W 2025 r. gminy dopłaciły 1,5 mld zł do gospodarki odpadami

1 dzień temu

System gospodarowania odpadami komunalnymi przez cały czas się nie bilansuje. W 2025 r. gminy wydały na ten cel 15,5 mld zł, podczas gdy wpływy z opłat od mieszkańców wyniosły 14 mld zł. Oznacza to konieczność dopłacenia do systemu blisko 1,5 mld zł z samorządowych budżetów.

„Sprawozdanie z działalności regionalnych izb obrachunkowych i wykonania budżetu przez jednostki samorządu terytorialnego w 2025 r.” to ukazujący się corocznie raport Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO). Zawarto w nim także analizę kosztów gospodarowania odpadami.

Koszty rosną szybciej niż opłaty

Już w 2024 r. gminy odnotowały deficyt w obszarze gospodarki odpadowej w wysokości 1 mld zł. W ubiegłym roku dołożyły do zarządzania śmieciami kolejne 1,5 mld zł. Oznacza to, iż problem pogłębia się drugi rok z rzędu.

Warto zaznaczyć, iż w 2025 r. koszty gospodarki odpadowej wzrosły o 9,6%, a dochody z opłat jedynie o 8%.

Na pogłębiający się deficyt wpływa nie tylko wzrost kosztów funkcjonowania systemu, ale również niepełne wpływy z opłat wnoszonych przez mieszkańców. W ubiegłym roku deficyt wystąpił w 1 088 gminach wiejskich (81,4%), a nadwyżka w 241 gminach tego rodzaju (18%). najważniejsze jest więc nie tylko utrzymanie akceptowalnej stawki, ale też skuteczne dochodzenie należności.

Ogromne inwestycje w Bytomiu. Rośnie nowa instalacja biogazowa w oczyszczalni

Maksymalna ustawowa opłata za odbiór odpadów wynosi w tej chwili 70 zł od mieszkańca miesięcznie. Większość samorządów unika jednak podwyżek, wskazując zamiast tego na potrzebę wdrożenia systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP), rozbudowy infrastruktury i poprawy jakości segregacji.

Zwłaszcza ten ostatni element rodzi wiele trudności. Niewłaściwa segregacja odpadów u źródła utrudnia osiąganie wymaganych poziomów recyklingu, co może skutkować wysokimi karami finansowymi dla gmin.

– Zgromadzone dane obrazują, iż gospodarka odpadami komunalnymi stała się trwałym i istotnym w wymiarze finansowym zjawiskiem w gospodarce finansowej samorządów. Wydatki na to zadanie przekroczyły 15 mld zł, co stanowi już ponad 4% wydatków gmin i miast na prawach powiatu – pisze RIO.

Autorzy raportu oceniają, iż wydatki na gospodarkę odpadami stały się trwałym i istotnym obciążeniem finansowym dla samorządów. Ponieważ system z założenia powinien się samofinansować, najważniejsze pozostaje pytanie o to, jak poprawić jego bilans. Pokrywanie deficytu z innych dochodów gmin ogranicza bowiem środki, które jednostki samorządu terytorialnego mogłyby przeznaczyć na inwestycje lub realizację innych usług publicznych.