Tajna opinia Kapituły w sprawie odebrania Orderu Orła Białego Zełenskiemu

Rzecznik prezydenta RP Rafał Leśkiewicz poinformował, iż Kapituła Orderu Orła Białego przekazała swoją opinię Karolowi Nawrockiemu. Prezydent ma we właściwym czasie podjąć decyzję dotyczącą ewentualnego odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu tego najwyższego polskiego odznaczenia. Stanowisko kapituły nie zostało upublicznione.

„Dzisiaj zebrała się Kapituła Orderu Orła Białego w sprawie orderu nadanego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. Kapituła przedstawiła swoją opinię prezydentowi RP Karolowi Nawrockiemu, który uczestniczył w posiedzeniu” – napisał na platformie X Rafał Leśkiewicz.

Dodał, iż głowa państwa „podejmie decyzję we adekwatnym czasie”.

Jak ustalił reporter Polsat News Grzegorz Urbanek, obrady kapituły rozpoczęły się o godzinie 10:00 w prezydenckiej rezydencji w Juracie na Półwyspie Helskim. Po zakończeniu spotkania Pałac Prezydencki zapowiadał wydanie oficjalnego komunikatu.

Wcześniej premier Donald Tusk publicznie zaapelował w mediach społecznościowych do Karola Nawrockiego i Wołodymyra Zełenskiego o przeprowadzenie „bezpośredniej i szczerej rozmowy”, zanim emocje zaszkodzą polsko-ukraińskiej solidarności zbudowanej w obliczu rosyjskiej agresji.

Kapituła zajęła się wnioskiem prezydenta Nawrockiego o pozbawienie Zełenskiego Orderu Orła Białego. Powodem jest decyzja prezydenta Ukrainy o nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „bohaterów UPA”.

Decyzja ta wywołała w Polsce szeroką falę oburzenia, ponieważ Ukraińska Powstańcza Armia jest w naszym kraju przede wszystkim kojarzona ze zbrodniami ludobójstwa dokonanymi na polskiej ludności na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943–1945.

W ukraińskiej narracji historycznej te wydarzenia są przedstawiane jako obustronny konflikt zbrojny, za który odpowiedzialność ponoszą obie strony. OUN i UPA są tam gloryfikowane głównie jako formacje walczące z ZSRR po II wojnie światowej.

Wołodymyr Zełenski został uhonorowany Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu wybitnych zasług dla rozwoju przyjaznych relacji między Polską a Ukrainą, za pogłębianie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz za niezłomną postawę w obronie praw człowieka”.

W kontekście napiętej sytuacji w piątek i sobotę w Warszawie przebywał szef kancelarii prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow. Spotkał się m.in. z wicepremierem i ministrem obrony Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, szefem Biura Polityki Międzynarodowej Marcinem Przydaczem, szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartoszem Grodeckim oraz wiceministrem spraw zagranicznych Marcinem Bosackim.

Po rozmowach Marcin Przydacz podkreślił, iż strona ukraińska rozumie wrażliwość tematu UPA w Polsce i jest otwarta na dalszy dialog. Rzecznik MSZ Maciej Wewiór poinformował, iż jednym z wątków rozmów Budanowa z wiceministrem Bosackim były ukraińskie propozycje rozwiązania zaistniałej sytuacji.

Order Orła Białego jest najstarszym i najwyższym odznaczeniem państwowym w Polsce. Na czele jego Kapituły stoi prezydent RP. Kapituła opiniuje sprawy związane z orderem i może występować z inicjatywą jego nadania lub odebrania.

Obecnie w jej składzie, oprócz prezydenta Nawrockiego, znajdują się m.in. kanclerz Kapituły prof. Michał Kleiber, Zofia Romaszewska, Adam Bujak, Wojciech Roszkowski i Bronisław Wildstein.

Nadawanie orderów należy do prerogatyw prezydenta. Głowa państwa może je przyznać z własnej inicjatywy lub na wniosek premiera bądź adekwatnej kapituły. Ustawa o orderach i odznaczeniach przewiduje również możliwość pozbawienia odznaczenia, m.in. gdy odznaczony dopuścił się czynu niegodnego lub gdy nadanie orderu nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd.