1 dzień temu
Polska Izba Gospodarki Odpadami (PIGO) wraz z organizacjami branżowymi z Hiszpanii, Włoch, Francji, Czech, Austrii i Słowacji podpisała i przekazała do Komisji Europejskiej wspólne stanowisko dotyczące ewentualnego objęcia spalania odpadów komunalnych (ITPOK) unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji EU ETS (ETS UE).
Zwracamy uwagę, iż rozszerzenie ETS UE na ITPOKi może nie przynieść proporcjonalnych efektów redukcyjnych, a za to podnieść koszty usług komunalnych i ciepła systemowego, wpływając bezpośrednio na mieszkańców, samorządy oraz odbiorców energii.
Dlaczego ETS UE dla ITPOKów budzi sprzeciw branży
W stanowisku wskazujemy, iż spalanie odpadów komunalnych pełni rolę niezbędnej usługi publicznej w zagospodarowaniu frakcji resztkowej, nienadającej się do recyklingu. Taka usługa wymaga stabilności i przewidywalności kosztów, których mechanizm ETS – z natury zmienny – nie gwarantuje.
Podkreślamy także ryzyko, iż bodźce cenowe mogą wypaczać hierarchię postępowania z odpadami. W praktyce operatorzy mogliby próbować ograniczać przyjmowanie frakcji o wysokim udziale tworzyw sztucznych (a więc emisji CO₂ pochodzenia kopalnego), co grozi przesuwaniem strumieni odpadów w kierunku rozwiązań mniej pożądanych środowiskowo.
Kluczowe konsekwencje: opłaty, ciepło systemowe, akceptacja społeczna
W dokumencie zwracamy uwagę na wymierne ryzyka kosztowe:
- przy założeniu ok. 27 Mt emisji CO₂ pochodzenia kopalnego z instalacji MWI oraz cenie ok. 80 €/t CO₂, dodatkowe koszty mogą sięgać ok. 2,2 mld euro rocznie (dla mieszkańców, użytkowników energii i gmin),
- ETS UE dla MWI może przełożyć się na gwałtowny wzrost cen ciepła z sieci zasilanych energią odzyskaną w instalacjach – w przywoływanych szacunkach wzrosty sięgają choćby +52% dla gospodarstw domowych w Polsce (oraz +45% w Czechach; we Francji +42% dla gospodarstw domowych i do +70% dla odbiorców przemysłowych korzystających z ciepła odzyskanego).
Wskazujemy również, iż taki szok cenowy może paradoksalnie poprawić konkurencyjność importowanych paliw kopalnych (np. gazu), osłabiając autonomię energetyczną i spójność polityk UE: klimat–energia–odpady.
Co zamiast: krajowe instrumenty dopasowane do realiów
Sygnatariusze wskazują, iż podejścia krajowe mogą skuteczniej wspierać dekarbonizację sektora odpadowego, przy jednoczesnym:
- utrzymaniu spójności z hierarchią postępowania z odpadami,
- zachowaniu przewidywalności kosztów dla mieszkańców i samorządów,
- kierowaniu wpływów finansowych na poziom lokalny/krajowy, aby wzmacniać zintegrowane systemy gospodarki odpadami (w tym recykling, selektywną zbiórkę, zapobieganie powstawaniu odpadów).
W stanowisku podkreślamy gotowość do dalszego dialogu i udziału w analizach oraz ocenach skutków prowadzonych przez Komisję Europejską w kontekście przyszłych zmian dyrektywy ETS.
Sygnatariusze stanowiska
Wspólne stanowisko podpisały organizacje: ASELIP (Hiszpania), ASSOAMBIENTE (Włochy), FNADE (Francja), ČAObH i STEO (Czechy), VOEB (Austria), ZOP (Słowacja) oraz PIGO (Polska).
Załącznik: Wspólne stanowisko europejskich organizacji branżowych (PDF) – do pobrania na stronie PIGO.
