprowadzenia rozmów w sprawie utworzenia rządu, po dwóch nieudanych rundach rozmów koalicyjnych, które nastąpiły po marcowych wyborach, nie przynoszących jednoznacznego wyniku.” [Euractiv]

  • „20 maja br. Andris Kulbergs z opozycyjnej Zjednoczonej Listy (AS) rozpoczął rozmowy z przedstawicielami czterech partii w celu utworzenia nowego rządu Łotwy.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowy]

  • „20 maja br. litewskie systemy obrony powietrznej wykryły zbliżający się do przestrzeni powietrznej obiekt o sygnaturze przypominającej drona. Jest to kolejny w regionie incydent z udziałem bezzałogowca, co nasila dyskusję na temat stanu przygotowania i gotowości sił przeciwlotniczych państw bałtyckich.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowy]

  • „Rosja próbuje wykorzystać serię przypadkowych pojawień się dronów bojowych nad krajami bałtyckimi do wywołania kryzysu politycznego między Ukrainą a niektórymi z jej najwierniejszych sojuszników. Jak dotąd wysiłki te wydają się kończyć fiaskiem.” [Politico]

  • Niemiecki „socjal”. Czy czeka go reforma? [###]

  • „W Wielkiej Brytanii rośnie napięcie wokół przywództwa w Partii Pracy. Coraz więcej działaczy uważa, iż obecny premier Keir Starmer nie potrafi zatrzymać wzrostu poparcia dla prawicowej Reform UK Nigela Farage’a. Wybory uzupełniające w okręgu Makerfield mogą stać się początkiem walki o władzę w Partii Pracy. Andy Burnham – popularny burmistrz Wielkiego Manchesteru – jest wymieniany jako potencjalny sukcesor Starmera i przyszły premier.” [Krytyka Polityczna]

  • Balansowanie i obłaskawianie: polityka zagraniczna Bukaresztu w cieniu sporów transatlantyckich [Ośrodek Studiów Wschodnich]

  • „Technokratyczna sanacja: główne kierunki i perspektywy polityki rządu Pétera Magyara” Kolejne przewidywania tego jak będzie wyglądał nowy węgierski rząd, tym razem od Ośrodka Studiów Wschodnich. [Ośrodka Studiów Wschodnich.]

  • „Ponad 700 tankowców bez rzetelnych ubezpieczeń, operacje służb specjalnych na otwartych morzach i nieprzejrzyste mechanizmy finansowe pozwalające omijać zachodnie restrykcje – tak wygląda globalna sieć, która umożliwia Kremlowi finansowanie machiny wojennej.” PISM przygotował obszerny raport (ponad 100 stron) więc polecamy tylko jak ktoś jest bardzo zainteresowany tym tematem. [Polski Instytut Spraw Międzynarodowy]


Bliski i Środkowy Wschód

  • Niebawem miną trzy miesiące od ataku USA i Izraela na Iran. Jaki jest stan gry? Przez ostatni miesiąc mamy wrażenie, iż zmieniło się bardzo niewiele. [Reuters]

  • A co się w tej chwili dzieje w Iranie? Z jednej strony uzbrojeni Strażnicy Rewolucji poprzez swoją obecność wśród ludzi chcą pokazać, iż reżim jest zwarty i gotowy, a z drugiej strony mamy pojawiające się zdjęcia z odgrywanych na żywo na ulicach Teheranu widowisk muzycznych, w których mieszkańcy zdają się odrywać od widma powrotu gorącej fazy konfliktu. [AP News #1], [AP News #2]

  • „Ustrój polityczny Iranu należy do dosyć niecodziennych. Republika Islamska Iranu ma w swoim składzie zarówno instytucje islamskie, jak i republikańskie. Ten system polityczny jest nietypowy choćby dla świata islamskiego. Jak wygląda dziś Iran? Historia ma duży wpływ na to, jak wygląda ten kraj i jego ustrój. Jak wojna w Iranie wpływa na tamtejszy reżim polityczny? Kim jest Najwyższy Przywódca? Czym jest Korpus Strażników Rewolucji? Na te i inne pytania odpowiada Krzysztof Strachota, ekspert OSW.” [###]


Azja


Afryka


Ameryka Łacińska


Ameryka Północna


Oceania


Ekonomia i gospodarka


Nauka i technologia


Idee, kultura, społeczeństwo

Idź do oryginalnego materiału