Też musisz płacić składki, z których nigdy nic nie dostaniesz? Ten problem ma pół miliona Polaków

Gdy emeryt staje się niezdolny do pracy, nie dostanie z tego tytułu ani grosza dodatkowego świadczenia. Płaci więc za ochronę przed ryzykiem, które go po prostu nie dotyczy.

Problem dotyczy w tej chwili ponad 550 tysięcy aktywnych zawodowo seniorów. Prawnicy, eksperci rynku pracy i organizacje reprezentujące emerytów od lat mówią wprost: pobieranie tej opłaty nie ma żadnego uzasadnienia poza wyciąganiem pieniędzy z kieszeni obywateli.

Płacą, a nic nie dostaną

Związek Emerytów i Rencistów oraz eksperci wskazują, iż ten mechanizm budzi poważne wątpliwości natury konstytucyjnej. Składka ubezpieczeniowa z definicji powinna dawać prawo do świadczenia. W tym przypadku emeryci nie zyskują absolutnie nic - ani teraz, ani w przyszłości. Od 2017 roku przepisy wprost wykluczają przyznanie renty osobie z prawem do emerytury, co czyni ten podatek od pracy seniora wyjątkowo niesprawiedliwym. Ile państwo zabiera z kieszeni seniora?

Dla osoby pracującej za pensję minimalną obowiązkowa opłata zabiera z wypłaty około 72 zł miesięcznie. W skali roku daje to ponad 865 zł, które mogłyby zasilić domowy budżet lub stanowić poduszkę finansową na czas, gdy zdrowie nie pozwoli już na aktywność zawodową. Przy wyższych zarobkach kwota ta sięga niemal 1700 zł rocznie.

Co istotne, obecny system kara finansowo ludzi za to, iż chcą pozostać aktywni. W dobie kryzysu demograficznego i braku rąk do pracy państwo zamiast zachęcać do dorabiania do emerytury, obciąża pracujących seniorów daniną bez wzajemności.

Koniec ze składką rentową - skąd wziąć pół miliarda

Magdalena Januszewska, radca prawny, specjalizująca się w prawie pracy, ubezpieczeń i zabezpieczenia społecznego wskazuje, iż „dyskusja na ten temat jest prowadzona od lat” oraz iż trudno powiedzieć, jaki jest powód – oprócz fiskalnego pobierania składki rentowej od emerytów, a także iż „tak naprawdę jest to decyzja polityczna”.

Tę opinię przytaczają posłowie Konfederacji. Przypominają też, iż już w 2007 roku na problem prawie pół miliona Polaków płacących składki rentowe i nie dostających w zamian prawa do świadczeń wskazywała w swojej interpelacji do premiera Jarosława Kaczyńskiego poseł Anna Sobecka (PiS), pytając: „Czy rząd zamierza zmienić prawo tak, aby pracujący emeryci nie byli zmuszani do opłacania składek rentowych, z których nigdy nie skorzystają?

Konfederacja złożyła projekt ustawy mającej raz na zawsze skończyć z janosikową składką emerytów. Co proponują? Rozwiązaniem tma być zwolnienie pracujących emerytów z obowiązku opłacania ich części składki rentowej (1,5%). Pieniądze zostałyby u seniora, pracodawca przez cały czas opłacałby swoją część składki (6,5%), dzięki czemu emeryt nie staje się „tańszym pracownikiem” i nie wypycha z rynku młodszych osób. Wpłaty od pracodawców przez cały czas finansowałyby m.in. zasiłki pogrzebowe czy dodatki pielęgnacyjne, z których emeryci korzystają.

Znosząc ten ukryty podatek od pracy seniorów, państwo przestałoby karać obywateli za aktywność zarobkową i przywróciłoby podstawowe poczucie sprawiedliwości: płacisz tylko za to, z czego faktycznie możesz skorzystać. Niestety, nie ma nic za darmo. Brak składki oznaczałby kolejną dziurę, którą miałby załatać - oczywiście - budżet państwa.

Argumenty jak wróżenie ze szklanej kuli

Wprowadzenie zwolnienia ze składki wymaga bezpośredniej dotacji z budżetu państwa do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie około 40 mln zł miesięcznie, co daje w skali roku koszt rzędu ok. 480 mln zł. Choć pół miliarda złotych to twardy wydatek, pomysłodawcy ustawy przekonują, iż w rzeczywistości bilans dla finansów publicznych wyjdzie na plus. Należy jednak pamiętać, iż są to argumenty i wyliczenia czysto hipotetyczne, oparte na optymistycznych założeniach.

Miałby nastąpić powrót pieniędzy na rynek: posłowie zakładają, iż zaoszczędzone przez emerytów pieniądze nie wylądują na kontach oszczędnościowych, ale natychmiast trafią na rynek. Zwiększona konsumpcja seniorów miałaby generować bezpośrednie, dodatkowe wpływy do budżetu państwa z tytułu podatku VAT i akcyzy.

Hipotetyczna aktywizacja i wyższe wpływy z PIT: według prognoz autorów projektu wyższa płaca „na rękę” ma skutecznie zachęcić kolejnych seniorów do kontynuowania zatrudnienia. jeżeli ten scenariusz się spełni, większa liczba pracujących oznacza wsparcie dla rynku pracy oraz wyższe wpływy z podatku PIT i składki zdrowotnej.

Miałyby też nastepować oszczędności na wypłacie świadczeń - w teorii pozostanie na rynku pracy i osiąganie wyższych dochodów przez część seniorów (przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego) może powodować zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty samej emerytury, co przyniosłoby oszczędności dla kasy FUS.