Na jesieni, jak co roku na początku sezonu grzewczego, powracają pytania o to, ile będzie kosztował węgiel opałowy i czy go wystarczy. Pełnego obrazu sytuacji nie ma choćby rząd.
Kwestie te stają się szczególnie palące w czasie kryzysów paliwowych, jak po wybuchu wojny w Ukrainie i dziś, w obliczu konfliktu na Bliskim Wschodzie. Brak pełnych informacji o sytuacji rynkowej i niepewność co do wystarczalności wpływają na wzrost cen i – w konsekwencji – wyższe koszty dla obywateli oraz gospodarki.
Czy polska potęga węglowa opiera się na imporcie?
Fundacja Instrat, wraz z partnerami – Instytutem Reform, portalem Wysokie Napięcie, Polskim Alarmem Smogowym, Federacją Konsumentów – zwróciła się do Ministra Energii oraz Ministra Aktywów Państwowych o zwiększenie transparentności danych dot. węgla opałowego w Polsce.
Dziś dane dotyczące surowca spalanego wciąż w wielu gospodarstwach domowych są nietransparentne, rozproszone i publikowane z dużym opóźnieniem.
Dane publikowane przez GUS, ARP i spółki górnicze mają istotne ograniczenia. Sprawozdania ARP obejmują tylko część importu, nie wskazują wystarczająco dokładnie kierunków sprzedaży i publikowane są z opóźnieniem mimo dostępności danych. Portal cieplo.gov.pl zawiera wiele nieaktualnych wpisów i niestety nie informuje już o dostępności opału. Badanie GUS o sposobach ogrzewania domów przez polskie rodziny ukazuje się z trzyletnim opóźnieniem i nie mówi nic o sposobie pozyskiwania paliwa. Wątpliwości budzi też polityka cenowa krajowej sprzedaży, która może doprowadzać do okresowych ograniczeń w dostępności.
W efekcie, jako społeczeństwo, nie wiemy:
- jakie dokładnie jest zapotrzebowanie na węgiel opałowy
- jaką część zapotrzebowania pokrywa surowiec z importu
- jaka część importowanego węgla nadaje się do domowych pieców;
- czy możemy być samowystarczalni jako kraj w produkcji odpowiednich sortymentów
Po co nam informacje o imporcie węgla?
W 2024 r. ponad 17% (2,2 mln) gospodarstw domowych wykorzystywało węgiel kamienny w celach grzewczych. Roczne zużycie – ok. 5-6 mld ton na rok, to koszt choćby 12 mld rocznie. Wartość rynku jest więc duża, a kwestia dotyka bezpośrednio kieszeni Polek i Polaków.
Skala importu węgla to również kwestia bezpieczeństwa energetycznego – kazachski węgiel (2/3 importu węgla energetycznego) przechodzi przez rosyjską infrastrukturę i może być przedmiotem rozgrywek geopolitycznych i ograniczeń z powodu działań wojennych. W momencie publikacji apelu mamy informacje, iż dostawy drogą morską wiodące przez rosyjski port Ust-Ługa zostały niemal całkowicie wstrzymane.
Sprawa interwencyjnego importu węgla w 2022 r. pokazała, iż podejmowanie decyzji w obliczu kryzysu przy braku odpowiednich danych może skończyć się chaosem organizacyjnym o skutkach liczonych w miliardach złotych. Spośród 7,5 mln t sprowadzonego węgla, tylko 0,7 mln t trafiło do gmin w ramach zarządzania kryzysowego, które realizował Minister Aktywów Państwowych na polecenie Prezesa Rady Ministrów. Przyznany na ten cel limit wydatków w Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 wynosił 4,9 mld zł.
Co da się zrobić?
W apelu, prócz opisu problemów, przedstawiamy też szereg rozwiązań, które mogą wprowadzić Minister Aktywów Państwowych oraz Minister Energii. Potrzebne jest m. in. ujednolicenie, uzupełnienie i częstsza publikacja. Niektóre z działań można wprowadzić w oparciu o już istniejące rozwiązania. Dokładniejszy opis problemów oraz naszych postulatów zamieszczamy w apelu.

1 dzień temu














