Trzy czwarte biliona dolarów nowych pożyczek. Budżetowy strażnik punktuje plan Carneya

goniec.net 3 godzin temu

Najszybciej rosnącym wydatkiem kanadyjskiego rządu federalnego nie są obronność, emerytury ani służba zdrowia, tylko odsetki od długu. Takie wnioski płyną z czterech raportów, w których Parlamentarna Rzeczniczka Budżetowa (PBO) Annette Ryan oceniła budżet na 2026 r. Budżet przedstawił 5 listopada minister finansów François-Philippe Champagne. To drugi budżet od objęcia władzy przez Marka Carneya.

„Trzeba patrzeć poza deficyt i brać pod uwagę faktyczne pożyczki gotówkowe. Ten budżet zakłada trzy czwarte biliona dolarów nowych pożyczek w ciągu pięciu lat. To znaczący wzrost obciążenia podatników kosztami długu, akurat gdy stopy procentowe zaczynają rosnąć” – napisała Ryan.

Kluczowy problem to tzw. transakcje pozabudżetowe, czyli pożyczki i zaliczki dla państwowych spółek (Crown corporations), które z kolei pożyczają te pieniądze dalej. Ponieważ takie pożyczki księguje się jako aktywa, nie powiększają one oficjalnego deficytu ani długu netto. Zwiększają jednak dług brutto i potrzeby pożyczkowe państwa, czyli sumę, za którą ostatecznie płacą podatnicy.

PBO wylicza, iż w latach 2026–27 do 2030–31 koszty obsługi długu będą rosnąć o ponad 9% rocznie, szybciej niż jakakolwiek inna kategoria wydatków. Na drugim miejscu są inwestycje (7%), na trzecim emerytury Old Age Security (5,2%). Roczne odsetki mają wzrosnąć z 60,2 mld dolarów w tej chwili do 85,5 mld w latach 2030–31. „Rząd obiecał wydawać mniej, żeby inwestować więcej. Ten budżet wydaje więcej, inwestuje więcej i pożycza więcej” – czytamy w raporcie.

Od wiosennej aktualizacji prognozy wpływów i wydatków wyraźnie się poprawiły. Rząd przeznaczył jednak niemal cały ten „nieoczekiwany zysk” na nowe wydatki, więc prognoza deficytu praktycznie się nie zmieniła. W porównaniu z wiosną budżet zawiera 151,5 mld dolarów dodatkowych wydatków w pięć lat. PBO zaleca posłom, by zażądali wyjaśnień, skąd adekwatnie wziął się ten zastrzyk pieniędzy.

Ryan ma też wątpliwości co do zapowiadanego odchudzenia administracji do ok. 330 tys. urzędników do lat 2028–29. Nie kwestionuje samej liczby, ale zauważa, iż statystyki nie obejmują państwowych spółek, które mają realizować program gospodarczy rządu. Nowe etaty mogą więc po prostu przenieść się tam.

Raport PBO pokazuje rzecz starą jak finanse publiczne: gdy rząd chce wydawać więcej, niż przyznaje, wymyśla nowe kategorie księgowe. Pożyczka dla państwowej spółki nie jest w statystyce „wydatkiem”, ale dla podatnika różnica jest iluzoryczna. Każdy dolar trzeba pożyczyć i oddać z odsetkami. 85 miliardów rocznie na same odsetki to pieniądze, których nie dostaną szpitale z rekordowymi kolejkami ani armia, której Kanada obiecała 5% PKB.

Model „państwo inwestuje przez własne spółki” brzmi nowocześnie, ale w praktyce oznacza, iż to urzędnicy, a nie rynek, decydują, gdzie trafia kapitał.

Idź do oryginalnego materiału