Wyobraźmy sobie urząd gminy, w którym ani wójt, ani żaden z radnych nie potrafi podpisać się na oficjalnym dokumencie. Brzmi jak abstrakcja? W latach 70. XIX wieku w galicyjskim Gdowie była to absolutna codzienność. Na czele tej lokalnej społeczności stał wówczas człowiek szanowany, zamożny i… całkowicie niepiśmienny – wójt Wojciech Wajda.
Wojciech Wajda objął stery w Gdowie na przełomie lat 60. i 70. XIX wieku. Był to czas, kiedy Galicja cieszyła się już autonomią, a wsie i miasteczka mogły same wybierać swoje władze. Choć Wajda posiadał autorytet i majątek potrzebny do sprawowania urzędu, barierą nie do przebicia był dla niego alfabet. Zresztą nie tylko dla niego – ówczesna rada gminna składała się z gospodarzy, którzy zamiast podpisu stawiali (być może wszyscy) na dokumentach krzyżyki.
Jak w takich warunkach zarządzano gminą? Kluczem do sukcesu okazał się człowiek z zewnątrz – Antoni Hummel. Z zawodu był drogomistrzem, czyli osobą odpowiedzialną za stan lokalnych traktów. Ponieważ potrafił czytać i pisać, wójt Wajda mianował go „upoważnionym pisarzem w Gdowie”.
To właśnie Hummel stał się „prawą ręką” i piórem niepiśmiennej rady. Prowadził rejestry, spisywał urzędowe zarządzenia i pomagał mieszkańcom w załatwianiu spraw formalnych.
Najsłynniejszym dowodem na ten niezwykły układ administracyjny jest dokument z 16 czerwca 1870 roku. W tym dniu drogomistrz Hummel spisał testament mieszkanki Gdowa, Rozalii z Żyłów Siekierkowej.
W nagłówku aktu wyraźnie zaznaczono, iż wójtem był wówczas Wojciech Wajda, a oficjalnymi świadkami z ramienia rady gminnej zostali inni szanowani obywatele: Karol Kornecki, Jakub Zastawniak oraz Michał Nędza. Żaden z nich nie trzymał jednak w ręku pióra – całą treść zredagował i zapisał Hummel.
Historia Wojciecha Wajdy, który utrzymał się na stanowisku wójta co najmniej do połowy lat 70. XIX wieku, to fascynujący obraz dawnej Galicji. Pokazuje, iż w tamtych czasach mądrość życiowa, spryt i zaufanie sąsiadów znaczyły w lokalnej polityce znacznie więcej niż formalne wykształcenie.
![[SZKOLNE WIEŚCI] II LO zdobywa nagrodę w 30. Jesiennym Konkursie Recytatorskim](https://lubartow24.pl/f/d/dsc65881536x723_4770811580.jpg)
