Wydanie 276, 14.02.2026

2 miesięcy temu

Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.

Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.

Polska

„Sejm skierował do dalszych prac rządowy projekt ustawy o statusie osoby najbliższej. Przeciwko głosowali posłowie opozycji, a także dwóch polityków PSL.” [TVN24]
„Wygląda na to, iż rządząca koalicja właśnie straciła możliwość obsadzenia wolnych miejsc w Trybunale Konstytucyjnym” jeżeli liczyliście iż prawny chaos wokół Trybunału Konstytucyjnego się kiedyś skończy to mamy dla Was złą wiadomość. [OKO.press]
„Minister sprawiedliwości i Prokurator Generalny Waldemar Żurek wyznaczył 49 prokuratur rejonowych i 1 okręgową, które będą specjalizować się w ściganiu mowy nienawiści. Dla Żurka walka z narastającym hejtem, w tym wobec Ukraińców, jest jednym z priorytetów.” [OKO.press]
„W dzisiejszym odcinku Michał Piedziuk opowiada o sytuacji lewicy, o sporze marszałka Włodzimierza Czarzastego z ambasadorem USA Thomasem Rose’em, o przyszłości lewicy w koalicji rządzącej oraz o wewnętrznych tarciach między ugrupowaniami.” [###]

„Przez sześć godzin Karol Nawrocki rozmawiał z ministrami rządu Donalda Tuska na Radzie Bezpieczeństwa Narodowego. Wymienili się uprzejmościami i złośliwościami. Po co adekwatnie prezydent zaprosił do siebie ministrów? Co wynikło z tego spotkania?” [###]

„W momencie, gdy międzynarodowa sytuacja Polski jest szczególnie skomplikowana – z jednej strony Putin i wojna w Ukrainie, z drugiej szarże Trumpa, z trzeciej rosnące w siłę Chiny – Nawrocki zmienia jedno z ostatnich miejsc, gdzie można na poważnie o tym porozmawiać, w kolejną aferę zrytualizowanego, jałowego konfliktu politycznego.” Jakub Marmurek pisze o ostatniej Radzie Bezpieczeństwa Narodowego. [Krytyka Polityczna]
„Zdawać by się mogło, iż dofinansowanie armii i rozwój polskiego przemysłu zbrojeniowego połączy polskich polityków ponad podziałami. Jednak PiS grzmi o utracie suwerenności i głosuje przeciwko SAFE” PiS jest gotowy podpalić państwo licząc tylko, iż dzięki temu wrócą do władzy. jeżeli skończy się na wecie prezydenta dla SAFE to będziemy de facto jak Orban. [OKO.press]
„Weto wobec ustawy o języku śląskim nikogo na Górnym Śląsku nie rozczarowało, bo nikt nie spodziewał się innego scenariusza. Na szczęście nie wszystko zależy od światopoglądu tego czy innego prezydenta. Trwa rewolucja górnośląska, ludzie rozwijają i umacniają śląszczyznę – pisze Zbigniew Rokita” Mamy już 25 wet obecnego prezydenta. [OKO.press]
„Czy dziennikarz z Zachodu może stworzyć uczciwy materiał w Rosji, czy z góry staje się narzędziem propagandy?Anna Mierzyńska – ekspertka od dezinformacji i rosyjskich wpływów – tłumaczy, jak działają mechanizmy manipulacji i dlaczego materiały pokazujące Rosję jako »normalny kraj« mogą być niebezpieczne.” Mamy pewne wątpliwości czy użycie określenia „nieświadomy” w tytule tego podcastu nie robi z kierownictwa Kanału Zero większych idiotów niż są w rzeczywistości. [###]

Na drugą nóżkę proponujemy Wam tekst Doniesień z putinowskiej Polski o materiale Marii Wiernikowskiej w Kanale Zero, materiale określa jako „ 34-minutowy blok reklam, przerywany treścią, która ma Was przede wszystkim skłonić do dotrwania do kolejnej reklamy.”. [Doniesienia z putinowskiej Polski]

Wojna w Ukrainie

Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: Rosjanie odcięci od systemu Starlink. 1448. dzień wojny
„Prezydent Wołodymyr Zełenski powiedział 14 lutego, iż ustępstwa terytorialne Ukrainy nie przyniosą pokoju, podobnie jak porozumienie monachijskie z 1938 r. nie zapobiegło II wojnie światowej.” [Kyiv Independent]
„Wybory prezydenckie na Ukrainie odbędą się dopiero po osiągnięciu zawieszenia broni z Rosją i uzyskaniu przez Kijów niezbędnych gwarancji bezpieczeństwa – powiedział w środę prezydent Wołodymyr Zełenski, odrzucając doniesienia sugerujące, iż rozważa wezwanie Ukraińców do urn wyborczych w ciągu najbliższych trzech miesięcy.” [France24]
„Zawodnik skeletonowy poświęcił swoje marzenie o zdobyciu medalu i udało mu się ponownie zwrócić uwagę na okropności wojny na Ukrainie.” Felieton opublikowany przez The Guardian zwraca uwagę na to, iż MKOL chociaż stara się przedstawić swoją decyzję jako jedynie „egzekwowanie reguł” to na tych igrzyskach dopuszczał podobne manifestacje polityczne w tym eksponowanie flagi Rosji przez włoskiego zawodnika. [The Guardian]
„W tym tygodniu Wołodymyr Zełenski ogłosił, iż otworzy w Europie dziesięć centrów eksportu broni. Pozwolą one finansować potrzeby obronne Ukrainy.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Tortury w rosyjskiej niewoli są systematyczne. W nowym filmie dokumentalnym jednostka ds. ścigania zbrodni wojennych The Kyiv Independent ujawnia tortury stosowane wobec ukraińskich cywilów przetrzymywanych przez siły rosyjskie i śledzi korzenie tych praktyk w historii Rosji.” [###]

„Od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, wiele ukraińskich miast walczy z brakami energii. Dla Kijowa to najgorsza zima od rosyjskiego ataku. Dlaczego kryzys dla stolicy przyszedł właśnie teraz? Jak Ukraińcy sobie radzą i czy sobie poradzą? O tym mówi Sławomir Matuszak, ekspert OSW.” [###]

Europa

„Stany Zjednoczone działające w pojedynkę osiągnęły granice swoich możliwości i być może utraciły już rolę światowego lidera – ostrzegł Donald Trump podczas otwarcia konferencji bezpieczeństwa w Monachium niemiecki kanclerz Friedrich Merz.” [The Guardian]
„Marco Rubio dowodził, iż w szaleństwie prezydenta Trumpa jest metoda. »Powodem dlaczego jesteśmy czasem tak bezpardonowi wobec Europy, jest to, iż chcemy, by Europa była silna« – mówił w Monachium. Wyraźnie zaznacza: Europa powinna dać się prowadzić USA. Uderza też w zasady, na których oparta jest Unia” [OKO.press]
„Dziś rozpoczyna się Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa, podczas której przywódcy polityczni i wojskowi będą dyskutować o rozpadającym się porządku światowym. A w naszym podcaście Piotr Buras z ECFR i Marek Świerczyński zastanawiają się, czy będziemy świadkami kolejnego starcia między USA a Europą, czy może łagodzenia konfliktów i pojednania.” Podcast jeszcze sprzed konferencji w Monachium. interesujące ile z jego przewidywań się spełni. [###]

„11 lutego Sojusznicze Dowództwo ds. Operacji uruchomiło wzmocnioną wielodomenową aktywność NATO (enhanced Vigilance Activity, eVA) na północnej flance – Arctic Sentry. Obejmie ona obszary europejskiej (Daleka Północ) i pozaeuropejskiej Arktyki w rejonie odpowiedzialności Sojuszniczego Dowództwa Sił Połączonych (JFC) w Norfolk, które kieruje Arctic Sentry. Komunikacja struktur NATO i sekretarza generalnego wskazuje, iż działania te mają stanowić przeciwwagę dla aktywności militarnej Rosji za kołem podbiegunowym i rosnącego zainteresowania Chin regionem.” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
Kojarzycie portal/telewizję Euronews? Powinniście ponieważ co jakiś czas wrzucamy ich artykuły tutaj. Możecie też pamiętać jak w 2022 pisaliśmy o przejęciu Euronews przez firmę zarządzaną przez finansistę, który jest uważany za przyjaciela Orbana. Minęło kilka lat i serwis Euractiv przygotował długi tekst opisujący jak kanał finansowany w części przez środki UE stał się platformą dostępną dla reżimów autorytarnych. Nie zobaczycie propagandy na poziomie TVP za czasów PiS ale tekst opisuje rzeczy, które nie powinny się wydarzać (a przynajmniej nie z taką częstotliwością) w mediach, które chcą uchodzić za bezstronne. [Euractiv]
„W środę paryski sąd apelacyjny wyznaczył datę 7 lipca jako termin ogłoszenia wyroku w sprawie nadużycia funduszy parlamentarnych UE przez liderkę skrajnej prawicy Marine Le Pen. W zeszłym roku sąd niższej instancji zakazał jej pełnienia funkcji publicznych przez pięć lat, a jeżeli sąd apelacyjny utrzyma ten wyrok, nie będzie ona mogła kandydować w przyszłorocznych wyborach prezydenckich.” [France24]
„Szczyt Trójkąta Sławkowskiego w Bratysławie. Przebieg spotkania szefów rządów Austrii, Czech i Słowacji w Bratysławie 10 lutego br. wskazuje na przemianę Trójkąta Sławkowskiego (S3) w platformę koordynującą stanowiska w kwestiach unijnych. Tym samym S3 dla Czech i Słowacji zaczął odgrywać rolę pełnioną dawniej przez V4.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„W drugiej turze wyborów prezydenckich w Portugalii zdecydowane zwycięstwo odniósł kandydat Partii Socjalistycznej, Antonio Jose Seguro – wynika z danych państwowej komisji wyborczej. (...) Seguro poparło 66,8 proc. uczestników niedzielnych wyborów; jego rywal, lider populistyczno-prawicowej partii Chega Andre Ventura otrzymał 33,18 proc. głosów.” [TVN24]
„Dochodzenie przeprowadzone przez organizację Good Law Project ujawniło istnienie sieci finansowanej przez autorytarnego przywódcę Węgier Viktora Orbána, która wykorzystuje zyski z rafinacji rosyjskiej ropy naftowej do wspierania skrajnie prawicowych i antytranspłciowych działaczy w Wielkiej Brytanii.” [The Good Law Project]
„Tysiące zmarłych otrzymają karty do głosowania korespondencyjnego podczas tegorocznych wyborów na Węgrzech. Jak to możliwe? Wpis do bazy wyborców uprawnionych do takiego głosowania dokonywany jest na 10 lat. Państwo z automatu nie weryfikuje śmierci wyborcy, który teoretycznie może głosować.” Nasz ulubiony Domki Héjj o zbliżających się wyborach na Węgrzech. [Interia]
Czy Samsung truł swoich pracowników w węgierskiej fabryce a urzędnicy mu w tym pomagali? Śledztwo portalu TELEX na to wskazuje a na stronie Daily Hungary News znajdziecie podsumowanie w języku angielskim. [Daily News Hungary]
„W dniach 9–10 lutego wiceprezydent Stanów Zjednoczonych J.D. Vance odwiedził Armenię, a następnie Azerbejdżan. W Erywaniu podpisał z premierem Nikolem Paszynianem porozumienie o współpracy w dziedzinie energetyki jądrowej, które umożliwia USA inwestycje w ten sektor armeńskiej gospodarki.” OSW ma analizę wizyty wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych na Kaukazie a CNN zwraca uwagę na znikający tweet, który mówił o ludobójstwie Ormian. [Ośrodek Studiów Wschodnich], [CNN]
„Tajemnicze śmierci urzędników, zamachy, zabójstwa, kolonie karne, lista terrorystów z setkami nazwisk nastolatków, blokady internetu, kary za »promocję bezdzietności« – to nie jest scenariusz dystopijnego filmu. To codzienność Rosjan, której nie pokazują internetowi blogerzy” [OKO.press]
„Rosja mierzy się z narastającym kryzysem infrastruktury komunalnej. Tylko w 2025 roku odnotowano ponad 4 tysiące awarii w energetyce i ciepłownictwie, a początek 2026 roku przyniósł kolejne masowe blackouty i przerwy w dostawach ciepła- często przy temperaturach sięgających -30°C. (...) Czy sektor mieszkaniowo-komunalny może stać się jednym z najbardziej niebezpiecznych punktów zapalnych dla Kremla. Na pytania odpowiada Miłosz Bartosiewicz- ekspert OSW.” [###]

Bliski i Środkowy Wschód

Czy partia założona przez byłego SS-mana i nazistę może blisko współpracować z Izraelem? Najwidoczniej nie jest to problem ani dla jednej ani drugiej strony. Izrael od lat zacieśnia współpracę z europejską skrajną prawicą i można powiedzieć, iż tworzy międzynarodówkę nacjonalistyczną. Ostatnio w Jerozolimie odbyła się konferencja, na którą zostały zaproszone także prawicowe partie spoza Izraela. Dokładną analizę tego jak do tego doszło oraz co z tego ma rząd Izraela. [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„USA wraz z sojusznikami przystąpiły do wdrażania kolejnego etapu planu dla Strefy Gazy. Proces niesie za sobą liczne zagrożenia wynikające z polityki Izraela, możliwego umocnienia się Hamasu, nieprzejrzystej formuły oraz roli poszczególnych uczestników. W konsekwencji rośnie ryzyko, iż USA i inni partnerzy skupią się na doraźnej stabilizacji sytuacji w Strefie Gazy, bez wspierania politycznych rozwiązań konfliktu.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
W Iranie służby dokonują nalotów aby wyłapywać osoby, które brały udział w protestach przeciwko reżimowi. Represje realizowane są od kilku tygodni. Osoby zatrzymywane podczas łapanek często są odcinane od kontaktu z krewnymi przed całe dnie lub choćby tygodnie. O ile śledzenie i gromadzenie danych o zatrzymanych przez irańskich siłowników pozostaje trudne ze względu na blokadę i kontrole internetu, szacunki sięgają choćby 50 tysięcy osób, które miały być aresztowane. Jest to oczywiste zastraszanie społeczeństwa. W tym samym czasie, stan zdrowia aresztowanej po raz kolejny laureatka Pokojowej Nagrody Nobla, Narges Mohammadi, ma się pogarszać. [AP News #1], [AP News #2]
„Napięcie wokół Iranu rośnie, a negocjacje – przynajmniej na razie – nie przynoszą efektu. Tymczasem w kierunku Morza Arabskiego zmierza druga lotniskowcowa grupa uderzeniowa US Navy. Jak dowiedział się The New York Times, USS Gerald R. Ford (CVN 78) wraz z eskortą został zadysponowany do przemieszczenia na Bliski Wschód. Dołączy tam do lotniskowca USS Abraham Lincoln (CVN 72), który wraz ze swoją grupą uderzeniową przebywa w regionie od końca stycznia.” [Konflikty]
Amerykańskie siły powietrzne dokonały nalotów na ponad 30 celów powiązanych z tzw państwem islamskim na terenie Syrii. W tym samym czasie siły syryjskie przejęły od amerykanów bazę at-Tanf nieopodal granicy z Jordanią i Irakiem. Dodatkowo zakończono przekazywanie stronie irackiej ponad 5,7 tysiące więźniów, powiązanych z ISIS z obozów, które znajdowały się na terenie Syrii. W Iraku czekają ich w tej chwili procesy. [AP News]
„– w tej chwili prowadzimy rozmowy z Królewskimi Saudyjskimi Siłami Powietrznymi w sprawie F-15EX – powiedział wiceprezes Boeing Defense, Space & Security Vince Logsdon (...) – W grę wchodzi potencjalna modernizacja samolotów w wersji SA, a także potencjalny zakup nowych maszyn. Według raportu Military Balance 2025 w dyspozycji Rijadu pozostaje w tej chwili 237 samolotów rodziny Eagle.” Czyli o tym czy Arabia Saudyjska zakupi amerykańskie samoloty bojowe F-15EX. [Konflikty]

Azja

„W przyspieszonych wyborach parlamentarnych w Japonii, które przeprowadzono 8 lutego, rządząca Partia Liberalno-Demokratyczna (LDP) odniosła historyczne zwycięstwo, uzyskując większość (2/3) miejsc w izbie niższej parlamentu. Wzmocniony mandat społeczny umożliwi rządowi premier Takaichi Sanae realizację postulatów dotyczących m.in. zwiększenia potencjału obronnego Japonii i otworzy drogę do zmiany jej konstytucji.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Prezydent Kirgistanu Sadyr Dżaparow 10 lutego wydał dekret o usunięciu ze stanowiska szefa Państwowego Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego (GKNB) Kamczybeka Taszijewa, de facto drugiej osoby w państwie. niedługo po nim zwolniono trzech jego zastępców, a także przeprowadzono zmiany w samym GKNB.” O politycznym trzęsieniu ziemi w Kirgistanie pisze OSW. [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Indonezji wyraźnie zależy na przyspieszeniu pozyskania włoskiego lotniskowca lekkiego Giuseppe Garibaldi. Jak informują tamtejsze media, szef sztabu marynarki wojennej (TNI-AL), admirał Muhammad Ali, chce, aby okręt mógł zostać zaprezentowany w Indonezji z okazji 81. Dnia Narodowych Sił Zbrojnych (TNI) – 6 października tego roku. Wciąż nie wiadomo, na jakich warunkach i za ile Włosi odstąpiliby ponad 40-letni okręt.” [Konflikty]
„Partia Narodowa Bangladeszu (BNP) pod przewodnictwem Tarique’a Rahmana zdobyła większość dwóch trzecich głosów w historycznych wyborach w tym południowoazjatyckim kraju – pierwszych od czasu powstania studenckiego w 2024 r., które doprowadziło do obalenia poprzedniej premier Sheikh Hasiny.” [Al-Dżazira]
„Wpływy Chin w Bangladeszu, wzmocnione przez obalenie w 2024 r. przywódczyni Sheikh Hasiny, sprzymierzonej z New Delhi, prawdopodobnie pogłębią się po wyborach w tym tygodniu, chociaż politycy i analitycy twierdzą, iż Indie są zbyt dużym sąsiadem, aby można je było całkowicie pominąć.” [Reuters]
22 grudnia 2025 roku w największym mieście Pakistanu miał miejsce protest grup konserwatywnych. Padły tam stwierdzenia muzułmańskich duchownych, iż osoby o niejednoznacznej płci powinny być traktowane z szacunkiem i mają swoje miejsce w społeczności, a także, iż termin transpłciowości został zawłaszczony przez zachodnią ideologię. Nie jest to zestaw wypowiedzi, o które byśmy posądzali konserwatywnych duchownych muzułmańskich, jednakże cała sprawa jest rzeczywiście nieoczywista z naszego punktu widzenia. Osoby interpłciowe w lokalnej kulturze były obecne od wieków, a penalizację tego typu zachowań wprowadzili Brytyjczycy, po skolonizowaniu subkontynentu indyjskiego. O ostatnich zmianach w prawie, a przede wszystkim o pozycji osób transpłciowych w Pakistanie opowiada najnowszy odcinek Działu Zagranicznego. [Dział Zagraniczny], [###]

Afryka

„Najważniejsza regionalna organizacja Afryki rozpoczęła w sobotę w Etiopii coroczny szczyt, aby omówić przyszłość kontynentu zamieszkałego przez około 1,4 miliarda ludzi, w sytuacji gdy organizacja boryka się z powszechnym niezadowoleniem.” [AP News]
„Konflikt między Arabią Saudyjską a Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi w regionie Rogu Afryki rzuca cień na weekendowy szczyt Unii Afrykańskiej, choć większość przywódców kontynentu będzie starała się nie opowiadać się po żadnej ze stron – twierdzi dziewięciu dyplomatów i ekspertów.” [Reuters]
„Prezydent Republiki Południowej Afryki oświadczył w czwartek, iż kraj wyśle swoje wojsko do społeczności lokalnych, aby pomóc policji w walce z plagą nielegalnego wydobycia i przemocą gangów w dwóch największych prowincjach, w których znajdują się dwa największe miasta.” [AP News]
„Etiopia kolejny raz znalazła się w centrum napięć w Afryce Wschodniej. Odkrycie potencjalnych baz szkoleniowych wykorzystywanych przez bojowników z Sił Szybkiego Wsparcia może sugerować zamiar zaangażowania się w wojnę domową w Sudanie. Chartum nie pozostaje bierny: udziela wsparcia Tigrajowi, który przez cały czas ma nadzieję na zemstę za krwawą masakrę, którą zakończyła się niedawna konfrontacja z rządem centralnym. ” [Konflikty]
Jak podaje ONZ gdy w zeszłym roku sudańskie bojówki Sił Szybkiego Wsparcia prowadziły ofensywę w kierunku al-Faszir, zabiły ponad 6 tysięcy ludzi. 29-stronicowy raport ONZ szczegółowo opisał szereg okrucieństw, od masowych zabójstw i egzekucji, przemocy seksualnej, porwań dla okupu, tortur, po zatrzymania i zaginięcia. W wielu przypadkach ataki miały mieć podłoże etniczne. [AP News]
„19 lutego przypada 89. rocznica brutalnych wydarzeń w Addis Abebie i Debre Libanos, kiedy włoski kolonializm pod wodzą Mussoliniego doprowadził do masowych egzekucji i represji wobec ludności cywilnej. To okazja, by przypomnieć, iż faszystowska okupacja Etiopii pozostaje jedną z najtragiczniejszych kart afrykańskiej historii XX wieku.” [Krytyka Polityczna]
„Władze poinformowały w czwartek, iż cyklon Gezani spowodował śmierć co najmniej 36 osób, ranił ponad 370 i zniszczył prawie 18 000 domów na Madagaskarze.” [AP News]

Ameryka Łacińska

„Po ogłoszeniu w zeszłym miesiącu przez tymczasowego przywódcę Rodrigueza ustawy o amnestii, niektórzy więźniowie polityczni zostali uwolnieni. Jednak jeden z nich został ponownie aresztowany, a analitycy twierdzą, iż nowa ustawa musi iść w parze z reformami.” [DW]
„Tysiące protestujących wyszło na ulice stolicy Argentyny, Buenos Aires, aby wyrazić sprzeciw wobec reformy rynku pracy, która ograniczyłaby prawo do strajku i zmniejszyła świadczenia pracownicze.” [Al-Dżazira]
Peru nie ma szczęścia do prezydentów. Parlament ma w przyszłym tygodniu dyskutować o usunięciu ze stanowiska pełniącego rolę prezydenta Jose Jeriego, który zastąpił usuniętą ze stanowiska Dilmę Boluarte, która zastąpiła usuniętego ze stanowiska Pedro Castillo. [Al-Dżazira]
„Stany Zjednoczone wznowiły współpracę wywiadowczą w zakresie zwalczania narkotyków z Boliwią pod rządami konserwatywnego prezydenta, poinformował wysoki rangą boliwijski urzędnik, przywracając delikatne stosunki prawie 20 lat po tym, jak lewicowy były prezydent Evo Morales wydalił amerykańskich agentów antynarkotykowych z trzeciego co do wielkości producenta kokainy na świecie.” [AP News]
„W czwartek gubernatorka Portoryko podpisał ustawę zmieniającą prawo, zgodnie z którą płód uznaje się za istotę ludzką. Lekarze i eksperci prawni ostrzegają, iż posunięcie to będzie miało poważne konsekwencje dla tego terytorium zależnego Stanów Zjednoczonych na Karaibach.” [AP News]

Fajnie, iż nas czytacie! jeżeli nie jesteście jeszcze subskrybentami to zachęcamy do tego.

Ameryka Północna

„Kanadyjska policja podaje, iż osiem osób zginęło w masowej strzelaninie w szkole i domu w odległej wiejskiej miejscowości Tumbler Ridge w zachodniej prowincji Kolumbia Brytyjska.” [BBC]
„Jeśli miarą sukcesu jest to, czy życie osób używających narkotyków stało się bezpieczniejsze i mniej represyjne, to pilotażowy program dekryminalizacji w Kolumbii Brytyjskiej okazał się wyraźnym sukcesem. Jednak rząd Kolumbii Brytyjskiej nie wydaje się podzielać tej opinii.” [Breach Media]
„Prezydent Donald Trump poparł budowę mostu Gordie Howe International Bridge podczas swojej pierwszej kadencji. w tej chwili most ten jest symbolem narastających napięć między Stanami Zjednoczonymi a Kanadą, a stan Michigan znalazł się w samym środku konfliktu.” [ProPublica]
„Zainicjowana przez Donalda Trumpa Rada Pokoju jeszcze przed rozpoczęciem działania stała się instrumentem polityki zagranicznej USA. Stworzyła bowiem nową formę integracji skupioną wokół silnego lidera oraz wymykającą się kluczowi regionalnemu i dotychczasowych sojuszy. Zaproszone do niej państwa przyjmują różne strategie odpowiedzi.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
Krytyka Polityczna w tym tygodniu ma dla Was całkiem sporo tekstów na temat Stanów Zjednoczonych.
„Republikanie w Izbie Reprezentantów proponują gruntowne zmiany w krajowych przepisach wyborczych, co stanowi odległy priorytet prezydenta Donalda Trumpa i wiązałoby się z nałożeniem bardziej rygorystycznych wymagań, w tym niektórych przed jesiennymi wyborami uzupełniającymi.” Jak możecie się domyślić, sondaże nie wyglądają dobrze dla Republikanów przed zbliżającymi się wyborami uzupełniającymi. [AP News]
W czasie łapanek migrantów (oraz obywateli) przez bojówki Trumpa łapane są także dzieci. Serwis ProPublica dotarł do nich i przeprowadził z nimi rozmowy. Możecie zobaczyć nagrania wideo z tych rozmów oraz przeczytać listy napisane przez małych osadzonych. [ProPublica]
„Dzieci przetrzymywane w ośrodku dla rodzin imigrantów w Dilley w Teksasie rozmawiają z reporterką ProPublica, Micą Rosenberg, podczas wideorozmowy.”
„Rok po likwidacji USAID badania wskazują, iż globalne cięcia pomocy mogą doprowadzić do 9,4 mln zgonów do 2030 r.” [CNN]
„Nowy amerykański system laserowy do zwalczania dronów spowodował, iż władze wstrzymały ruch lotniczy do i z El Paso w Teksasie, po tym jak urzędnicy lotniczy zgłosili poważne obawy dotyczące zagrożeń dla samolotów komercyjnych.” [Al-Dżazira]

Oceania

Lisy stanowią główne zagrożenie dla gatunków rodzimych i programów reintrodukcji w Parku Narodowym Booderee na południowym wybrzeżu Nowej Południowej Walii w Australii. Australijskie ABC przedstawia artykuł o tym jak badacze dzięki fotopułapek, obroży z GPS i testów DNA śledzą lisy i starają się lepiej zrozumieć ich zachowania, aby lepiej zapobiegać ich negatywnemu wpływowi na lokalną faunę. [ABC News]

Ekonomia i gospodarka

„Świat nakładających się na siebie kryzysów, niepewność jutra, zagrożenie ze strony AI, katastrofa klimatyczna, drożyzna oraz narastająca fala prawicowego populizmu. To wszystko powoduje, iż przyszłość jest, delikatnie mówiąc, niepewna. Zgadzacie się z tymi diagnozami? jeżeli tak, to widzicie przyszłość w sposób dość typowy dla osób z państw rozwiniętych. Paradoksalnie w znacznie jaśniejszych barwach widzą nadchodzące dekady osoby z państw biedniejszych. Skąd ta różnica? Dlaczego członkowie zamożnych społeczeństw stali się takimi malkontentami?” [###]

„Meta podobno chce dodać funkcję rozpoznawania twarzy do inteligentnych okularów, podczas gdy obrońcy prywatności są zajęci innymi sprawami.” Jak widać dla Mety autorytarne rządy Trumpa to wyłącznie świetna okazja żeby uniknąć krytyki. [The Verge]
„Polska gospodarka wyraźnie nabiera tempa, kończąc 2025 rok z wynikiem przewyższającym oczekiwania i deklasującym sąsiadów z regionu. Według najnowszego szacunku Głównego Urzędu Statystycznego, produkt krajowy brutto w IV kwartale wzrósł o 4,0% w ujęciu rocznym, co stanowi istotne przyspieszenie względem 3,5% odnotowanych rok wcześniej. Podczas gdy polski PKB rósł w tempie 1,0% kwartał do kwartału, gospodarki Czech i Węgier pozostały daleko w tyle, notując dynamikę roczną w przedziale od zaledwie 1,8% do 2,5%.” [Obserwator Gospodarczy]
„Małżeństwo z miłości czy z rozsądku? Na chwilę czy na całe życie? Decyduje przypadek czy przeznaczenie? Kto zyskuje, a kto traci? Państwo zachęca, czy raczej zniechęca do małżeństwa? Któremu z małżonków dobrze robią ulgi podatkowe? Jaką rolę w związku odgrywa pralka automatyczna? I co ma z tym wszystkim wspólnego gaz łupkowy? Jak to widzą ekonomistki? Co mówią dane? Jaki jest klucz do małżeństwa? Gościnią trzeciego odcinka podcastu GRAPE Tłoczone z Danych jest Oliwia Komada. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.” [###]

„Czechy kończą wydobycie węgla. Przy granicy z Polską, w zakładzie CzSM w Stonawie należącym do Kopalni Ostrawsko-Karwińskich (OKD), wydobyto ostatni wagonik węgla kamiennego. Uroczystość, w której uczestniczyli także polscy górnicy z firmy Alpex, oficjalnie zakończyła niemal 250 lat wydobycia węgla w Czechach.” [Business Insider]
„W dzisiejszym odcinku Jakub Borowski, główny ekonomista Credit Agricole, opowiada o istotnych procesach i wydarzeniach w polityce pieniężnej. O inflacji, która w Europie i Polsce jest pod kontrolą, a w USA jest w centrum sporu politycznego czy o zakupach złota przez NBP.” [###]

Nauka i technologia

„Jako gatunek jesteśmy szczególnie przywiązani do kofeiny. Herbata jest drugim najczęściej spożywanym napojem na świecie, zaraz po wodzie, a większość dorosłych w Stanach Zjednoczonych zaczyna dzień od kawy. I chociaż wiele osób spożywa kofeinę, aby uzyskać zastrzyk energii, badanie opublikowane dzisiaj w JAMA sugeruje, iż ten środek pobudzający ma również długoterminowe korzyści dla mózgu: pozwala zachować ostrość umysłu przez długi czas.” [Nature]
„Ćwiczenia fizyczne mogą być równie skuteczne jak leki w leczeniu depresji i lęków – nowe badania” jeżeli macie uczucie deja vu to nic dziwnego ponieważ takie informacja pojawiają się regularnie od kilku lat i jest to poruszone w samym artykule. Warto też podkreślić, iż pozytywne działanie ćwiczeń fizycznych nie zmienia tego, iż inne formy leczenia (w tymf farmakoterapia) są skuteczne, przydatne i mają swoje miejsce w dochodzeniu do zdrowia. [The Conversation]
Ćwiczenia wpływają nie tylko na nastrój ale także na to jak wyglądają połączenia pomiędzy neuronami w mózgu. Przynajmniej w mysim. Nature opisuje interesujące badanie na myszach. [Nature]
„Odra szaleje na całym świecie: czy jesteś zagrożony? Przypadki zachorowań wśród osób w pełni zaszczepionych są rzadkie i zwykle mają łagodny przebieg, ale prawdopodobnie będą się nasilać wraz ze wzrostem narażenia na wirusa.” Artykuł Nature odpowiada na pytania jakie możecie mieć, chociaż w Polsce ciągle nie ma takiej liczby przypadków zachorowań jak w innych zachodnich państwach. [Nature], [OKO.press]
Przez większą część historii naszej cywilizacji, lód produkowany był przez mrozy, a ludzkość optymalizowała jedynie sposoby przechowywania go, aby wystarczyło go na jak najdłużej. Pewien odważny człowiek, który zaczął eksportować lód statkami zbił na tym fortunę. Gdy zatem pojawiły się pierwsze prototypy urządzeń chłodniczych, które mogły być zagrożeniem dla jego monopolu, podsycał on w mediach narracje, iż lód zrobiony przez człowieka, jest bezbożny (bo stworzył go człowiek, a nie Bóg siłami natury). Jednak wynalazek, który zmienił świat (od rynku spożywczego, przez przechowywanie leków czy choćby rezonans magnetyczny) rozpowszechnił się m.in. przez zanieczyszczenia wód potężnie rosnące w erze rozkwitu rewolucji przemysłowej. [###]

Prof. Kinga Kamieniarz-Gdula z Centrum Zaawansowanych Technologii i Wydziału Biologii UAM w Poznaniu w najnowszym odcinku Radia Naukowego opowiada o stosunkowo niedawno odkrytej słabości komórek nowotworowych i o jej badaniach, które mają na celu stworzenie nowych sposobów walki z rakiem. Audycja zawiera też szerokie wprowadzenie do tematu – o tym czym są nowotwory, skąd się biorą, dlaczego tak trudno się z nimi walczy, o tym, iż codziennie powstają w naszym organizmie mutacje potencjalnie nowotworowe, ale nasz organizm sobie z nimi dobrze radzi, a także o tym, dlaczego sen czy unikanie substancji szkodliwych pomaga zmniejszyć prawdopodobieństwo zapadnięcia na nowotwór. [Radio Naukowe], [###]

Idee, kultura, społeczeństwo

„280 lat temu na świat przyszedł Tadeusz Kościuszko – a 250 lat temu, jako trzydziestoletni kapitan, przekroczył Atlantyk i jako jeden z pierwszych cudzoziemców przyłączył się do walki o niepodległe Stany Zjednoczone. Dziś opowiemy o losach Kościuszki w Ameryce: czy rzeczywiście opuścił Polskę z powodu miłosnego zawodu? Czy faktycznie ledwo przeżył morską katastrofę na Karaibach? Czy rzeczywiście pierwsze kroki w nowym kraju skierował do Ojców Założycieli, Benjamina Franklina i George’a Washingtona? A może losy Kościuszki w Ameryce były znacznie mniej spektakularne? Może to zmagania z kwatermistrzostwem o przydział butów i rumu dla robotników, żmudna praca nad budową mostów, obozów i fortów?” [###]

„Wiem – w bloku wschodnim nie obchodzono święta zakochanych. Jednocześnie w Polsce potrafimy sobie jeszcze wyobrazić, jak wyglądały relacje i małżeństwa w czasach stalinizmu. Ale jak wyglądało to w samym Związku Radzieckim – w państwie, w którym najważniejsza była ideologia? W kraju, gdzie należało «kochać» przede wszystkim przywódcę i partię, choćby związki podporządkowano polityce. W pierwszych latach istnienia ZSRR nie było miejsca na tradycyjny ślubny ceremoniał. W początkowym okresie formalne i nieformalne relacje traktowano niemal na równi. Ślub oznaczał wizytę w urzędzie. Bez symboliki, bez oprawy, bez tradycji. Wesela były legalne, ale w realiach gospodarki niedoboru niewielu stać było na większe przyjęcia. Zmiany przyszły dopiero po śmierci Stalina. Urzędy stanu cywilnego, czyli tak zwane ZAGS-y zaczęły nabierać bardziej uroczystego charakteru. Stopniowo wracał ceremoniał przypominający czasy sprzed rewolucji, choć oczywiście w świeckiej formie. Prawdziwą nowością stały się Pałace Ślubów. Pierwszy otwarto w Leningradzie w 1959 roku, rok później – w Moskwie.” [###]

Kolejny odcinek z serii historii nazizmu. W tym odcinku Adolf Hitler, który już jest ważnym członkiem partii DAP zagra va banque i złoży rezygnację z członkostwa z partii, jednak w efekcie całej intrygi zostanie jej szefem. [Za Rubieżą], [###]

Ile osób żyje na świecie? Odpowiedź na to pytanie wydaje się przecież niezbyt trudna, przecież w internecie są liczniki ludności, które zdają się liczyć z wielka dokładnością, a kolejne państwa corocznie podają swoje szacunki własnych populacji, bazując na przeprowadzanych zwykle nie rzadziej niż co 10 lat spisach ludności. Jednak jeżeli zagłębimy się w szczegóły, to dane z niektórych państw wydają się być obciążone mocniej niż inne. I nie mowa tutaj o Chinach i głośnych w internecie od czasu do czasu tezach o dużo mniejszej niż oficjalna liczebności populacji. Mowa o państwach ze słabym centralnym rządem, dla którego przeprowadzenie rzetelnego spisu ludności jest wyzwaniem przekraczającym jego możliwości (przy okazji pomijam jakość ostatniego spisu z Polski). Mowa o np Papui-Nowej Gwinei, gdzie rząd podaje szacunki w oparciu o spis z roku 2000, a bazujący na danych satelitarnych i statystycznych raport ONZ (który został wycofany pod wpływem dyplomatycznych zabiegów) szacował populację tego kraju na niemalże 2x większą niż oficjalne dane rządowe. Gdzie zatem jest prawda i jak wielki procent populacji może nie istnieć (bądź być niedoszacowanym)? [David Oks Blog]

Idź do oryginalnego materiału