Sześciu włodarzy może odejść w 2029 roku. Jeden z nich musi zmierzyć się z referendum

Sześciu włodarzy z terenu powiatu sanockiego – w tym burmistrz Sanoka – nie będzie mogło ponownie kandydować na swoje stanowiska w 2029 roku, jeżeli przepisy pozostaną bez zmian. Wśród nich są samorządowcy rządzący od kilkunastu lat, a większość w ostatnich wyborach zwyciężyła już w pierwszej turze, uzyskując wysokie poparcie mieszkańców. Mimo tego kolejny raz nie będą mogli ubiegać się o urząd.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu wyborczego, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mogą pełnić swoją funkcję maksymalnie przez dwie następujące po sobie kadencje. Zasada ta została wprowadzona w 2018 roku, co oznacza, iż obecna kadencja (2024–2029) jest dla wielu samorządowców w całej Polsce ostatnią na dotychczasowym stanowisku.

W czwartek, 22 października, Sejm odrzucił projekt Polskiego Stronnictwa Ludowego zakładający zniesienie dwukadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Za zmianą przepisów głosowało 213 posłów, przeciw było 215, a dziewięciu wstrzymało się od głosu. O wyniku zdecydowała różnica zaledwie dwóch głosów. Oznacza to, iż przez cały czas obowiązują ograniczenia wprowadzone w 2018 roku. Zgodnie z nimi wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mogą pełnić swoją funkcję maksymalnie przez dwie następujące po sobie kadencje, co sprawia, iż obecny okres (2024–2029) jest dla wielu samorządowców w kraju ostatnim na dotychczasowym stanowisku.

Jak wygląda ta sytuacja w poszczególnych gminach powiatu sanockiego?

Długi staż na czele samorządu w Zagórzu

Najdłuższym stażem na stanowisku wśród włodarzy objętych ustawowym limitowaniem kadencji wykazuje się Ernest Nowak, Burmistrz Miasta i Gminy Zagórz. Funkcję tę sprawuje nieprzerwanie od 2010 roku, co oznacza, iż obecna kadencja jest dla niego czwartą z kolei. W ostatnich wyborach samorządowych w kwietniu 2024 roku zdobył zaufanie 55,91% głosujących, rozstrzygając głosowanie w pierwszej turze. Z uwagi na obowiązujący limit, w 2029 roku nie będzie mógł ponownie ubiegać się o reelekcję w gminie Zagórz.

Wysokie poparcie w gminach wiejskich

Pozostali samorządowcy z terenu powiatu sanockiego, których obejmuje zasada dwukadencyjności, sprawują swoje funkcje od 2018 roku. W wyborach samorządowych w 2024 roku większość z nich zapewniła sobie reelekcję już w I turze:

• Mariusz Bałaban (Wójt Gminy Besko) – jako jedyny kandydat w gminie uzyskał poparcie 89,98% głosujących.

• Marek Bańkowski (Wójt Gminy Bukowsko) – wygrał wybory w I turze, zdobywając 79,78% głosów.

• Roman Bzdyk (Wójt Gminy Komańcza) – uzyskał poparcie na poziomie 73,32%.

• Magdalena Gajewska (Wójt Gminy Zarszyn) – zwyciężyła w I turze z wynikiem 53,26%.

Dla każdego z nich obecna kadencja 2024–2029 jest drugą na stanowisku wójta, co wyklucza ich ponowny start na to samo stanowisko po jej zakończeniu.

Warto zaznaczyć, iż Mariusz Bałaban sprawuje funkcję wójta gminy Besko nieprzerwanie od 2006 roku (obecnie trwa jego 5. kadencja, co daje 20 lat na tym stanowisku). Przepisy o dwukadencyjności z 2018 roku obejmują go na równi z pozostałymi włodarzami, uniemożliwiając mu start w wyborach na wójta Gminy Beska w 2029 roku.

Sanok: Druga kadencja, zawieszenie i nadchodzące referendum

Ograniczenie do dwóch kadencji dotyczy również Tomasza Matuszewskiego, Burmistrza Miasta Sanoka, który urząd piastuje od 2018 roku. Wyborcza rywalizacja w kwietniu 2024 roku wymagała w Sanoku drugiej tury. Tomasz Matuszewski w dogrywce uzyskał wygraną stosunkiem głosów 50,73% do 49,27% (przewagą 172 głosów).

Niezależnie od perspektywy roku 2029, w Sanoku najważniejsze znaczenie mają w tej chwili bieżące wydarzenia w lokalnym samorządzie. Na 15 listopada zaplanowano referendum w sprawie odwołania włodarza miasta przed upływem kadencji. Sytuacja dodatkowo skomplikowała się w połowie października, kiedy to w związku ze prowadzonymi procedurami prokuratorskimi i działaniami służb, włodarz został decyzją śledczych czasowo zawieszony w wykonywaniu obowiązków służbowych. Tomasz Matuszewski kategorycznie nie zgadza się z postanowieniem prokuratury i zapowiedział jego zaskarżenie, jednak obecny stan prawny oraz wynik listopadowego głosowania ostatecznie zdecydują o dalszym układzie sił w sanockim magistracie.

Zmiany na mapie samorządowej w 2029 roku

Zakończenie kadencji w 2029 roku wymusi duże zmiany personalne w większości samorządów powiatu sanockiego. Przepisy uniemożliwiają dotychczasowym wójtom i burmistrzom ubieganie się o ten sam urząd w tej samej gminie, ale pozostawiają im prawo do kandydowania na inne stanowiska, np. do Rady Powiatu Sanockiego, Sejmiku Województwa Podkarpackiego czy w wyborach parlamentarnych.

Warto też dodać, iż ograniczenia te nie dotkną wszystkich gmin w powiecie. W Gminie Sanok, którą kieruje wójt Paweł Wdowiak, oraz w Gminie Tyrawa Wołoska pod wodzą wójt Joanny Szylak, obecni szefowie samorządów sprawują swój urząd po raz pierwszy. Dzięki temu w 2029 roku będą mogli bez przeszkód ubiegać się o reelekcję na kolejne pięć lat.