Wybory połówkowe w USA a środowisko. Co dalej z polityką Trumpa?

1 godzina temu

Wybory połówkowe w USA zmieniły układ sił w Kongresie. Dla polityki klimatycznej to istotny sygnał: przez dwa lata administracja Donalda Trumpa wycofywała USA z porozumień klimatycznych, osłabiała przepisy o emisjach i ograniczała wsparcie dla OZE. Część organizacji mówi o sprzeciwie wyborców wobec takiego kursu. Ostrzegają jednak, iż bez zmiany w Białym Domu odwrócenie decyzji Trumpa będzie trudne.

Według agencji AP (stan na 16 listopada) w Izbie Reprezentantów Demokraci zdobyli 256 mandatów, a Republikanie 169. W Senacie Demokraci mają łącznie 55 miejsc, wliczając dwóch senatorów współpracujących z ich klubem, a Republikanie 44. Dziesięć mandatów w Izbie i jedno miejsce w Senacie nie są jeszcze przypisane żadnej partii, a wyniki mogą się zmienić. Zdaniem komentatorów nowy układ sił w Kongresie sprawi, iż Trumpowi będzie znacznie trudniej kontynuować politykę, którą uważają za szkodliwą nie tylko dla USA, ale też dla całego świata. Chodzi bowiem o politykę klimatyczną. USA to drugi największy emitent gazów cieplarnianych po Chinach, więc zmiany w ich polityce mają znaczenie dla całego świata.

– Wyniki wyborów połówkowych w Stanach Zjednoczonych oznaczają, iż polityka Donalda Trumpa w obszarach energetyki i przyrody nie zyskała poparcia w oczach Amerykanów – mówi Mikołaj Gumulski, koordynator kampanii w Greenpeace, pytany przez SmogLab.

  • Czytaj także: Trump zwalcza politykę klimatyczną. Wyborcy mogą wystawić mu rachunek

Dwa lata wychodzenia z porozumień

W ciągu dwóch lat Trump, zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, podjął wiele działań szkodliwych dla polityki klimatycznej.

Jednym z nich było wycofanie USA z międzynarodowej współpracy klimatycznej. 7 stycznia Biały Dom nakazał wycofanie się z 66 międzynarodowych porozumień i organizacji uznanych za „sprzeczne z interesami USA”. Wśród nich znalazły się dwie najważniejsze inicjatywy na rzecz walki ze zmianami klimatu: Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) oraz Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC). Trump stawia bowiem na paliwa kopalne. Wielokrotnie mówił o „pięknym, czystym węglu” i wypowiadał pamiętne słowa: „Wierć, kochanie, wierć”.

– To krótkowzroczna, kompromitująca i niemądra decyzja – powiedziała wtedy serwisowi E&E News Gina McCarthy, była szefowa Agencji Ochrony Środowiska (EPA) za prezydentury Baracka Obamy. – Jako jedyny kraj na świecie nienależący do traktatu UNFCCC administracja Trumpa odrzuca dekady amerykańskiego przywództwa w dziedzinie walki ze zmianami klimatu i międzynarodowej współpracy.

Wyjście z konwencji klimatycznej zacznie obowiązywać 27 lutego 2027 r. Tej decyzji nie będzie można cofnąć do czasu zmiany lokatora Białego Domu.

Warto też wspomnieć o walce z nauką. Działania Trumpa doprowadziły do zwolnienia wszystkich autorów raportu National Climate Assessment, a prace nad jego projektem praktycznie wstrzymano. Do tego doszły cięcia w NOAA i usuwanie raportów klimatycznych ze stron rządowych, o czym pisaliśmy już wcześniej.

  • Czytaj także: Zwolnienia i cenzura. Trump z Muskiem uderzają w znaną agencję

Działania przeciwko środowisku i energetyce

To jednak nie wszystko. Administracja Trumpa podjęła też wiele działań uderzających w nowoczesną, zieloną energetykę. Najważniejszą zmianą w prawie dotyczącym norm emisyjnych było uchylenie tzw. endangerment finding, czyli ustalenia o zagrożeniu. W lutym 2026 r. EPA uchyliła ustalenie z 2009 r., zgodnie z którym gazy cieplarniane zagrażają zdrowiu. Było ono prawną podstawą federalnych regulacji dotyczących emisji, m.in. norm dla samochodów. 25 prokuratorów generalnych zaskarżyło tę decyzję, a sprawa może trafić do Sądu Najwyższego.

Słynna ustawa „One Big Beautiful Bill Act” (OBBBA), czyli „Jedna wielka, piękna ustawa”, to ustawa budżetowa, która doprowadziła do wycofania części zachęt do rozwoju OZE. Początkowo przyniosło to odwrotny skutek. Deweloperzy inwestujący w OZE błyskawicznie ruszyli z budową farm słonecznych, żeby zdążyć skorzystać z ulg przysługujących im na mocy wcześniejszej ustawy. W efekcie w 2025 r. powstało 43 GW fotowoltaiki, a w II kwartale 2026 r. kolejne 11,4 GW. Prognozy na kolejną dekadę zostały jednak obniżone: Wood Mackenzie zmniejszyło je o 17 proc., a BNEF przewiduje o 41 proc. mniej instalacji.

  • Czytaj także: Donald Trump walczy z „zieloną” energią. Efekt? OZE z rekordami w USA

Konsekwencje dla obywateli

To właśnie takie działania, które miały sprzyjać przemysłowi paliw kopalnych, wywołały negatywne konsekwencje. Stawianie na węgiel i ropę, a do tego wojna z Iranem, musiały odbić się na cenach energii.

– Oderwane od rzeczywistości i szkodliwe decyzje, zaczynając od zaangażowania w wojny powodujące zaburzenia na rynku surowców energetycznych, próby sabotażu rozwoju odnawialnych źródeł energii czy wreszcie pozwolenie na zabijanie zagrożonych gatunków i niszczenie terenów chronionych – nie miały szerokiego poparcia w społeczeństwie – uważa Gumulski.

Polityka Trumpa, obok wojny z Iranem, przyczyniła się do wzrostu cen energii i benzyny. Cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych wzrosła od stycznia 2025 r. do października 2026 r. o 14,1 proc., a cena benzyny o 39 proc. To duże wzrosty jak na USA i tak krótki okres.

– Obywatele na własnej skórze odczuli dotkliwe wzrosty kosztów życia wywołane szybującymi cenami gazu i ropy, które z kolei były korzystne dla portfeli osób ze środowiska prezydenta Trumpa – dodaje ekspert z Greenpeace.

Szansa na zmiany

Wynik wyborów daje obrońcom klimatu pewne nadzieje. Na Kapitolu znajdą się takie osoby jak Roy Cooper z Karoliny Północnej, który od dawna angażuje się w promowanie czystej energii i odporności klimatycznej. To był główny motyw jego kampanii do Senatu. Do Senatu trafi też Abdul El-Sayed z Michigan, który chce, by USA przeszły na 100 proc. OZE. El-Sayed chce też wyeliminować wpływy korporacji oraz pociągnąć zanieczyszczających do odpowiedzialności.

– Wyniki wtorkowych wyborów śródokresowych pokazują, iż mieszkańcy całego kraju zdecydowanie odrzucają skorumpowaną, sprzyjającą trucicielom agendę administracji Trumpa. Wyborcy w całych Stanach Zjednoczonych wysłali bardzo wyraźny sygnał – uważa dr Ife Kilimanjaro, dyrektorka wykonawcza U.S. Climate Action Network. – Teraz wybrani przedstawiciele w Waszyngtonie muszą zabrać się do pracy, aby przynieść Amerykanom realną ulgę. Jednym z najskuteczniejszych sposobów na osiągnięcie tego celu jest opowiedzenie się za odejściem od brudnych, zanieczyszczających środowisko paliw kopalnych na rzecz czystej energii odnawialnej – dodaje.

Wymagana zmiana w Białym Domu

Szanse na to, iż da się odwrócić działania Trumpa, nie są jednak duże.

– Donald Trump zaszkodził ludziom i środowisku. Cofanie tych zmian potrwa i będzie wymagało prawdopodobnie zmiany w samym Białym Domu – mówi Gumulski.

Powodem jest to, iż Trump ma prawo weta, co już dał jasno do zrozumienia, pokazując na swoim profilu społecznościowym stosowną czapkę.

Zanim dojdzie do zmiany w Białym Domu (o ile dojdzie), miną dwa lata. Do tego czasu wydarzy się jeszcze wiele, zarówno w wyniku dotychczasowych działań Trumpa, jak i ewentualnych wet.

– Zniszczone zostaną cenne tereny przyrodnicze, znikną kolejne gatunki, a USA stracą kolejne lata, trzymając się przestarzałych technologii. To strata Amerykanów – zauważa nasz rozmówca.

Nie wszystko jednak musi rysować się w czarnych barwach.

– Ostatecznie jednak historia pokazuje, iż nie da się zbudować poparcia społecznego na polityce niszczenia i chaosu, której ofiarą padają ludzie, przyroda i przyszłość nas wszystkich. To dobra lekcja dla nas oraz polskich polityków i polityczek, próbujących inspirować się antyprzyrodniczym i antyklimatycznym szaleństwem Trumpa – mówi Gumulski.

–

Zdjęcie tytułowe: whitehouse.gov/domena publiczna

Idź do oryginalnego materiału