6 dni temu
Skuteczne przepisy ograniczające uciążliwości zapachowe, sprawniejszy nadzór nad gospodarką odpadami oraz ochrona mieszkańców przed hałasem komunikacyjnym były głównymi tematami pierwszego dnia posiedzenia Zespołu ds. Ochrony Środowiska Związku Województw RP. Podczas obrad 5 listopada 2026 r. w Warszawie przedstawiciele województw omawiali z przedstawicielami administracji rządowej problemy wynikające z codziennego stosowania przepisów i propozycje ich rozwiązania.
Spotkanie odbyło się w Warszawie. Dyskusja obejmowała zarówno zmiany legislacyjne, jak i ulepszenia organizacyjne oraz informatyczne, które mogłyby ułatwić realizację zadań administracji środowiskowej.
Obrady prowadzili przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego: Tomasz Krasowski, dyrektor Departamentu Polityki Ekologicznej, Geologii i Łowiectwa, reprezentujący Zespół ds. Ochrony Środowiska ZWRP; Marcin Podgórski, dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych, reprezentujący Zespół Ekspercki ds. Polityki Energetycznej ZWRP; oraz Krzysztof Podsiadło, dyrektor Departamentu Opłat Środowiskowych.
W posiedzeniu uczestniczył również Rafał Cieślik, dyrektor Biura Związku Województw RP, a także przedstawiciele urzędów marszałkowskich, Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).
Odory wymagają skutecznych przepisów
Pierwszą część obrad poświęcono uciążliwościom zapachowym. Przedstawiciele województw wskazywali, iż mimo skarg mieszkańców i podejmowanych interwencji przez cały czas brakuje wiążących norm pozwalających skutecznie ograniczać odory. Kodeks przeciwdziałania uciążliwościom zapachowym może wspierać dobre praktyki, ale nie zastępuje przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięć administracyjnych.
Zwracano uwagę, iż dotrzymywanie dopuszczalnych poziomów emisji określonych substancji nie musi oznaczać braku dokuczliwego zapachu. Problem dotyczy zarówno instalacji związanych z chowem zwierząt, jak i przetwarzaniem odpadów. W przypadku tych ostatnich wskazywano na znaczenie hermetyzacji procesów i egzekwowania warunków zapisanych w pozwoleniach.
W dyskusji powiązano ten temat z planowaniem przestrzennym. Przedstawiciele Mazowsza sygnalizowali ograniczanie terenów przeznaczanych na gospodarkę odpadami, uzasadniane obawami przed uciążliwościami. Ostrzegali, iż może to utrudniać rozwój niezbędnych instalacji, zwiększać koszty transportu i prowadzić do koncentracji przetwarzania odpadów w mniejszej liczbie lokalizacji. Zgłoszono potrzebę wspólnego wystąpienia województw w sprawie skutecznych narzędzi przeciwdziałania odorom.
Większa rola planów gospodarki odpadami
Kolejny blok dotyczył wojewódzkich planów gospodarki odpadami oraz sprawozdań z ich realizacji za lata 2023–2025. Uczestnicy podnosili, iż nakład pracy związany z przygotowywaniem tych dokumentów nie przekłada się na wystarczający wpływ samorządów województw na rozwój systemu. Wskazywali przy tym na znaczenie planów inwestycyjnych dla dostępu do finansowania przedsięwzięć.
Problemy sprawozdawcze wiązano z koniecznością weryfikacji dużej liczby dokumentów przedsiębiorców oraz ograniczeniami w dostępie do raportów z BDO. Postulowano zapewnienie stałego dostępu do potrzebnych zestawień i przeanalizowanie możliwości zmiany terminów w kolejnych okresach sprawozdawczych. Przedstawiciele resortu podkreślali natomiast znaczenie planów jako źródła danych i narzędzia realizacji wymagań unijnych.
Rozmawiano również o szybkim wyczerpywaniu pojemności składowisk i trudnościach z egzekwowaniem zasady bliskości. Opinie dotyczące powrotu do regionalizacji gospodarki odpadami były zróżnicowane. Część uczestników widziała w niej narzędzie lepszego planowania, inni przypominali, iż możliwość kierowania odpadów poza region pozwalała wcześniej przezwyciężać niedobory mocy przerobowych. Osobno wskazano potrzebę ulepszenia usuwania nielegalnie nagromadzonych odpadów niebezpiecznych.
Mierzalne efekty zapobiegania powstawaniu odpadów
W kontekście Krajowego planu gospodarki odpadami 2028 dyskutowano o wdrażaniu gospodarki o obiegu zamkniętym i ocenie działań zapobiegających powstawaniu odpadów. Przedstawiciele województw zwracali uwagę, iż katalogi dobrych praktyk nie wystarczają do porównywania efektów między regionami i w kolejnych latach. Potrzebne są wskaźniki umożliwiające ocenę, które działania rzeczywiście ograniczają ilość odpadów i powinny otrzymywać wsparcie.
Resort poinformował o przygotowywanej zmianie Krajowego planu gospodarki odpadami w części dotyczącej zapobiegania powstawaniu odpadów żywnościowych. Szersza dyskusja o sposobie mierzenia efektów działań zapobiegawczych pozostała tematem dalszych prac.
Jasny podział kompetencji kontrolnych
Znaczną część posiedzenia zajęły relacje między organami wydającymi pozwolenia i zezwolenia a Inspekcją Ochrony Środowiska. Przedstawiciele urzędów marszałkowskich opisywali przypadki powielania czynności oraz trudności z wykorzystywaniem ustaleń inspekcji w postępowaniach administracyjnych. Podkreślali, iż ponowne zbieranie tych samych dowodów wydłuża sprawy i obciąża ograniczone zasoby kadrowe oraz finansowe.
Rozważano zarówno wzmocnienie narzędzi dostępnych marszałkom, jak i wyraźniejsze skoncentrowanie zadań inspekcyjnych w wyspecjalizowanych organach. Zgłoszono także postulat rozszerzenia dostępu marszałków do monitoringu wizyjnego miejsc gospodarowania odpadami. Mógłby on wspierać przygotowanie kontroli i sprawdzanie przestrzegania warunków decyzji. Przedstawiciel Ministerstwa Klimatu i Środowiska zapowiedział skonfrontowanie zgłoszonych problemów z doświadczeniami inspekcji przed dalszą analizą rozwiązań.
BDO ma ułatwiać analizę danych
Województwa przedstawiły konkretne oczekiwania wobec BDO, czyli Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Wśród najważniejszych znalazło się uruchomienie interfejsu API dla administracji, który umożliwiałby automatyczną wymianę danych z systemami urzędów. w tej chwili część pracy polega na ręcznym przenoszeniu informacji, co ogranicza czas na ich merytoryczną weryfikację.
Postulaty obejmowały również widoczną historię zmian w ewidencji, automatyczne sprawdzanie poprawności danych i wykonywanie obliczeń w formularzach. Wskazywano na potrzebę czytelnego oznaczania korekt oraz eksportowania całych sprawozdań do jednego pliku, zamiast wielu osobnych dokumentów.
W odpowiedzi przedstawiono plany dalszej modernizacji BDO. Wśród rozwiązań przewidywanych na 2027 r. wymieniono rozwój raportowania uwzględniającego bieżące dane oraz oznaczanie pól wymagających korekty. Resort poinformował także o pracach nad zapewnieniem długoterminowego finansowania utrzymania i rozwoju systemu.
System kaucyjny i obowiązki sprawozdawcze
Podczas omawiania systemu kaucyjnego skoncentrowano się na doświadczeniach urzędów w weryfikacji danych operatorów i przedsiębiorców wprowadzających napoje w opakowaniach. Zwracano uwagę na potrzebę ulepszenia raportowania, dostępu do zestawień oraz jednoznacznego określenia obowiązków związanych z rozliczaniem opłat produktowych.
Podkreślano, iż pełniejsza ocena funkcjonowania systemu będzie możliwa po analizie danych za cały 2026 rok. Uczestnicy omawiali także współpracę operatorów i znaczenie sprawnej obsługi konsumentów przy zwrocie opakowań oraz odbiorze kaucji.
Wspólne prace nad ochroną przed hałasem
Ostatni blok pierwszego dnia dotyczył hałasu drogowego i kolejowego. Przedstawiciele województw wskazywali na rosnącą liczbę skarg mieszkańców oraz trudności w doprowadzaniu do skutecznego ograniczania przekroczeń. Długotrwałe postępowania i spory dotyczące obowiązków zarządzających infrastrukturą opóźniają realizację zabezpieczeń akustycznych.
Wśród problemów wymieniano aktualność analiz porealizacyjnych, ocenę łącznego oddziaływania kilku źródeł hałasu oraz lokalizowanie nowej zabudowy mieszkaniowej w sąsiedztwie dróg i linii kolejowych. Zwracano też uwagę na koszty specjalistycznych pomiarów i potrzebę zapewnienia organom sprawnego dostępu do badań.
Zgłoszono postulat powołania formalnej grupy roboczej z udziałem przedstawicieli województw oraz resortów klimatu i środowiska, infrastruktury, a także rozwoju i technologii. Jej zadaniem miałoby być przygotowanie propozycji zmian usprawniających ochronę przed hałasem. Wskazano potrzebę ujęcia tego postulatu w stanowisku Konwentu Marszałków Województw RP. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiedziało natomiast szkolenia w pierwszym kwartale 2027 r., obejmujące również dyskusję o zmianach legislacyjnych.
