Węgierskie MSZ ujawniło 3 września 2026 r., iż przy transakcjach z sześcioma pośrednikami różnica między ich kosztami zakupu sprzętu pandemicznego a kwotami wypłaconymi przez państwo miała sięgnąć 15,5 mld forintów. Dane dotyczą kontraktów resortu kierowanego w 2020 r. przez Pétera Szijjártó. Sprawa trafiła już do prokuratury.
Sześciu pośredników i miliardowe różnice
György László Velkey, sekretarz stanu w węgierskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych, przedstawił dane z wewnętrznego audytu dotyczącego zakupów respiratorów i środków ochronnych z czasu pandemii COVID-19. Według niego dokumenty i faktury pozwoliły porównać ceny płacone zagranicznym dostawcom przez pośredników z kwotami, które następnie wypłaciło im państwo.
Największą różnicę wskazano przy Pro Concept Tanácsadó. Firma miała kupić 727 respiratorów oraz maski, testy i kombinezony za 32 mln euro, po czym resort zapłacił za ten pakiet 49 mln euro. W przypadku TMT Technics 1208 respiratorów miało kosztować pośrednika 24,4 mln euro, a państwo 35,5 mln euro. To odpowiednio około 6,2 mld i blisko 4 mld forintów różnicy.
Na liście znalazły się również OTT-ONE, Gyömrői-sarok Projekt, Speciál 99 oraz MAROSPORT. Velkey podał, iż łączna różnica w sześciu transakcjach wyniosła 15,5 mld forintów. Jest jednak ważne zastrzeżenie: kwoty rozpisane przez niego dla poszczególnych firm dają łącznie 13,512 mld forintów. Trzeba też oddzielić różnicę cen od czystego zysku, bo pośrednicy mogli ponosić koszty transportu, finansowania i obsługi kontraktów.
Firmy rosły na państwowych zamówieniach
Audyt zwraca uwagę, iż część podmiotów wcześniej nie zajmowała się sprzętem medycznym, a odpowiedni zakres działalności dopisywała krótko przed zawarciem umów. Obroty TMT Technics miały wzrosnąć ze 113 mln do 18,6 mld forintów, Pro Concept z 3,8 mld do 35 mld, a MAROSPORT z 230 mln do 50 mld forintów w roku pandemii. Taki skok nie jest sam w sobie dowodem przestępstwa. Jest jednak wystarczającym powodem, by państwo sprawdziło każdą fakturę i każdy etap wyboru kontrahentów.
Skala całego programu była znacznie większa. W 2020 r. Węgry kupiły blisko 17 tys. respiratorów za około 300 mld forintów. Według obecnego MSZ zamówiono więcej urządzeń, niż można było realnie obsłużyć przy dostępnej liczbie lekarzy, pielęgniarek intensywnej terapii i łóżek. Większość sprzętu miała pozostać w magazynach. O pierwszych wynikach audytu i skierowaniu sprawy do prokuratury pisaliśmy już pod koniec sierpnia.
Zawiadomienie dotyczy podejrzeń, nie wyroku
Węgierski rząd poinformował 25 sierpnia, iż MSZ złożyło zawiadomienie w związku z podejrzeniem niegospodarności powodującej szczególnie dużą szkodę oraz możliwymi innymi przestępstwami. Zawiadomienie dotyczy nieznanego sprawcy. Na tym etapie nie ma prawomocnego rozstrzygnięcia ani podstaw, by przypisywać winę konkretnym osobom.
Minister Anita Orbán mówiła wcześniej o 88 gigabajtach informacji i 130 tys. odzyskanych plików. Część dokumentacji miała być niepełna, a niektóre pliki odzyskano elektronicznie. Osobnym problemem były doniesienia o wadach technicznych części urządzeń oraz wielomilionowych kosztach ich magazynowania. Drugi materiał DN o zawiadomieniu opisuje szerzej skalę zakupów i stan postępowania.
Lekcja dla państwa i podatnika
W sytuacji zagrożenia epidemicznego rząd ma obowiązek działać szybko. Nie dostaje jednak prawa do wydawania publicznych pieniędzy bez kontroli. Pośpiech może tłumaczyć wyższą cenę albo wykorzystanie pośrednika, ale nie zwalnia z wykazania, dlaczego wybrano daną firmę, ile kosztowała jej usługa i czy sprzęt nadawał się do użycia.
To ważna lekcja również dla Polski. Suwerenność państwa nie polega na bezkarności urzędników, ale na umiejętności ochrony własnych obywateli i ich pieniędzy. Prawica, która żąda twardej obrony interesu narodowego, musi równie twardo wymagać przejrzystości od władzy określającej się jako narodowa lub konserwatywna. Sympatia polityczna nie może zastąpić rachunku, dokumentu i odpowiedzialności.
Źródła: rząd Węgier, 24.hu, Associated Press
Źródło: WP Wiadomości
