1 godzina temu
Między najniższą a najwyższą emeryturą wypłacaną w tej chwili przez ZUS znajduje się przepaść, którą trudno sobie wyobrazić. Najnowsze dane Zakładu pokazują świadczenia liczone w dziesiątkach tysięcy złotych, ale na drugim końcu zestawienia przez cały czas znajdują się wypłaty liczone w groszach. Pomiędzy tymi skrajnościami jest jednak znacznie ciekawsza granica: kwota, przy której samotny senior może być już zaliczany do grupy średnich dochodów.
Fot. Fizkes / Shutterstock.Warszawa w Pigułce już wcześniej policzyła ją na podstawie metodologii OECD i danych Eurostatu. Teraz możemy zestawić ten wynik z najnowszymi statystykami ZUS dotyczącymi zarówno rekordowych świadczeń, jak i całej struktury polskich emerytur. Okazuje się, iż do klasy średniej wcale nie trzeba otrzymywać emerytury zbliżonej do tych najwyższych. Jednocześnie dla ogromnej części seniorów choćby dolna granica tej grupy pozostaje trudna do osiągnięcia.
ZUS podał nowe rekordy. Najwyższa emerytura przekroczyła 54 tys. zł
14 września ZUS opublikował najnowsze informacje o rekordowych świadczeniach, obejmujące dane za czerwiec 2026 roku. Najwyższą emeryturę w Polsce otrzymuje mieszkaniec województwa śląskiego. Co miesiąc Zakład wypłaca mu dokładnie 54 072 zł. Drugie miejsce również należy do mieszkańca Śląska, który otrzymuje około 53,5 tys. zł. Na trzecim miejscu znajduje się świadczeniobiorca z województwa mazowieckiego z emeryturą przekraczającą 45,3 tys. zł miesięcznie.
Na drugim końcu zestawienia znajdują się kwoty wręcz symboliczne. ZUS poinformował, iż w województwie dolnośląskim oraz lubelskim są osoby, którym wypłaca co miesiąc emeryturę wynoszącą zaledwie 2 grosze. Nie należy mylić tych świadczeń z emeryturą minimalną. Od 1 marca 2026 roku najniższa gwarantowana emerytura wynosi 1978,49 zł brutto, ale aby uzyskać gwarancję podwyższenia świadczenia do tej wysokości, trzeba posiadać odpowiedni staż – co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn.
Emerytury groszowe są możliwe dlatego, iż w obecnym systemie prawo do wyliczonego świadczenia może powstać choćby przy bardzo krótkim okresie odprowadzania składek. o ile jednak ubezpieczony nie posiada wymaganego stażu, ZUS nie musi podwyższyć wyliczonej kwoty do ustawowego minimum. Stąd mogą pojawiać się wypłaty wynoszące kilka złotych, kilkadziesiąt groszy, a w rekordowych przypadkach właśnie 2 grosze miesięcznie.
Ponad 800 tys. emerytów dostaje więcej niż 7 tys. zł
Znacznie więcej o rzeczywistej sytuacji seniorów mówi jednak nie rekordzista, ale rozkład wszystkich świadczeń. ZUS przeanalizował emerytury wypłacane po waloryzacji w marcu 2026 roku. Wynika z niego, iż 800,3 tys. osób otrzymywało emeryturę przekraczającą 7 tys. zł. To około 12,5 proc. wszystkich emerytów objętych tym badaniem.
Jeszcze rok wcześniej takich osób było 622,7 tys. W ciągu 12 miesięcy ich liczba zwiększyła się więc o 177,6 tys., czyli aż o 28,5 proc. Nie oznacza to oczywiście, iż setki tysięcy emerytów nagle realnie się wzbogaciły. Duża część wzrostu wynika z waloryzacji świadczeń oraz przesuwania się kolejnych osób pomiędzy nominalnymi przedziałami. W marcu 2026 roku emerytury zostały podwyższone o 5,3 proc.
Jeszcze bardziej ekskluzywna jest grupa otrzymująca kwoty pięciocyfrowe. ZUS podaje, iż świadczenie przekraczające 10 tys. zł miesięcznie pobierało 188,5 tys. emerytów. Powyżej 15 tys. zł znajdowało się już tylko około 12,4 tys. osób.
10 proc. najwyższych emerytur jest powyżej 7 tys. zł. Dokładna granica pozostało wyższa
Te liczby pozwalają powiedzieć coś jeszcze. Skoro emeryturę powyżej 7 tys. zł otrzymuje 12,5 proc. emerytów, to całe 10 proc. osób z najwyższymi świadczeniami znajduje się powyżej 7 tys. zł. Nie oznacza to jednak, iż dokładnie 7 tys. zł jest granicą wejścia do najwyższego decyla.
Przeciwnie – rzeczywisty próg musi znajdować się nieco wyżej. ZUS w głównej tabeli grupuje wszystkie emerytury powyżej 7 tys. zł w jednym przedziale, dlatego na jej podstawie nie można uczciwie wskazać dokładnej kwoty oddzielającej najwyższe 10 proc. od pozostałych 90 proc. Możemy natomiast z całą pewnością powiedzieć, iż senior otrzymujący dokładnie 7 tys. zł nie znajduje się jeszcze automatycznie w 10 proc. najwyższych świadczeń, ponieważ osób przekraczających tę kwotę jest więcej niż jeden na dziesięciu emerytów. Innymi słowy, by należeć do 10 proc. najbogatszych seniorów trzeba zarabiać powyżej 7 tys. zł.
To również pokazuje, jak bardzo zmieniły się nominalne kwoty świadczeń. Jeszcze kilka lat temu emerytura przekraczająca 7 tys. zł była niezwykle rzadka. w tej chwili znajduje się powyżej tej granicy już mniej więcej co ósmy emeryt objęty statystyką ZUS.
Typowa emerytura wygląda zupełnie inaczej
Rekordowe świadczenia mogą jednak bardzo mocno zaburzać obraz sytuacji. Przeciętna emerytura wypłacana przez ZUS po marcowej waloryzacji wyniosła 4324,85 zł brutto. Znacznie bardziej miarodajna jest mediana, ponieważ połowa emerytów otrzymuje mniej, a połowa więcej od tej wartości. W marcu wyniosła ona 3824,89 zł brutto.
Jeszcze niższa była dominanta, czyli wysokość świadczenia występująca najczęściej. ZUS wyliczył ją na 3080,41 zł brutto. Taką wysokość miało około 153 tys. emerytur. Zestawienie średniej, mediany i dominanty pokazuje charakterystyczną cechę polskiego systemu: stosunkowo niewielka grupa wysokich i bardzo wysokich świadczeń podnosi średnią, podczas gdy ogromna część emerytów znajduje się poniżej niej.
ZUS policzył również kwartyle. 25 proc. emerytów otrzymywało nie więcej niż 2710,76 zł brutto, połowa nie więcej niż 3824,89 zł, a 75 proc. nie więcej niż 5465,35 zł. Dopiero ostatnia jedna czwarta populacji znajdowała się powyżej 5465,35 zł miesięcznie.
Gdzie w tym wszystkim zaczyna się klasa średnia?
Nie istnieje jedna urzędowa definicja klasy średniej. Jedną z najczęściej stosowanych w porównaniach międzynarodowych przygotowała OECD. Organizacja mówi dokładniej o klasie średnich dochodów i zalicza do niej osoby mieszkające w gospodarstwach, których ekwiwalentny dochód rozporządzalny wynosi od 75 do 200 proc. krajowej mediany.
To bardzo ważne rozróżnienie. Nie mierzymy tu zawodu, wykształcenia, wartości mieszkania, samochodu ani zgromadzonych oszczędności. Patrzymy na pieniądze pozostające gospodarstwu do dyspozycji po podatkach, z uwzględnieniem liczby osób, które z tych pieniędzy się utrzymują. Senior posiadający własne mieszkanie bez kredytu może więc żyć zdecydowanie wygodniej od osoby o takim samym dochodzie płacącej wysoki czynsz, mimo iż statystycznie oboje znajdą się w tej samej grupie.
Samotny senior potrzebuje około 3,9 tys. zł miesięcznie na rękę
Najnowsze dane Eurostatu wykorzystywane w naszych wcześniejszych obliczeniach wskazują, iż mediana ekwiwalentnego dochodu netto w Polsce wynosi 14 394 euro rocznie. Zgodnie z definicją OECD dolną granicę klasy średnich dochodów stanowi 75 proc. tej wartości. Po przeliczeniu otrzymujemy około 3,9 tys. zł miesięcznego dochodu netto dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo.
Jeżeli samotny senior nie ma żadnego innego źródła dochodu i utrzymuje się wyłącznie z regularnej emerytury, świadczenie pozwalające osiągnąć taki poziom wynosi w tej chwili w przybliżeniu 4,5 tys. zł brutto miesięcznie. Przy obecnych zasadach opodatkowania emerytura 4500 zł brutto daje około 3855 zł miesięcznie na rękę. Nie jest to oficjalna granica ustanowiona przez państwo, ale wynik zastosowania metodologii OECD do aktualnych danych dochodowych Polski.
I właśnie w tym miejscu nowe dane ZUS stają się szczególnie interesujące. Przeciętna emerytura, wynosząca 4324,85 zł, znajduje się jeszcze nieco poniżej tak wyliczonej granicy, a mediana 3824,89 zł jest od niej wyraźnie niższa. Oznacza to, iż ponad połowa indywidualnych emerytur wypłacanych przez ZUS nie osiąga poziomu odpowiadającego dolnej granicy klasy średnich dochodów dla samotnej osoby.
To nie oznacza, iż połowa emerytów należy do klasy niższej
Tego wniosku wyciągać jednak nie wolno. OECD klasyfikuje gospodarstwa domowe, a ZUS pokazuje wysokość indywidualnej emerytury. Senior otrzymujący 3300 zł może mieszkać z małżonkiem, który również pobiera świadczenie, może dodatkowo pracować albo uzyskiwać inne regularne dochody. Wtedy sytuacja całego gospodarstwa wygląda zupełnie inaczej.
Dla dwóch dorosłych osób zamieszkałych razem próg nie jest po prostu dwukrotnością 3,9 tys. zł. Metodologia uwzględnia to, iż część kosztów gospodarstwa jest wspólna. Dla pary seniorów dolna granica wychodzi w przybliżeniu na poziomie 5,5 tys. zł netto miesięcznie łącznie. o ile oboje mają podobne świadczenia, wystarcza więc około 3,1-3,2 tys. zł brutto emerytury na osobę, aby gospodarstwo znalazło się w okolicach dolnej granicy średnich dochodów.
Dlatego samotność ma dla sytuacji finansowej emeryta ogromne znaczenie. Jedna osoba musi ze swojego świadczenia opłacić całe mieszkanie, energię, ogrzewanie, internet czy część innych stałych kosztów. W dwuosobowym gospodarstwie wiele z tych wydatków rozkłada się na dwa dochody.
13. i 14. emerytura również zmieniają wynik
Jest jeszcze drugi element, którego nie widać, o ile zestawiamy wyłącznie zwykłą miesięczną emeryturę z miesięcznym progiem. OECD analizuje dochód w skali roku, a polscy seniorzy otrzymują dodatkowo trzynastą emeryturę oraz – po spełnieniu warunków – czternastą emeryturę.
W 2026 roku maksymalna wysokość obu dodatkowych świadczeń odpowiada minimalnej emeryturze i wynosi 1978,49 zł brutto. Czternastka jest jednak zmniejszana według zasady złotówka za złotówkę po przekroczeniu określonego progu podstawowego świadczenia. Dlatego osoba otrzymująca emeryturę w wysokości około 4,5 tys. zł nie otrzyma pełnej czternastki.
Jeżeli jednak rozłożymy wszystkie należne świadczenia na cały rok, to dla części osób dolna granica klasy średnich dochodów może zostać osiągnięta przy regularnej emeryturze nieco niższej niż 4,5 tys. zł. W naszych wcześniejszych obliczeniach wychodziło około 4,3-4,4 tys. zł brutto miesięcznie, zależnie od wysokości czternastki i rzeczywistych obciążeń podatkowych.
7000 zł emerytury oznacza już bardzo wysoką pozycję wśród seniorów
Zestawienie obu statystyk prowadzi do interesującego wniosku. Samotny senior z emeryturą wynoszącą około 4,5 tys. zł brutto dopiero przekracza orientacyjną dolną granicę klasy średnich dochodów. Przy świadczeniu przekraczającym 7 tys. zł brutto znajduje się natomiast już w grupie około 12,5 proc. emerytów otrzymujących najwyższe świadczenia.
To jednak przez cały czas nie znaczy, iż według metodologii OECD automatycznie należy do klasy najwyższych dochodów. Emerytura 7 tys. zł brutto daje około 6,1 tys. zł na rękę. OECD umieszcza górną granicę klasy średnich dochodów dopiero na poziomie 200 proc. krajowej mediany. Zatem osoba może jednocześnie należeć do kilkunastu procent najlepiej opłacanych emerytów w ZUS i przez cały czas – pod względem dochodowym – mieścić się w szeroko rozumianej klasie średniej.
To nie jest sprzeczność. Jedna statystyka porównuje emeryta wyłącznie z innymi emerytami, a druga porównuje dochody jego gospodarstwa ze wszystkimi gospodarstwami domowymi w Polsce.
Kobiety znacznie częściej pozostają poniżej tej granicy
Ogromna różnica pojawia się również pomiędzy kobietami i mężczyznami. Średnia emerytura mężczyzny wynosiła w marcu 2026 roku 5312,28 zł brutto, natomiast w przypadku kobiet było to 3662,52 zł. Jeszcze wyraźniej widać różnicę przy medianie. Połowa mężczyzn otrzymywała nie więcej niż 4877,33 zł, podczas gdy mediana emerytur kobiet wyniosła zaledwie 3244,96 zł.
ZUS wyliczył również, iż 75 proc. kobiet otrzymywało emeryturę nieprzekraczającą 4507,84 zł. Oznacza to, iż dopiero mniej więcej najwyższa jedna czwarta świadczeń wypłacanych kobietom zaczyna się w okolicy poziomu, który przy jednoosobowym gospodarstwie odpowiada wyliczonej przez nas dolnej granicy średnich dochodów.
W przypadku mężczyzn sytuacja jest zdecydowanie korzystniejsza. ZUS podaje, iż ponad 70 proc. z nich pobiera emeryturę wyższą niż 4 tys. zł, a ponad połowa otrzymuje więcej niż 5 tys. zł. W przedziale powyżej 7 tys. zł różnica pozostało większa – mężczyźni stanowią zdecydowaną większość osób z najwyższymi świadczeniami.
Od 2 groszy do 54 tys. zł. Jedna średnia nie opisuje polskich emerytów
Najnowsze dane pokazują więc system skrajnie zróżnicowany. Z jednej strony mamy świadczenie w wysokości 54 072 zł miesięcznie, z drugiej emerytury wynoszące 2 grosze. Pomiędzy nimi znajduje się ponad 6 mln osób, których sytuacji nie da się opisać jedną średnią.
Znacznie więcej mówi mediana 3824,89 zł oraz kolejne granice rozkładu. Jedna czwarta emerytów otrzymuje do 2710,76 zł, połowa do 3824,89 zł, trzy czwarte do 5465,35 zł, natomiast ponad 7 tys. zł pobiera już tylko około co ósmy świadczeniobiorca. Emeryturę pięciocyfrową ma mniej niż 200 tys. osób.
Na tym tle orientacyjna granica klasy średnich dochodów dla samotnego seniora – około 4,5 tys. zł brutto zwykłej miesięcznej emerytury albo mniej więcej 4,3-4,4 tys. zł po uwzględnieniu dodatkowych rocznych świadczeń – znajduje się znacznie bliżej środka rozkładu niż emerytalnej elity. Jednocześnie pozostaje wyższa od świadczenia pobieranego przez większość kobiet oraz od mediany wszystkich emerytur.
Jak sprawdzić własną sytuację?
Samotna osoba może zacząć od sprawdzenia miesięcznej kwoty, która rzeczywiście pozostaje jej do dyspozycji. Przy obecnych danych okolice 3,9 tys. zł netto miesięcznie odpowiadają dolnej granicy grupy średnich dochodów. W przypadku pary należy patrzeć na wspólny dochód gospodarstwa, a nie na wysokość jednej emerytury. Dwie osoby mające po około 3,1-3,2 tys. zł brutto mogą znaleźć się w podobnym miejscu dochodowym jak samotny senior otrzymujący około 4,5 tys. zł brutto.
Przy dokładniejszym liczeniu warto uwzględnić cały rok – trzynastą i czternastą emeryturę, wynagrodzenie z dodatkowej pracy, rentę lub inne powtarzalne dochody. Nie należy natomiast dodawać do miesięcznego dochodu wartości mieszkania czy oszczędności. Mają one ogromny wpływ na rzeczywisty poziom życia i bezpieczeństwo finansowe, ale metodologia dochodowa OECD mierzy coś innego.
Najważniejsze jest więc to, iż określenie „bogaty emeryt” może znaczyć zupełnie różne rzeczy. Senior z emeryturą 7 tys. zł znajduje się bardzo wysoko na tle innych osób pobierających świadczenia z ZUS, ale nie pozostało automatycznie członkiem najwyższej klasy dochodowej całego społeczeństwa. Z kolei świadczenie około 4,5 tys. zł, które na tle rekordowych 54 tys. zł wydaje się niewielkie, dla samotnego seniora wystarcza już mniej więcej do przekroczenia statystycznej granicy klasy średnich dochodów.
