Weto w obronie wolności słowa. Prezydent Nawrocki odrzuca ustawę o administracyjnej cenzurze w internecie

Prezydent Karol Nawrocki 13 listopada 2026 r. odmówił podpisania nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw – potocznie nazywanej ustawą o bezpieczeństwie w internecie. To drugie weto głowy państwa wobec przepisów wdrażających unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA). Decyzja stanowi wyraźną granicę: państwo nie może w imię „bezpieczeństwa” oddawać urzędnikom władzy nad tym, co obywatele mogą mówić, pisać i publikować w sieci.

Ustawa przygotowana przez Ministerstwo Cyfryzacji miała umożliwić szybkie administracyjne blokowanie treści uznanych za nielegalne. W praktyce oznaczało to, iż urzędnicy – a nie niezależne sądy – zyskiwaliby uprawnienia do decydowania o dostępności materiałów w internecie, z możliwością późniejszego odwołania się do sądu. Krytycy od początku wskazywali, iż takie rozwiązania niosą ryzyko cenzury prewencyjnej i nadużyć politycznych. Pierwsze weto prezydenta z początku roku wymusiło rozdzielenie przepisów organizacyjnych od procedur blokowania treści. Jednak na etapie prac senackich uprawnienia urzędnicze ponownie rozszerzono.

W nagraniu uzasadniającym decyzję Karol Nawrocki stwierdził wprost: „Wróciło widmo urzędnika cenzora, który będzie podejmował decyzje, co wolno, a czego nie wolno w internecie. Rolą urzędnika nie jest ferowanie wyroków o tym, czy dana treść była przestępstwem czy nie. To jest wyłączna kompetencja wymiaru sprawiedliwości i niezawisłych sędziów”. Prezydent podkreślił, iż rząd od początku mieszał europejski obowiązek wdrożenia DSA z własnym interesem politycznym. Zwrócił też uwagę na nieproporcjonalność rozwiązań – możliwość wpisania całej domeny do rejestru blokad z powodu pojedynczego nielegalnego komentarza, co mogłoby skutkować wyłączeniem całych serwisów informacyjnych, publicystycznych czy edukacyjnych. Takie działanie naruszałoby konstytucyjną zasadę proporcjonalności.

Szczególnie ostrej krytyce poddano sposób uzasadniania ustawy. Rząd wykorzystał tragiczną serię ataków nożowników w polskich szkołach, stosując – jak ujął to prezydent – „szantaż emocjonalny”, by przepchnąć przepisy dające władzy arbitralną kontrolę nad wypowiedziami. Tymczasem państwo już dysponuje narzędziami do walki z treściami terrorystycznymi, materiałami z wykorzystywaniem dzieci czy innymi przestępstwami w sieci. Istniejące przepisy pozwalają na szybkie reagowanie, co zresztą potwierdziły działania służb po tych wydarzeniach. „Bezpieczeństwo obywateli nie może być pretekstem do osłabiania ich wolności. Nie wolno budować fałszywego wyboru: albo bezpieczeństwo, albo wolność obywateli” – podkreślił Nawrocki. Konstytucyjna wolność słowa (art. 54) jest granicą, której skuteczne państwo musi przestrzegać, a nie przeszkodą w działaniu.

Prezydent zaznaczył, iż w normalnych warunkach ustawa mogłaby trafić do Trybunału Konstytucyjnego. Ponieważ jednak TK w obecnym stanie nie funkcjonuje jako niezależny organ kontroli konstytucyjności, weto pozostało jedynym skutecznym instrumentem ochrony podstawowych praw. Jednocześnie głowa państwa podpisała sześć innych ustaw, w tym dotyczącą wychowania patriotycznego, zmian w CPK czy podatku VAT – pokazując, iż nie odrzuca legislacji rządowej automatycznie, ale selektywnie, gdy zagraża ona wolnościom obywatelskim.

Z perspektywy obrony wolności słowa decyzja ta ma znaczenie fundamentalne. Administracyjne blokowanie treści przez organy zależne od rządu otwiera drogę do cenzury prewencyjnej, w której o granicach debaty publicznej decydują nie niezawisłe sądy, ale urzędnicy realizujący bieżącą politykę. Szerokie i nieostre pojęcia „nielegalnych treści”, połączone z możliwością blokady całych platform, tworzą narzędzie nacisku na media i użytkowników. Wolność słowa nie jest przywilejem, ale warunkiem realnej demokracji – bez niej znika przestrzeń na krytykę władzy, niezależną publicystykę i pluralizm opinii.

Weto prezydenta Nawrockiego to sygnał, iż bezpieczeństwo w internecie nie może oznaczać oddania kontroli nad słowem w ręce administracji. Państwo ma obowiązek chronić obywateli przed przestępczością, ale nie kosztem konstytucyjnych gwarancji wolności wypowiedzi. To rozróżnienie pozostaje najważniejsze dla zachowania charakteru polskiego porządku prawnego.