Strategia integracyjna ma za zadanie budować spójność społeczną, poczucie przynależności i wspólnoty oraz wspólne bezpieczeństwo Polski jako kraju różnorodnego kulturowo – to podstawowy komentarz Fundacji Polskie Forum Migracyjne do “Strategii Integracyjnej Polski 2026-2035″. Przesłaliśmy właśnie uwagi do dokumentu do Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wokół tematu migracji nie ma dziś w Polsce zgody. Temat jest skrajnie upolityczniony, a dyskurs często oderwany od rzeczywistości. Tym bardziej doceniamy wysiłek Ministerstwa, aby budować strategię integracji migrantów w oparciu o poszukiwanie konsensusu, prawa człowieka, sprawiedliwość społeczną, potrzeby gospodarcze Polski.
Dokument opiera się na analizie obecności migrantów w Polsce. Brak mu jednak odwagi w nazywaniu trudnych elementów rzeczywistości. Dużym wyzwaniem jest wzrost nastrojów antymigranckich, niekontrolowana dezinformacja i radykalizacja Polek i Polaków.
Gwałtownie rośnie skala nielegalnego zatrudnienia. Na niedawnym spotkaniu sieci Skills Alliance dotyczącym strategii usłyszeliśmy wręcz, iż masowe zatrudnianie migrantów nielegalnie stanowi “model biznesowy” wielu polskich firm. Wykorzystanie pracowników cudzoziemskich stało się powszechnym zjawiskiem – jest sprzeczne z interesem państwa (nielegalni pracownicy nie płacą podatków).
Strategia porusza wiele ważnych wątków: nauki języka polskiego, edukacji obywatelskiej, zdrowia, integracji społecznej i kulturalnej.
Brak jest kilku innych kluczowych obszarów: dostępu do mieszkań, dostępu do stabilnego, długoterminowego statusu prawnego oraz obywatelstwa, a także tematu praw wyborczych dla migrantów.
Oczekiwanie od osób, iż będą aktywnie współtworzyć lokalne społeczności, nie mając jednocześnie prawa wyrażenia swojego zdania choćby w wyborach lokalnych, jest nieracjonalne. Poczucie współodpowiedzialności za miejsce łączy się z poczuciem sprawstwa.
Strategia zdaje się skupiać na osobach młodych, zdrowych i sprawnych. choćby najmłodsza populacja z czasem się starzeje. Myśląc w perspektywie dekad musimy stworzyć system integracyjny, który uwzględnia także osoby starsze, dzieci, kobiety w ciąży, osoby z niepełnosprawnością, osoby chore – inaczej tworzymy grupy osób wykluczonych i osiągamy skutek odwrotny do zakładanego.
Wartościowe w strategii rządowej jest szerokie spojrzenie na tematykę integracyjną i uwzględnienie ról różnych podmiotów i szczebli administracji. Cieszy nas uwzględnienie roli organizacji społecznych i postulaty dotyczące konieczności zapewnienia stabilnego finansowania działaniom integracyjnym. Doceniamy uwzględnienie w strategii różnych metod działania i koncept pilotażu.
Różne podmioty już prowadzą testy i pilotaże, wdrażają nowe rozwiązania, jak na przykład koncept patronatu społecznego. To rozwiązanie angażuje w integrację lokalne społeczności. Łączy osoby chętne pomagać z merytorycznym wsparciem, superwizją, zapewnia indywidualnemu pomaganiu strukturę. Spontaniczne zaangażowanie Polek i Polaków w pomoc uchodźcom z Ukrainy pokazuje, iż w społeczeństwie są wielkie pokłady empatii i zaangażowania. Wiemy już też, iż pomagać trzeba umieć, same dobre chęci nie wystarczą.
Niedociągnięciem strategii jest jej nieharmonijny charakter. Od cudzoziemców wymagamy dużo. Od samych siebie – prawie nic. Jak strategia słusznie zaznacza, integracja jest procesem dwustronnym. Polega na wzajemnym dostosowywaniu się do siebie, szukaniu zgody i relacji dotychczasowych i nowych mieszkańców. Tymczasem strategia integracyjna podtrzymuje wizję Polski, która mimo napływu migrantów pozostaje niezmienna i nie wymaga od mieszkańców Polski żadnych zmian.
Jest wręcz odwrotnie. Przechodzimy jako społeczeństwo ogromną zmianę. Cały świat zmienia się na naszych oczach. Wiele osób to przeraża, ma prawo przerażać. Jednak wzmacnianie w ludziach przekonania, iż migranci powinni przyjąć polską kulturę, normy, zasady, a rolą Polek i Polaków jest jedynie nazwać, do czego przybysze mają się dopasować, jest kompletnie oderwane od rzeczywistości.
Oczywiście, powinniśmy promować polską kulturę, język, jasno stawiać oczekiwania co do norm i wartości, które są ważne w społeczeństwie. Badania jasno jednak pokazują, iż migranci funkcjonują w nowym kraju dużo lepiej, gdy mają realne szanse na godne życie, a ich własna kultura jest szanowana. Mamy dużą pracę do wykonania, aby w polskim społeczeństwie systemowo budować szacunek do innych i zdolność funkcjonowania – bez kompleksów, bez agresji – w różnorodnym świecie.
Od liderów państwa oczekujemy, iż na bazie wiedzy i doświadczeń innych państw, w oparciu o prognozy i wiedzę na temat przyszłych procesów (demograficznych, klimatycznych) pomogą społeczeństwu przejść zmianę społeczną, która w Polsce zachodzi, a choćby jak najlepiej z niej skorzystać.
Dialog o migracji, dialog o integracji nie może być motywowany strachem. Potrzebujemy wizji, sprawności, odwagi, konsekwencji i spójnych działań. Chcemy też rozmowy o migracji w gronie różnorodnym, łączącym różnych interesariuszy. Integracja jest sprawą nas wszystkich. Rolą rządzących jest przekonać społeczeństwo, iż to jest ważne.
Halo, halo, przypominamy! Można i warto wesprzeć PFM przekazując nam 1,5 procent podatku! KRS: 0000272075. Prowadzimy działania rzecznicze w oparciu o bezpośrednie doświadczenie pracy na rzecz migrantów. Staramy się być w pracy rzeczniczej bezpośredni, szczerzy i rzetelni. Analizujemy nasze własne doświadczenia, konfrontujemy je z doświadczeniami innych organizacji, zabiegamy o rzetelny dialog oparty na faktach. To jest trudne i wsparcie finansowe jest nam potrzebne.
Żródło materiału: Polskie Forum Migracyjne