Wielki spór, cicha zmiana. (Nie)Polityczny Kraków (dziś o Warszawie)

Za nami Święto Niepodległości. Było dużo o jedności, patriotyzmie, obowiązkach wobec Polski i takich tam. Zupełnie jakby nasze konstytucyjne Halloween w ubiegłym tygodniu nie miało miejsca. Ale ono się wydarzyło i zmieniło dużo, choć w zasadzie niby nie zmieniło się nic.

To nie będzie osiemdziesiąty trzeci tekst, który Państwo czytają, poświęcony temu, o co chodzi z tym Trybunałem. Nie ma już sensu pisać, kto zaczął hecę z Trybunałem Konstytucyjnym ani kto jest wielkim zwycięzcą tej hecy. Porozmawiajmy o nieoczywistościach.

Trybunał Konstytucyjny w Polsce nie żyje od 11 lat, a ponieważ śmierć jest zjawiskiem niestopniowalnym, bo albo się żyje, albo się nie żyje, można powiedzieć, iż Trybunał Konstytucyjny nie żyje nadal, choć zmienili się ci, którzy go opłakują. To w zasadzie jedyna zmiana.

Żadna duża siła polityczna w Polsce nie potrzebuje dziś tzw. resetu konstytucyjnego, bo nikomu nie jest on na rękę. Konflikty takie jak ten z zeszłego tygodnia polaryzują, umacniają dotychczasowych uczestników sporu i ich pozycję na scenie politycznej. I Koalicji Obywatelskiej, i Prawu i Sprawiedliwości to wystarczy. O resecie mogą w nieskończoność rozmawiać, ale go nie dokonają. PiS chce Trybunał odzyskać, KO nie chce go tracić. I tyle.

Donalda Tuska nie było 30 października przed siedzibą Trybunału, ale trudno uważać, iż nie wiedział, co wydarzy się przy al. Szucha. Stanowcze działania nowych sędziów czynią trzy rzeczy: umacniają poparcie dla KO wśród najtwardszego elektoratu, umacniają obraz KO jako wcielonego zła wśród przeciwnego elektoratu i mocno dystansują od KO umiarkowany, w tej chwili niezdecydowany elektorat. Na pierwszy rzut oka Koalicja traci więc na tym sporze, bo traci naturalny rezerwuar głosów umiarkowanych, niezdecydowanych wyborców.

Jarosław Kaczyński przed Trybunałem był. Protestował, krzyczał, srożył się i zyskał pełne uznanie swoich najwierniejszych wyborców, którzy od tego jeszcze wierniejsi się nie staną, bo już nie mogą. Wśród elektoratu KO odegrał rolę dokładnie przeciwną, ale to prezesowi PiS z pewnością nie przeszkadza. Natomiast trudno żywić nadzieję, iż zgorszeni obecnym sporem wyborcy umiarkowani przejdą na stronę Prawa i Sprawiedliwości po ujrzeniu Kaczyńskiego w jednym szeregu z Grzegorzem Braunem i co bardziej krewkimi politykami Konfederacji. Na pierwszy rzut oka może i Jarosław Kaczyński wygrał to starcie, ale w istocie przegrał je bardzo.

Wszystko za sprawą Karola Nawrockiego. Jego podniebny rajd przez całą Europę wprawił w niemy zachwyt całą prawą stronę sceny politycznej. Rzeczywiście, widowisko było przednie, a i PR-owy uzysk niemały. Obserwowaliśmy, jak Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wchodzi lub wdziera się do budynku Trybunału (niepotrzebne skreślić). I jest tam sobie przez cztery godziny. Pojawia się jednak prowokacyjne pytanie, które brzmi: No i co z tego? Co tej październikowej nocy załatwił prezydent Nawrocki? Nowi sędziowie jak w Trybunale byli, tak są, stare kierownictwo Trybunału jak było zawieszone, tak jest, kontroli nad Trybunałem brak, a była. W tym sensie Jarosław Kaczyński i jego partia niczego 30 października nie zyskali. Na dodatek prezesowi PiS tamtej nocy zaczęła wyślizgiwać się z rąk władza nad rządem dusz na prawicy. To nie Kaczyński wiódł lud na barykady, robił to Nawrocki, a spór o Trybunał definiowany jest dziś jako spór na linii Nawrocki–Tusk, nie Kaczyński–Tusk. To z kolei może stanowić asumpt do istotnych przetasowań na prawicy i odebrania Jarosławowi Kaczyńskiemu perły w koronie jego politycznego imperium – partii.

Bezspornie dziś Trybunał jest Tuska, tak jak w listopadzie 2015 roku został Trybunałem Kaczyńskiego. I przez najbliższy rok Kaczyński i Nawrocki będą mogli zrobić w przedmiocie jego odzyskania tyle, ile Tusk i KO mogli zrobić w latach 2015–2023. Noc z 30 na 31 października może natomiast stać się nocą narodzin dwóch bloków politycznych, które zmierzą się o względy wyborców przyszłej jesieni – bloku obecnej koalicji rządowej i bloku prawicowego. W tej konfiguracji choćby brawurowy lot samolotem nie jest w stanie napędzić nikomu z wcześniej wzmiankowanych nowych wyborców, bo z polaryzacji na linii KO–PiS kilka już się wykrzesze. Ci, którzy to wiedzą, zwyczajnie nie pójdą do następnych wyborów, wygra więc ten z dotychczasowych obozów, który lepiej zmobilizuje swój elektorat do głosowania.

Niezmiennie interesujący pozostaje tylko zmierzch demiurgów polskiej sceny politycznej ostatniego ćwierćwiecza – Donalda Tuska i Jarosława Kaczyńskiego. Ten pierwszy wszedł w buty antydemokratyczne, podobno by ratować demokrację. Temu drugiemu antydemokratyczne buty dotąd nie przeszkadzały, ale nagle pojawił się Karol Nawrocki, któremu lepiej pasują. Nie było żadnej rewolucji, świat wygląda jak przed 30 października, a jednak pozmieniało się dużo. Z tym iż nie tam, gdzie wszyscy mówią, iż się pozmieniało.

Jakub Olech, politolog, wykładowca akademicki, Krakowianin z importu, obserwator (bliższy) i uczestnik (dalszy) życia miasta i regionu.