19 godzin temu
Pod względem przepływów rzecznych rok 2025 był jednym z najsuchszych od 35 lat. Raport Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) podsumowuje najbardziej niepokojące zjawiska hydrologiczne na Ziemi: malejącą ilość zgromadzonej wody, utratę masy lodowców oraz rosnące koszty katastrof związanych z wodą.
State of Global Water Resources 2025 jest kolejną edycją cyklicznej publikacji przygotowywanej przez ekspertów WMO. Ocenia ona przebieg cyklu hydrologicznego na świecie, dostarczając ważnych danych agencjom rządowym, naukowcom oraz inwestorom.
Ocena pięcioletnia wskazuje na ubytek wody
Opublikowany w 2026 r. raport podsumowuje trendy hydrologiczne zaobserwowane w pierwszej połowie obecnej dekady. Na uwagę zasługuje fakt, iż w ciągu ostatnich pięciu lat zakres badanych zmiennych poszerzył się z 3 do 15, a liczba państw uwzględnionych w analizach przepływów rzecznych wzrosła siedmiokrotnie. Autorzy podkreślają, iż najtrudniej jest uzyskać dane z Afryki oraz Azji.
Analiza zmian zasobów wodnych w latach 2020–2025 wskazuje na kilka istotnych zjawisk:
- powtarzające się deficyty przepływów rzecznych w dorzeczach Amazonki i La Platy, w Ameryce Północnej, Afryce Środkowej i Wschodniej, Azji Środkowej oraz na Bliskim Wschodzie;
- niższe od normy całkowite zasoby wody na lądzie (TWS) w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, Patagonii i subtropikalnych Andach, w górnych odcinkach dorzeczy Gangesu i Indusu, w północnej Afryce, na Bliskim Wschodzie, w Azji Środkowej i we wschodnich Chinach;
- utrzymujące się niedobory wód podziemnych na niektórych obszarach obu Ameryk, Europy, Bliskiego Wschodu, Indii, południowej Afryki i Australii.
Dodatnie anomalie w zakresie lądowych zasobów wody zaobserwowano natomiast w niektórych częściach Afryki Subsaharyjskiej, Sahelu i Wyżyny Tybetańskiej.
Suchy rok 2025
Raport WMO obejmuje dane zebrane z ponad 3,6 tys. stacji hydrologicznych na świecie. Wynika z nich, iż na około 36 proc. powierzchni zlewni na świecie panowały warunki suchsze niż zwykle, na 36 proc. mieściły się w granicach normy, a na 21 proc. było wilgotniej niż zwykle.
W rezultacie dopływy do zbiorników zaporowych były niższe od normy w wielu regionach świata, m.in. na Bliskim Wschodzie, w Europie Wschodniej, Azji Środkowej oraz w części Ameryki Północnej i Południowej, co przełożyło się na poziom ich napełnienia. Niższy poziom wody zaobserwowano również w wielu dużych jeziorach, a często towarzyszyła temu podwyższona temperatura wód powierzchniowych – zjawisko to zaobserwowano m.in. w jeziorach Michigan i Erie, Tanganika, Nasera i Malawi.
Woda, której nie widać
Eksperci WMO piszą również o długotrwałym i rozległym obniżeniu poziomu wód podziemnych w Europie Środkowej i Wschodniej, środkowej części Stanów Zjednoczonych, części Meksyku, północnym i środkowym Chile, północno-wschodniej i środkowo-zachodniej Brazylii, północnej części Republiki Południowej Afryki, północno-zachodnich Indiach oraz części południowej Australii. Wskazuje to na kumulację wyczerpywania się zasobów oraz wieloletnich susz.
Na dużej części obszaru Ameryki Południowej, Bliskiego Wschodu i Europy spadła wilgotność gleby, a na Starym Kontynencie słabsze od normy były również warunki śniegowe. Zjawiska te wpływają na kondycję ekosystemów i mają najważniejsze znaczenie dla rolnictwa.
Ubytek wody dał się zauważyć również w pokrywie lodowcowej. W 2025 r. światowe lodowce straciły 408 ą 132 Gt masy, co odpowiada wzrostowi poziomu mórz o 1,1 ą 0,4 mm. Był to czwarty rok z rzędu, w którym we wszystkich głównych regionach zlodowaconych odnotowano ujemny bilans masy.
Katastrofy wodne wygenerowały ogromne straty ekonomiczne
Mimo globalnego niedostatku wody w 2025 r. w wielu regionach świata doszło do powodzi, które spowodowały ogromne straty społeczno-gospodarcze. Absolutnym rekordzistą w tym zakresie jest Jamajka, gdzie koszty powodzi towarzyszących huraganowi Melissa wyniosły aż 41 proc. PKB. Na Sri Lance cyklon Ditwah spowodował śmierć 640 osób i uszkodzenia 114 tys. domów. Szkody oszacowano na 4,2 mld dol., czyli równowartość 4 proc. PKB.
Prawie 2 tys. ofiar śmiertelnych przyniosły cyklony i tajfuny, które przeszły w 2025 r. nad Wietnamem, Indonezją, Filipinami, Malezją i Tajlandią. W samym Wietnamie odnotowano 11 tajfunów i cyklonów tropikalnych, niektóre wyjątkowo silne – na stacji pomiarowej w pobliżu Hue w ciągu 24 godzin (26–27 października) odnotowano aż 1740 mm opadów. Powodziom towarzyszyły niebezpieczne osuwiska, a całkowite roczne straty gospodarcze oszacowano na 1,9 mld dol.
Autorzy raportu zwracają uwagę, iż ocena strat gospodarczych związanych z katastrofami wywołanymi przez wodę przez cały czas stanowi poważne wyzwanie, a liczby są mocno niedoszacowane. W wielu krajach informacje o szkodach nie są systematycznie raportowane, co wynika po części z ograniczonego zakresu ubezpieczeń.
Monitoring hydrologiczny nabiera kluczowego znaczenia
WMO podkreśla, iż mimo ogromnych postępów w zakresie zasięgu i zawartości corocznych raportów, konieczne jest dalsze wzmacnianie globalnej współpracy w zakresie wymiany danych o zasobach wodnych. Dużym problemem jest na przykład zmniejszający się zasięg geograficzny obserwacji wilgotności gleby, którego przyczyną jest zamknięcie części stacji. Inne sieci są jeszcze zbyt młode, aby ich obserwacje mogły zostać uwzględnione w raporcie.
Na uwagę zasługują natomiast dynamicznie rozwijane metody uzupełniające bezpośrednie obserwacje hydrologiczne, takie jak teledetekcja czy modelowanie. Dostarczają one cennych informacji o regionach, w których dane nie są zbierane systematycznie. Bardzo obiecujące wyniki daje np. rozpoczęta w 2022 r. misja Surface Water and Ocean Topography (SWOT). Wykorzystuje ona satelity do obserwacji zmian wysokości lustra i powierzchni zajmowanej przez wodę w rzekach, jeziorach, zbiornikach retencyjnych, na mokradłach i terenach zalewowych.
WMO pracuje nad zwiększeniem automatyzacji przepływu danych i rozwojem kompetencji w poszczególnych krajach członkowskich. Celem tych działań jest rozwój systemu rozpowszechniania aktualnych i praktycznych informacji, które będą wspierać podejmowanie decyzji dotyczących gospodarki wodnej w warunkach coraz bardziej dynamicznych zmian hydrologicznych i klimatycznych.
Pisząc artykuł, korzystałam z:
World Meteorological Organization (WMO). State of Global Water Resources 2025 (WMO-No. 1402); Geneva, 2026
