Polska i Dania – różne drogi transformacji
Dania należy do państw o szczególnie wysokich ambicjach klimatycznych. Jednocześnie jest przykładem kraju, który rozwija rozwiązania pozwalające łączyć transformację energetyczną z rozwojem nowych gałęzi gospodarki. Jednym z obszarów, w których osiągnęła znaczące postępy, jest rozwój biometanu.
Ważnym elementem duńskiego podejścia jest również szeroki konsensus polityczny dotyczący utrzymania ambicji klimatycznych. Duńska strona podkreślała przy tym znaczenie jednolitego stosowania prawa Unii Europejskiej przez wszystkie państwa członkowskie. Z perspektywy europejskiego rynku wewnętrznego równe reguły konkurencji i ich konsekwentne wdrażanie są istotnym warunkiem funkcjonowania przedsiębiorstw.
Rozmowa pokazała jednak, iż doświadczenia Danii i jej ambicje klimatyczne nie mogą być wprost przenoszone na wszystkie państwa UE. Poszczególne gospodarki znajdują się bowiem na różnych etapach transformacji i mają odmienne uwarunkowania energetyczne, gospodarcze oraz społeczne. Szczególnym przypadkiem jest Polska, która w ostatnich latach dynamicznie zwiększa udział odnawialnych źródeł energii i jednocześnie stopniowo odchodzi od energetyki opartej na węglu. Punktem wyjścia była jednak wyjątkowo wysoka zależność od węgla – około 95 proc. energii elektrycznej w Polsce pochodziło z tego źródła, by w tej chwili spaść do ok. 50%.
Transformacja polskiej energetyki odbywa się więc w warunkach znacznie odmiennych niż w Danii. Polska musi jednocześnie modernizować system energetyczny, rozwijać OZE, ograniczać wykorzystanie węgla i zapewniać bezpieczeństwo dostaw energii, mierząc się przy tym z zależnością od zewnętrznych źródeł gazu ziemnego. Ceny energii są szczególnie wrażliwym politycznie obszarem i ich wzrost powoduje kwestionowanie przez niektóre partie kierunku zielonej transformacji i założeń systemu ETS.
Ceny energii a konkurencyjność przemysłu
Jednym z kluczowych tematów spotkania były ceny energii i ich wpływ na konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw, szczególnie sektorów energochłonnych. Wysokie koszty energii zwiększają presję na europejski przemysł i utrudniają konkurowanie z przedsiębiorstwami spoza UE. Problem ten jest szczególnie istotny w Polsce, gdzie przemysł jednocześnie ponosi koszty transformacji i mierzy się ze zmianami na globalnych rynkach. Dlatego transformacja musi być prowadzona nie tylko z perspektywy celów klimatycznych, ale również kosztów energii, inwestycji i konkurencyjności przedsiębiorstw.
Biometan – potencjał dla transformacji
Doświadczenia Danii w rozwoju biometanu są szczególnie interesujące z perspektywy Polski. Według przedstawionych podczas spotkania danych potencjał produkcji biometanu w Polsce może wynieść 3,2 mld mł rocznie w 2030 r., a potencjał techniczny szacowany jest na 8,5 mld mł. Rozwój tego sektora może wspierać jednocześnie transformację energetyczną, dywersyfikację źródeł gazu i wykorzystanie krajowych zasobów. W skali UE produkcja biometanu ma wzrosnąć do 35 mld mł rocznie w 2030 r.
Europejska polityka przemysłowa
Dyskusja gwałtownie wyszła poza doświadczenia obu państw i objęła szersze wyzwania stojące przed Unią Europejską. Wśród poruszanych tematów znalazły się m.in. reforma systemu ETS, globalna konkurencja, instrumenty wspierające europejski przemysł, w tym Industrial Accelerator Act, oraz sposoby ograniczania kosztów energii dla przedsiębiorstw.
Wspólnym mianownikiem rozmowy była kwestia tego, jak prowadzić transformację, aby europejska polityka klimatyczna nie osłabiała konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw wobec firm działających poza UE.
Europa stoi bowiem przed podwójnym wyzwaniem. Z jednej strony musi konsekwentnie realizować cele związane z redukcją emisji i transformacją energetyczną. Z drugiej – musi zapewnić warunki, w których europejski przemysł będzie mógł konkurować na globalnym rynku.
Potrzebny kompromis
Spotkanie z przedstawicielami Danish Industry pokazało, iż mimo różnic w doświadczeniach Polska i Dania mają wiele wspólnych wyzwań. Oba kraje muszą odpowiadać na zmiany na globalnych rynkach energii, rosnącą konkurencję międzynarodową oraz konieczność transformacji swoich gospodarek.
Jednocześnie doświadczenia obu państw potwierdzają, iż europejska polityka energetyczna musi brać pod uwagę różnorodność państw członkowskich.
Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy wysokie ceny energii i koszty transformacji mogą wpływać na społeczne nastawienie do integracji europejskiej i polityki klimatycznej. Skuteczność transformacji będzie zależała nie tylko od ambitnych celów, ale również od umiejętności zapewnienia jej gospodarczej i społecznej trwałości.
Spotkanie odbyło się 17 września w siedzibie Konfederacji Lewiatan. Prowadził je Jakub Safjański, dyrektor Departamentu Energii i Gospodarki Obiegu Zamkniętego w Konfederacji Lewiatan. W spotkaniu ze strony Konfederacji Lewiatan udział wzięli także: Andrzej Rudka, dyrektor Departamentu Współpracy Międzynarodowej, Ewelina Augustyniak, ekspertka ds. UE oraz Michał Chojnacki, specjalista w Departamencie Współpracy Międzynarodowej.
DI Energy
DI Energy (Danish Energy Industries) jest organizacją branżową reprezentującą duński sektor energetyczny. Zrzesza ponad 1000 firm działających w całym łańcuchu wartości sektora energii – od produkcji, przesyłu i dystrybucji energii, przez produkcję i eksport technologii energetycznych, po projektowanie, inżynierię i usługi doradcze. Wśród obszarów reprezentowanych przez członków DI Energy znajdują się m.in. energetyka wiatrowa, bioenergia, ciepłownictwo, efektywność energetyczna, a także technologie związane z Power-to-X, zieloną mobilnością, magazynowaniem energii i cyfryzacją. Organizacja działa na rzecz kształtowania warunków dla rozwoju zielonych technologii oraz wzmacniania innowacyjności i współpracy międzynarodowej. DI Energy jest częścią Danish Industry (DI) – największej prywatnej organizacji biznesowej w Danii. Jej Rada Dyrektorów skupia przedstawicieli wiodących firm z różnych obszarów sektora energetycznego. Każdego roku Rada odbywa wizytę studyjno-dialogową w jednym z sąsiednich państw, aby rozmawiać o najważniejszych wyzwaniach polityki energetycznej i rozwijać współpracę.
